İstihkak davası nedir?

İspat yükü, mülkiyet karinesi ve mahiyet karinesi bakımından değişebilir.

İstihkak davasını açma ve sebepleri gösterme külfeti her hâlde malı elinde bulunduran üçüncü kişidedir.

Mahiyet karinesi yalnızca ispat bakımından etkilidir; davayı açma yükü üçüncü kişide kalır.

İstihkak davasında bağlama noktası haczin icrası tarihidir. Haciz, üçüncü kişinin malın mülkiyetini ileri sürdüğü işlemdir.

İptal davasında bağlama noktası iptali istenen muamelenin yapıldığı tarihtir. Dava, borçlunun tasarrufunun iptalini konu alır.

İki dava türünde aynı yürürlük tarihi değil, kendi bağlama anı esas alınır. Haciz tarihi ile işlem tarihi farklı kanunlara tabi olabilir.

İstihkak davası, malın haksız olarak elinde bulunduran kişiden geri alınmasını ister ve malın zilyetliğinin devrini amaçlar.

Haksız elatmanın önlenmesi davası, malın geri alınmasını değil mülkiyete yönelik müdahalenin sona erdirilmesini ister; malın zilyetliğinin malikte bulunup bulunmadığı önemli değildir.

Malik zilyetliğini kaybetmişse istihkak davası, zilyetliğini kaybetmemiş ama mülkiyetine müdahale edilmişse elatmanın önlenmesi davası esas alınır.

Yalnızca ayni hak iddiasında bulunulması; bu durumda saklayan malı saklatana geri vermekle yükümlüdür.

Malın haczedilmesi ya da saklayana karşı istihkak davası açılması; bu durumda saklayan geri verme yükümlülüğünden kurtulabilir.

İddianın tek başına yeterli olmaması, saklayanın geri verme yükümünü değiştirmez; yalnızca haciz ya da dava somut engel oluşturur.

Haciz veya dava olmadan önce saklayanın bildirim yükümlülüğü doğmaz; saklayan malı geri verir.

Haciz konulması veya istihkak davası açılması hâlinde saklayan durumu hemen saklatana bildirmek zorundadır.

Bildirim yükümü, geri verme engelinin doğduğu anda ortaya çıkar ve gecikmeksizin yerine getirilmelidir.

Birinci fıkra a bendindeki istihkak, terekeye döndürülmesi gereken bir malı mirasçıların istemesidir.

İkinci fıkradaki istihkak, üçüncü kişinin tereke malı üzerindeki mülkiyetini ileri sürmesidir.

Birinci türde son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir; ikinci türde malın terekenin yazımı ve tespiti anında bulunduğu yer mahkemesi de açılabilir.