Haciz nedir?
Kısaca
Haciz, 5 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
Kanunda nerede geçiyor
5 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.388
Alacaklının borçlunun malları üzerinde icra yoluyla el koyma işlemidir. Hacizli alacaklılara da ilan ayrıca bildirilir.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.568 · 4. Üçüncü kişilerin iddiaları
Saklanan mal üzerinde icra organlarınca konulan el koyma işlemidir. Haciz konulduğunda saklayan malı geri veremez; haciz, madde bakımından saklayanın geri verme yükümlülüğünü durduran bir olgudur.
Vergi Usul Kanunu
- VUK m.126 · Düzeltmede zamanaşımı
Vergi borcunun tahsili için mükellefin mallarına el konulmasıdır. Madde (c) bendi, ihbarname ve ödeme emri ilan yoluyla tebliğ edilen vergilerde hacze bağlı ek süre tanır. Hacizin 6183 sayılı Kanuna göre yapılmış olması aranır.
Yangın, Yersarsıntısı, Seylap veya Heyelan Sebebiyle Mahkeme ve Adliye Dairelerinde Ziyaa Uğrayan Dosyalar Hakkında Yapılacak Muamelelere Dair Kanun
- Yangın, Yersarsıntısı, Seylap veya Heyelan Sebebiyle Mahkeme ve Adliye Dairelerinde Ziyaa Uğrayan Dosyalar Hakkında Yapılacak Muamelelere Dair Kanun m.15
Maddenin ilk cümlesinde ihtiyati tedbirin dışında tutulan, ayrı bir hüküm ve rejim kapsamında kalan cebri icra tedbiridir. Madde bakımından haciz ihtiyati tedbirden farklı tutulur.
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
- AATUHK m.62 · Haciz
Tahsil dairesinin amme alacağını karşılayacak kadar borçlu malına, alacak ve hakkına hukuken el koymasıdır. Haciz, malın mülkiyetini alacaklıya geçirmez; satıştan sonra paranın paylaştırılmasıyla alacak tahsil edilir.
Karıştırılan kavramlar
Haciz ile ihtiyati tedbir arasındaki fark nedir?
Haciz, maddenin ilk cümlesiyle bu hükmün dışında tutulmuştur. Afet öncesi verilmiş bir haciz için madde ile tanınan bir ay ve yenileme koruması uygulanmaz.
İhtiyati tedbir, afet tarihinden önce verilmişse madde kapsamına girer ve bu hükümle korunur.
Afet sonrası ayakta kalma ve süre rejimi bakımından iki kurum birbirinden ayrı değerlendirilir.
Üçüncü kişinin iddiası ile haciz veya istihkak davası arasındaki fark nedir?
Yalnızca ayni hak iddiasında bulunulması; bu durumda saklayan malı saklatana geri vermekle yükümlüdür.
Malın haczedilmesi ya da saklayana karşı istihkak davası açılması; bu durumda saklayan geri verme yükümlülüğünden kurtulabilir.
İddianın tek başına yeterli olmaması, saklayanın geri verme yükümünü değiştirmez; yalnızca haciz ya da dava somut engel oluşturur.
Haciz veya istihkak davası öncesi ile sonrası bildirim arasındaki fark nedir?
Haciz veya dava olmadan önce saklayanın bildirim yükümlülüğü doğmaz; saklayan malı geri verir.
Haciz konulması veya istihkak davası açılması hâlinde saklayan durumu hemen saklatana bildirmek zorundadır.
Bildirim yükümü, geri verme engelinin doğduğu anda ortaya çıkar ve gecikmeksizin yerine getirilmelidir.
Vergi istisnası ile haciz istisnası arasındaki fark nedir?
Tazminatın vergiye tabi olmaması, gelir vergisi yükümlülüğünün doğmamasıdır.
Tazminatın haczolunamaması, alacaklının borçlu adına tazminat üzerinden haciz yoluyla tahsilat yapamamasıdır.
İki istisna birbirinden bağımsızdır; vergi istisnası haciz korumasını doğurmaz, haciz korumasının varlığı da vergi istisnasının varlığını göstermez. Her biri ayrıca değerlendirilir.
Haciz öncesi vazgeçme ile satıştan sonra vazgeçme arasındaki fark nedir?
Mal satılıp paraya çevrilmeden önce yapılan vazgeçmede, vazgeçilen miktara ait tahsil harcının yarısı alınır. Kanun, takibi erken bırakanı ödüllendirir gerekçesiyle bu indirimi tanır.
Haczedilen mal satılıp paraya çevrildikten sonra yapılan vazgeçmede tahsil harcı tam olarak alınır. Devlet satış hizmetini zaten vermiştir; vazgeçme bu hizmetin bedelini ortadan kaldırmaz.
Aynı vazgeçilen miktar için satıştan önceki vazgeçmede yarı, satıştan sonraki vazgeçmede tam tahsil harcı ödenir.
Genel istisnalar ile keşif ve haciz harçları arasındaki fark nedir?
Fıkra 2 ve sonrasındaki istisnalar, sayılan işlemlerin harçtan bağışıklığını sağlar.
Son fıkra keşif harcı ile haciz, teslim ve satış harcını bu muafiyetlerin dışında bırakır.
Bu iki harçta muafiyet ya da istisna hükmü olsa bile uygulanmaz; harç alınır.
İlgili konular
Örnek kararlar
2 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2016/914 E., 2019/1099 K., 22.10.2019İlgili madde: AATUHK m.62
- Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2024/780 E., 2025/54 K., 05.02.2025İlgili madde: VUK m.126
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Düzeltme zamanaşımı süresi
- İlan yoluyla tebliğ
- Saklayan
- İstihkak davası
- İhtiyati tedbir
- Saklatan
- Taşınmaz rehni
- Aile yurdu
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.