Mülkiyet karinesi nedir?
Kısaca
Taşınır malı elinde bulunduran kişinin o malın maliki sayılmasını sağlayan, icra hukukuna özgü kanuni karinedir. Türk Medeni Kanunu'ndaki zilyetlik karinesinden farklı olarak burada yalnızca elde bulundurma yeterli sayılmıştır.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
4 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.985 · II. Zilyetlik dolayısıyla hakkın korunması — 1. Mülkiyet karinesi
Zilyetlik olgusundan kanun gereği çıkarılan, taşınırda zilyedin malikliğini kabul eden kanuni bir karinedir. Adi karine niteliğindedir ve aksi ispat edilebilir.
- TMK m.986 · 2. Fer'î zilyetlikte karine
Birinci fıkradaki karinedir; malik olma iradesi olmadan zilyet olan kimse, taşınırı kendisinden iyiniyetle aldığı kişinin malik olduğu karinesine dayanabilir. Bu karine, kendisine taşınır verilen kişinin hakkını ileri sürmesine imkân verir.
İcra ve İflas Kanunu
- İİK m.97 · 2 – Üçüncü şahsın istihkak iddiası
Haczedilen malın borçlu elinde bulunması hâlinde maddi olarak borçlunun malı sayılmasıdır; bu konu m.97/a'da ayrıca düzenlenmiştir. Madde 97'nin on ikinci fıkrası, borçlu ile üçüncü kişi arasındaki birleşmenin alacaklıyı bağlamadığını belirtir.
- İİK m.97/A · İstihkak davalarında mülkiyet karinesi
Taşınır malı elinde bulunduran kişinin o malın maliki sayılmasını sağlayan, icra hukukuna özgü kanuni karinedir. Türk Medeni Kanunu'ndaki zilyetlik karinesinden farklı olarak burada yalnızca elde bulundurma yeterli sayılmıştır. Karine çürütülebilir niteliktedir.
Karıştırılan kavramlar
Mülkiyet karinesi ile mahiyet karinesi arasındaki fark nedir?
Mülkiyet karinesi, malı elinde bulunduran kişiyi maliki sayar ve borçlu lehinedir.
Mahiyet karinesi, birlikte oturulan yerde malın niteliğine göre belli bir kişiye aitliği farz eder.
Mahiyet karinesi yoluyla üçüncü kişi, malın kendisine ait olduğunu ayrıca ispat etmek zorunda kalmaz; karinenin aksini alacaklı ispat eder.
Mülkiyet karinesi ile fer'i zilyetlik karinesi arasındaki fark nedir?
Bu maddedeki mülkiyet karinesi, aslî zilyetin malikliğini kabul eder.
Fer'i zilyetlik karinesi, sınırlı aynî hak veya kişisel hak iddiasında bulunan zilyedin iddia ettiği hakkı kabul eder.
Mülkiyet karinesi m.985'e göre malikliği, fer'i zilyetlik karinesi ise m.986'ya göre sınırlı aynî veya kişisel hakkı ortaya koyar; fer'i zilyet karineyi malı kendisine veren kişiye karşı ileri süremez.
Mülkiyet karinesi ile hak karinesi arasındaki fark nedir?
Birinci fıkra, malik olma iradesi olmadan zilyet olanın taşınırı kendisinden iyiniyetle aldığı kişinin mülkiyet karinesine dayanmasını düzenler.
İkinci fıkra, sınırlı ayni veya kişisel hak iddiasıyla zilyet bulunan kimsenin iddia ettiği hakkın varlığının karine sayılmasını düzenler.
Birinci fıkrada karine malikliktir, ikinci fıkrada karine iddia edilen hakkın varlığıdır; ikinci fıkrada zilyet mülkiyet iddia etmez.
Paylı mülkiyet karinesi ile edinilmiş mal karinesi arasındaki fark nedir?
Paylı mülkiyet karinesi, iki eşin aidiyeti ispatlanamayan malı ortak sayar (f.2).
Edinilmiş mal karinesi, bir eşin malvarlığını bütünüyle edinilmiş mal sayar (f.3).
Birinci karine malın ortak olmasını, ikinci karine malın katılma rejimine tabi olmasını sağlar; ikisi aynı mal için birlikte ileri sürülebilir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2022/625 E., 2023/914 K., 11.10.2023İlgili madde: İİK m.97
- Hukuk Genel Kurulu, 2021/1008 E., 2023/175 K., 08.03.2023İlgili madde: İİK m.97
- Hukuk Genel Kurulu, 2013/166 E., 2013/1360 K., 18.09.2013İlgili madde: İİK m.97
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.