Kanuni karine nedir?
Kısaca
Kanun koyucunun bizzat düzenlediği, bir olgudan başka bir olgunun varlığının ya da yokluğunun çıkarılmasını öngören kuraldır. Karinenin dayanağı olan olgu ispatlandığında karşı taraf, aksini ispatla yükümlü olabilir.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
4 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.6 · I. İspat yükü
Kanun koyucunun bizzat düzenlediği, bir olgudan başka bir olgunun varlığının ya da yokluğunun çıkarılmasını öngören kuraldır. Karinenin dayanağı olan olgu ispatlandığında karşı taraf, aksini ispatla yükümlü olabilir.
- TMK m.222 · IV. İspat
Kanunun bir olgudan başka bir olguya ya da hukuki sonuca geçişi öngördüğü ispat kuralıdır. Karineye dayanan taraf yalnızca karinenin temelini oluşturan olguyu ispatlar; karşı taraf aksini ispat edebilir.
- TMK m.985 · II. Zilyetlik dolayısıyla hakkın korunması — 1. Mülkiyet karinesi
Kanunun belirttiği olgudan, ispat yükünü değiştiren ve aksi ispatlanabilen karinedir. Karşı taraf, karinenin dayandığı olgunun aksini ya da hakkın bulunmadığını ispatla çürütebilir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.190 · İspat yükü
Kanunun bir vakıadan başka bir vakıanın varlığını varsaymasıdır. Karineye dayanan taraf yalnız karinenin temelini oluşturan vakıayı ispat eder; karine sonucu ispat yükünden kurtulur.
Karıştırılan kavramlar
Adi kanuni karine ile kesin kanuni karine arasındaki fark nedir?
Adi karine aksi ispatlanabilen karinedir; karşı taraf karinenin aksini ispatla çürütebilir.
Kesin karine aksi iddia ve ispat edilemeyen karinedir; karşı taraf karinenin aksini ileri süremez.
Adi karinede karşı taraf ispat yükü altında kalarak aksini kanıtlayabilir; kesin karinede bu imkân yoktur.
Kanuni karine ile fiili karine arasındaki fark nedir?
Kanuni karine kanun koyucunun bizzat düzenlediği karinedir.
Fiili karine kanunda yer almayıp hâkimin ispat edilmiş bir olgudan çıkardığı karinedir.
Kanuni karinede karineyi kuran olgu ispatlandığında sonuç kanundan doğar; fiili karinede hâkimin takdiri belirleyicidir.
Kesin kanuni karine ile kanuni karine (aksi ispatlanabilir) arasındaki fark nedir?
Kesin kanuni karinede kanunun öngördüğü istisna dışında karşı taraf aksini ispat edemez.
Aksini ispat edilebilir kanuni karinede karşı taraf, sonucun gerçekleşmediğini delille gösterebilir.
Kesin karinede sonuç kesin kabul edilir; aksi ispatlanabilen karinede karşı taraf sonucu çürütebilir.
İlgili konular
Örnek kararlar
1 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2023/467 E., 2024/199 K., 24.04.2024İlgili madde: HMK m.190, TMK m.222
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.