HMK Madde 16Haksız fiilden doğan davalarda yetki
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
HMK m.16, haksız fiilden doğan davalarda ek bir yetkili mahkeme kuralı koyar. Düzenlediği konu, haksız fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği veya gelme ihtimalinin bulunduğu yer ile zarar görenin yerleşim yeri mahkemelerinin yetkisidir. Kural, haksız fiilden doğan tüm davalara uygulanır; kişilik haklarına saldırıdan doğan davalar da bunlara dahildir. Madde genel yetki kuralını (davalının yerleşim yeri, HMK m.6) değiştirmez, yalnızca davacıya seçimlik özel yetki tanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.
Madde gerekçesi
1086 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde yer alan haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği yer mahkemesinin yetkisi, tekrar gözden geçirilip, kapsamı biraz daha genişletilerek, yeniden düzenlenmiştir. Öncelikle, haksız fiilden doğan dava, haksız fiilin işlendiği yerde açılabilecektir. Uygulama ve doktrinde oluşan görüşler dikkate alınarak, ayrıca, haksız fiilin işlendiği yer ile, zarar farklı bir yerde gerçekleşmişse, zararın gerçekleştiği yerde de dava açılabileceği, hükümde belirtilmiştir. Özellikle, yabancı hukuk sistemlerindeki gelişmelere paralel olarak, muhtemel zarar yeri mahkemesi de yetkili kılınmış, henüz bir zarar meydana gelmeden “zararı önleme amacı” ile açılacak davalar için yetkili mahkeme açıkça gösterilmiştir. Haksız fiilin işlendiği yerin Türkiye dışında olduğu hâllerde, bu yetki kuralı özellikle önem arz edecektir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Haksız fiil
- Seçimlik yetki
- Haksız fiilin işlendiği yer
- Zararın meydana geldiği yer
- Zararın meydana gelme ihtimalinin bulunduğu yer
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
583 karar arasından seçildi- 22. Hukuk Dairesi · E. 2017/17201 · K. 2018/23766 · T. 07.11.2018Daire kararıBozma
Mahkemece 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 16. maddesi gereğince, zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkili olduğundan, davacı şirketin merkez adresi itibariyle ...
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi · E. 2024/2287 · K. 2026/776 · T. 24.04.2026İstinafKısmen kabul/bozma
İcra Müdürlüğünün yetkisine itiraz etmiş işe de, eldeki uyuşmazlığın temelinde dosyaya gelen evraklara göre davacı ile deplase işlemini yürüten diğer davalı şirket arasında bir sözleşme ilişkisi bulunmadığı dikkate alındığında haksız fiil sorumluluğuna dayandığı, 6100 sayılı yasanın 16.maddesi gereği haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer icra müdürlüklerinin de yetkili olduğu,
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi · E. 2023/764 · K. 2024/2601 · T. 10.07.2024İstinafRet
346/1. ve 352/1-b. maddeleri gereğince reddine karar verilmesi gerekmiştir.Davalının istinaf talebi yönünden yapılan incelemeye göre;Dosyanın incelenmesinde alacağın haksız eylem sebebine dayandığı, haksız eylemin İstanbul Anadolu Adliyesi yargı çevresinde gerçekleştiği 6100 sayılı yasanın 16. maddesine göre icra dairesinin yetkili olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin bu yöndeki istinaf istemi yerinde görülmemiştir.Yargılamanın basit usule tabi olduğu,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- Yetki · Genel Kural ve Genel Yetkili MahkemeMedeni Usul Hukuku · 1 Genel Hükümler, Görev, Yetki · 4:10
Bu maddeye özel soru
Merkezi İstanbul'da bulunan bir inşaat şirketinin (Ş) Ankara'da yürüttüğü bir proje sahasında, şirketin gerekli güvenlik önlemlerini almaması nedeniyle meydana gelen bir kaza sonucu, o sırada şantiyeyi ziyaret etmekte olan ve yerleşim yeri İzmir olan (A) ağır şekilde yaralanmıştır. (A), bu haksız fiil nedeniyle uğradığı maddi ve manevi zararların tazmini için (Ş) şirketine karşı dava açmak istemektedir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yetkiye ilişkin hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu davaya bakmakla yetkili mahkemelerden biri **değildir**?
- A) Davalı şirket (Ş)'nin merkezinin bulunduğu İstanbul mahkemesi
- B) Haksız fiilin işlendiği yer olan Ankara mahkemesi
- C) Zarar gören (A)'nın yerleşim yeri olan İzmir mahkemesi
- D) Zararın meydana gelme ihtimalinin bulunduğu yer olan Ankara mahkemesi
- E) Zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili mahkeme
Bu maddeyle ilgili 2 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl