Kayıtlı sermaye sistemi nedir?
Kısaca
Kayıtlı sermaye sistemi, 3 kanunda 12 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TTK m.461 · rüçhan hakkı: Esas sözleşmede belirlenen tavan içinde sermaye artırımının yönetim kurulu kararıyla yapılabildiği sistemdir.
- 6362 s. K. m.18 · kayıtlı sermaye sistemi: Esas sözleşmede bir tavan sermaye gösterilmesi ve yönetim kurulunun bu tavana kadar genel kurul kararına gerek kalmadan sermaye artırabilmesi sistemidir.
- 6103 s. K. m.20 · asgarî sermaye: Anonim şirketin, esas sözleşmesinde belirlenen bir tavana kadar yönetim kurulu kararıyla sermaye artırabildiği sermaye düzenidir.
Kanunda nerede geçiyor
12 maddeTürk Ticaret Kanunu
- TTK m.142 · 3. Sermaye artırımı, yeni kuruluş ve ara bilanço a) Sermaye artırımı
Esas sözleşmede tavan olarak gösterilen kayıtlı sermaye içinde yönetim kurulunun artırım yapabildiği sistemdir.
- TTK m.332 · IV - En az sermaye tutarı
Yönetim kuruluna, esas sözleşmede gösterilen tavan rakama kadar esas sözleşme değişikliğine gerek kalmaksızın sermaye artırma yetkisi veren sermaye sistemidir. Halka açık olmayan anonim şirketlerde bu sistemi benimsemek isteyen şirket, başlangıç sermayesi kuralına tabidir.
- TTK m.333 · V - Devletin gözetimi — 1. İzin
Halka açık anonim şirketin esas sözleşmesinde belirlenen tavan içinde, yönetim kurulu kararıyla sermaye artırabildiği sistemdir. Bu sistemde tavan içindeki artırımlar için Bakanlık izni aranmaz.
- TTK m.456 · 1. Genel olarak
Esas sözleşmede tavan olarak belirlenen kayıtlı sermaye tutarına kadar sermaye artırımının yönetim kurulu kararıyla yapılabildiği sistemdir. Yetki en çok beş yıl için tanınabilir.
- TTK m.461 · 3. Rüçhan hakkı
Esas sözleşmede belirlenen tavan içinde sermaye artırımının yönetim kurulu kararıyla yapılabildiği sistemdir. Madde, bu sistemde yönetim kurulunun rüçhan hakkını sınırlandırmasına da aynı nisap ve haklı sebep kuralının uygulanacağını öngörür; nisap şartı hariçtir.
- TTK m.473 · I - Karar
Esas sözleşmede üst sınırı belirlenmiş ve yönetim kurulunun gerektiğinde artırım yapabildiği sermaye sistemidir. Bu sistemde çıkarılmış sermayenin azaltılmasına 473 kıyasen uygulanır.
- TTK m.480 · A) İlke
Esas sözleşmede üst sınır gösterilip yönetim kuruluna artırım yetkisi verilen sermaye sistemidir. Madde metninde primli pay çıkarma yetkisi bu sistemi kabul eden şirketlerle sınırlanmıştır.
- TTK geç. m.15
Şirketin yönetim kuruluna belirli bir tavana kadar sermaye artırma yetkisi verilen sermaye sistemidir. Bu maddenin ikinci cümlesi, halka açık olmayan anonim şirketlerden bu sistemi kabul etmiş olanlar için ayrı bir yükseltme tutarı öngörür.
Sermaye Piyasası Kanunu
- Sermaye Piyasası Kanunu m.18 · Kayıtlı sermaye sistemi
Esas sözleşmede bir tavan sermaye gösterilmesi ve yönetim kurulunun bu tavana kadar genel kurul kararına gerek kalmadan sermaye artırabilmesi sistemidir. Halka açık ortaklıklar bakımından Kurul izni gerektirir.
- Sermaye Piyasası Kanunu m.49 · Yatırım ortaklıklarının kuruluş ve faaliyet şartları
Yönetim kuruluna sermaye artırma yetkisi tanınan sermaye sistemidir. Yatırım ortaklıklarının anonim ortaklık olarak kayıtlı sermayeli kurulması zorunludur; değişken sermayeli yatırım ortaklıkları için ayrı hükümler saklıdır.
- Sermaye Piyasası Kanunu m.143
Yönetim kurulunun, esas sözleşmede belirlenen tavan içinde sermaye artırımına karar verebildiği sermaye düzenidir. Bu sistem içindeki halka açık anonim şirketlerin tavan içi artırımları maddede belirtilen izin kapsamı dışındadır.
Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun
- Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.20 · I – Asgarî sermaye
Anonim şirketin, esas sözleşmesinde belirlenen bir tavana kadar yönetim kurulu kararıyla sermaye artırabildiği sermaye düzenidir. Halka kapalı anonim şirketlerin bu sisteme geçişi, üçüncü fıkrada belirtilen tebliğ ve yönetmelikle düzenlenir.
Karıştırılan kavramlar
Esas sermaye sistemi ile kayıtlı sermaye sistemi (artırım yöntemi) arasındaki fark nedir?
Esas sermayeli şirkette sermaye miktarı esas sözleşmede gösterilir ve artırımı sözleşme değişikliği ile yapılır.
Kayıtlı sermayeli şirkette yönetim kurulu kayıtlı sermaye tavanı içinde artırım yapabilir.
Madde her iki sistem için de artırımı zorunlu kılar; ancak artırımın hangi organ kararıyla yapılacağı sistemlere göre değişir.
Esas sermaye sistemi ile kayıtlı sermaye sistemi arasındaki fark nedir?
Esas sermaye sisteminde sermaye esas sözleşmede sabit bir rakam olarak gösterilir ve değişikliği genel kurul kararı ile esas sözleşme değişikliği gerektirir.
Kayıtlı sermaye sisteminde yönetim kurulu, esas sözleşmede gösterilen tavana kadar sermayeyi artırabilir.
Asgari tutar farklıdır: esas sermaye sisteminde 50.000 TL, kayıtlı sermaye sisteminde halka açık olmayan şirket için 100.000 TL başlangıç sermayesi aranır.
Çıkarılmış sermaye ile kayıtlı sermaye sistemi arasındaki fark nedir?
Doğrudan anonim şirketlerde esas sermayenin azaltılması.
Kayıtlı sermaye sisteminde çıkarılmış sermayenin azaltılması.
İkinci halde 473 ile birlikte 474 ve 475 kıyasen uygulanır.
Kayıtlı sermaye sistemi içinde tavan yeterli ile tavan müsait değil arasındaki fark nedir?
Tavanın artırım tutarını karşılayacak kadar müsait olduğu hal.
Tavanın müsait olmadığı, tutarın tavanı aştığı hal.
Bölünme sebebiyle yapılan artırımda tavan değiştirilmeden sermaye artırılabilir; ikinci halde tavan artırımı gerekmez.
Kayıtlı sermaye sistemi ile esas sermaye sistemi arasındaki fark nedir?
Kayıtlı sermaye sisteminde çıkarılacak yeni paylar için 460/3 uyarınca 459. madde uygulanır ve 344. madde kıyasen uygulanır.
Esas sermaye sisteminde 344. madde doğrudan uygulanır.
Her iki sistemde ödeme oranı ve süresi bakımından bir fark bulunmadığı, ancak tavan sermayeye kadar artırım için başlangıç sermayesinin tamamının ödenmesi gerektiği belirtilmektedir.
Şarta bağlı artırım ile kayıtlı sermaye sistemi arasındaki fark nedir?
Şarta bağlı artırımda genel kurul yönetim kuruluna yetki devretmez; artırım üçüncü kişilerin kararına bağlıdır.
Kayıtlı sermaye sisteminde yönetim kurulu, esas sözleşmede belirlenen yetki çerçevesinde sermayeyi artırma kararı verebilir.
İki sistem birbirinden farklı kurallara tabidir; şarta bağlı artırımda karar yetkisi yönetim kurulunda değildir.
İlgili konular
- Genel hükümler ve devletin gözetimiTicaret Hukuku
- Genel olarak, sermayenin artırılması ve sermaye taahhüdü yoluyla artırımTicaret Hukuku
- Ortaklık payları ve hakları, sermaye artırımı, yeni kuruluş ve ara bilançoTicaret Hukuku
- Pay ve sermaye koyma borcuTicaret Hukuku
- Şarta bağlı sermaye artırımı ve sermaye artırımının gerçekleştirilmesiTicaret Hukuku
Örnek kararlar
1 karar- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2023/2399 E., 2025/835 K., 02.05.2025İlgili madde: TTK m.461, 6362 s. K. m.18
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Çıkarılmış sermaye
- Başlangıç sermayesi
- Bakanlık izni
- İnfisâh
- Esas sermaye
- Ayni sermaye
- Kayıtlı sermaye tavanı
- Portföy yönetim şirketi
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.