TTK Madde 4613. Rüçhan hakkı
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, anonim şirketlerde sermaye artırımında pay sahibinin yeni çıkarılan paylar üzerindeki rüçhan (yeni pay alma) hakkını; bu hakkın kapsamını, sınırlandırılması ya da kaldırılması için aranan haklı sebep ve genel kurul nisabını, yönetim kurulunun gerekçe raporunu, hakkın kullanım süresini ve ilanını, hakkın devredilebilirliğini ve nama yazılı payların devir kısıtlamasının bu hakkın kullanımını engelleyemeyeceğini düzenler.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Her pay sahibi, yeni çıkarılan payları, mevcut paylarının sermayeye oranına göre, alma hakkını haizdir.
(2)Genel kurulun, sermayenin artırımına ilişkin kararı ile pay sahibinin rüçhan hakkı, ancak haklı sebepler bulunduğu takdirde ve en az esas sermayenin yüzde altmışının olumlu oyu ile sınırlandırılabilir veya kaldırılabilir. Özellikle, halka arz, işletmelerin, işletme kısımlarının, iştiraklerin devralınması ve işçilerin şirkete katılmaları haklı sebep kabul olunur. Rüçhan hakkının sınırlandırılması ve kaldırılmasıyla, hiç kimse haklı görülmeyecek şekilde, yararlandırılamaz veya kayba uğratılamaz. Nisaba ilişkin şart dışında bu hüküm kayıtlı sermaye sisteminde yönetim kurulu kararına da uygulanır. Yönetim kurulu, rüçhan hakkının sınırlandırılmasının veya kaldırılmasının gerekçelerini; yeni payların primli ve primsiz çıkarılmasının sebeplerini; primin nasıl hesaplandığını bir rapor ile açıklar. Bu rapor da tescil ve ilan edilir.
(3)Yönetim kurulu yeni pay alma hakkının kullanılabilmesinin esaslarını bir karar ile belirler ve bu kararda pay sahiplerine en az onbeş gün süre verir. Karar tescil ve 35 inci maddedeki (…)1 gazetede ilan olunur. Ayrıca şirketin internet sitesine konulur.
(4)Rüçhan hakkı devredilebilir.
(5)Şirket, rüçhan hakkı tanıdığı pay sahiplerinin, bu haklarını kullanmalarını, nama yazılı payların devredilmelerinin esas sözleşmeyle sınırlandırılmış olduğunu ileri sürerek engelleyemez.
- 1.(3. fıkra)26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 41 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “gazete ile tirajıen az ellibin olan ve yurt düzeyinde dağıtımı yapılan bir” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
Madde gerekçesi
Paysahibinin yeni pay alma hakkı, paysahibini koruyucu kurallar konularak ye nileştirilmiştir. Ayrıca, kapalı şirketlerin de kayıtlı sermaye sistemini kabul edebilecekleri gözönü- ne alınarak yönetim kuruluna yönelik hükümlere yer verilmiş, rüçhan hakkını kullanma süresini be lirlemeye yetkili organ gösterilmiş ve payın devrinin kısıtlandığı hallerde, bunun yeni pay alma hak kının sınırlandırılması için bir bahane olarak kullanılmasına olanak verilmemiştir. Yeni paylan al mada paysahibinin önceliğini vurgulamak amacıyla, kenar başlıkta, uygulamamızda yaygınlık ka zanmış bulunan "rüçhan" hakkı kelimesine de yer verilmiştir. Eşit işlem ilkesinin (Tasarı m. 357) ağırlığını duyurduğu maddeye bazı hükümlerin de İsv. BK m. 652b esin vermiştir. Birinci fıkra: Birinci fıkra her paysahibinin mevcut katılma oranına göre pay alma hakkı bu lunduğunu, 6762 sayılı Kanunun 394 üncü maddesine nazaran daha açık bir ifadeyle belirtmekte dir. Yeni pay alma hakkının belirlenmesinde itibari değer esas alınır. İkinci fıkra: İkinci fıkra yeni pay alma hakkını güçlendiren, dolayısıyla paysahibini koruyan dört ilkeye yer vermektedir: (1) Mevcut hükmün aksine Tasarıya göre rüçhan hakkı esas sözleşme ile sınırlandırılamaz ve kaldırılamaz. Yeni sisteme hâkim olan düşünce bu hakkın kaldırılmaması nın, hatta sınırlandırılamamasının gerekli olduğu bu yola ancak istisnaen gidilebilmesidir. İstisna nın uygulanması söz konusu ise, genel kurul somut olayın özelliklerine göre kararını vermelidir. Esas sözleşmede yer alacak ve hakkı kaldırmaya ya da sınırlandırmaya olanak veren genel bir hü küm bu temel düşünce ile çelişirdi. (2) Bu hak ancak haklı sebeplerin varlığında kaldırılabilir veya sınırlandırılabilir. Haklı sebepler sınırlı sayı (numerus clausus) değildir. Tasarıda yer alan örnekler, haklı sebeplerin bu örnekler çerçevesinde belirlenmesini gerekli kılmaz. Şirketin fınansal menfaat leri, ödeme dar boğazından kurtulma, teknoloji alınması gibi sebeplerde haklı niteliktedir. Tasarının örnekleri bir işletmenin, işletme kısımlarının, iştiraklerinin devralınması gibi yapısal değişiklikler le işçilerin şirkete katılmalarının sağlanmasına yöneliktir. (3) Bir diğer güçlü koruyucu hüküm ikin ci fıkranın üçüncü cümlesinde yer alır. Yeni pay almanın kaldırılması veya sınırlandırılması, paysa- hibi olsun olmasın (haklılık temeli olmadan) bazı kişilerin yararlandırılmasının ve bazı paysahiple- rinin kayba uğratılması amacı ile kullanılamaz. Söz konusu kuralla bazı paysahiplerinin aleyhine yapılan grup içi yapısal değişikliklerin ve pay oranlarının sulandırılmasının önlenmesi amaçlanmış tır. Bu hüküm ayrıca, eşit işlem, hakların sakınılarak kullanılması, çoğunluk gücünün haklılıkla sı nırlandırılmış bulunduğu ilkelerine açıkça vurgu yapmaktadır. (4) Ağırlaştırılmış nisap ise önleyici niteliği ile bir azlık hakkı oluşturmaktadır. Yukarıdaki 1-3 üncü ilkelere kayıtlı sermayeyi kabul etmiş kapalı şirketlerde yönetim kurulu da uymak zorundadır. Bu konuda SerPK'da yer alan ilkelerin saklı olduğu şüphesizdir. Üçüncü fıkra: Üçüncü fıkra sadece onbeş günlük süreyi belirlememekte, aynı zamanda yöne tim kuruluna bir anlamda emir vermektedir. Yönetim kurulu onbeş günlük kullanma süresi vererek görevini kanuna uygun olarak yerine getirmiş olmaz. Kurulun hakkın "kullanılabilmesi"ne elveriş li olan süreyi vermelidir. Türkiye Büyük Millet Moclisi (S. Sayısı: 96) Dördüncü fıkra: Bu fıkra bazı tereddütleri ortadan kaldırmak ve bazı hukuka aykırı uygula malara engel olmak amacıyla öngörülmüştür. Beşinci fıkra: Bir anonim şirketin hisse senetlerinin (payların) devrine kısıtlamalar getirirken gözettiği menfaat ile pay sahibinin yeni pay alma hakkından doğan menfaati karşılaştığında, rüçhan hakkı tercih edilir. Hüküm bu ilkeyi bir taraftan koymakta bir taraftan da ilkenin uygulama alanını sınırlandırmaktadır. Bu tercih ilkesi sadece paysahibi olarak rüçhan haklarını korur; tercih ilkesin den paysahibi olmayıp devraldığı rüçhan haklarını kullanan kişiler yararlanamaz. Bu husus beşinci fıkrada "şirket rüçhan hakkı tanıdığı" ibaresi ile ifade edilmiştir. Paysahibi olmayan herhangi bir ki şinin devren haiz olduğu rüçhan haklarını kullanmasına Tasarı 491,492 ve 493 üncü maddelere ko nulmaları olanağı tanınmış bulunan bağlama hükümlerine dayanılarak engel olunabilir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Değişiklik geçmişi(1)
- 26.06.20123. fıkra 26.06.2012 tarihinde 6335 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Atıflar(3)
Bu maddenin atıf yaptıkları
Bu maddeye atıf yapanlar
Bu maddedeki kavramlar
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
11 karar arasından seçildi- 11. Hukuk Dairesi · E. 2022/4748 · K. 2024/1406 · T. 22.02.2024Daire kararıOnama
yerleşik Yargıtay kararları gereğince, sermaye artırımı ile şirketin temel yapısının bozulduğundan bahsedebilmek için pay oranının değiştirilmesi ve rüçhan hakkının engellenmesi gerektiği, bu haliyle alınan kararın her şeyden önce dürüstlük ve eşitlik ilkelerine aykırı olmadığının anlaşıldığı, zira 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (6102 sayılı Kanun) 461 nci maddesine göre, her pay sahibi yeni çıkarılan payları, mevcut paylarının sermayeye oranına göre alma hakkını haiz olduğu ve bu hakkı önleyen bir uygulama da bulunmadığı,
- 11. Hukuk Dairesi · E. 2017/1755 · K. 2019/315 · T. 14.01.2019Daire kararıOnama
somut olaya 6102 sayılı Yasa'nın 461/4 maddesinin uygulanması doğru değilsede, eTTK m.394 ve Dairemizin 06.01.1996 T. 1995/2583 E.,
- Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi · E. 2020/134 · K. 2020/170 · T. 14.02.2020İlk dereceRet
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 461/3. maddesi gereğince davalı şirket ortaklarının sermaye artırımına katılıp katılmayacaklarının belirlenmesi için pay sahiplerine yeni pay alma haklarının kullanılması ve iştirak taahhütnamesi imzalamaları hususunda Ticaret Sicil Gazetesinin yayınlandığı tarihten itibaren 15,.(onbeş) gün süre verilmesine,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Rüçhan hakkı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Rüçhan hakkı, dış kaynaklı sermaye artırımlarında mevcut pay sahiplerinin yeni payları öncelikle almasıdır.
- B) Rüçhan hakkı devredilebilir bir haktır.
- C) Rüçhan hakkı müktesep bir hak olup hiçbir şekilde sınırlandırılamaz.
- D) Rüçhan hakkı kullanımı için pay sahiplerine 15 günden az olmamak üzere süre verilir.
- E) Haklı sebeplerin varlığında genel kurulun %60 nisapla alacağı kararla sınırlandırılabilir.
Bu maddeyle ilgili 2 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl