Kaynak nedir?

Kaynağın bulunduğu arazinin maliki, kaynağın mülkiyetine ve suyu tamamen kullanma, mecrasını değiştirme ve dilediği yöne akıtma yetkisine sahiptir.

Başkasının arazisindeki kaynaktan su alacak kişi, arazi maliki ile kurulan irtifak hakkı sayesinde yararlanır.

Arazi malikinin kaynak üzerindeki tasarrufu sınırsız görünse de başkası yararına kurulmuş irtifak varsa bu hak tescilli irtifak kapsamında sınırlanır.

Yeraltı suları, henüz yeryüzüne çıkmamış ve kamu yararına ait sulardır; arz maliki bunlara malik olmaz.

Kendiliğinden yeryüzüne çıkan su kaynak olarak bulunduğu arazinin bütünleyici parçasıdır.

Yeraltı suyunun henüz kaynak haline gelmemiş olması, arz mülkiyetinin ona uzanmadığı ve özel kanun rejimine tabi olduğu anlamına gelir.

Taşınmazda oturma, işletme ya da içme suyu amacına hizmet eden kaynak, maddenin birinci fıkrasındaki koruma kapsamına girer.

Bu amaçlara hizmet etmeyen kaynak, ikinci fıkra kapsamında kalır ve özel hâl aranır.

Kaynağın kullanım amacı, uygulanacak fıkrayı ve dolayısıyla talebin koşullarını belirler.

Dar anlamda kaynak hakkı yalnız su alma ve akıtma yetkisi verir ve içeriği kanun tarafından belirlenir (m.837/I).

Geniş anlamda kaynak hakkı, kaynak sahibinin kaynağı kullanma veya korumaya ilişkin daha geniş yükümlülüklerini de kapsar ve içeriği sözleşmeye göre belirlenir.

Muhtevası kanunla belirlenen hak m.837 kapsamındadır; sözleşmeyle genişletilen yükümler ise m.837 dışında kalır ve m.838'e ya da eşyaya bağlı irtifak hükümlerine tabi olabilir.

Eşyaya bağlı kaynak hakkı bir taşınmazın yararına kurulur ve taşınmazla birlikte geçer.

Kişiye bağlı kaynak hakkı belirli bir kişi lehine kurulur; bağımsız nitelik taşıyorsa devredilebilir ve mirasçıya geçer.

Kişiye bağlı kaynak hakkı, aksi kararlaştırılmadıkça devredilebilir ve mirasçıya geçer; bağımsız ve en az otuz yıllık olduğunda tapuya taşınmaz olarak kaydedilebilir.

Bu madde ve 167 sayılı Kanun kapsamındaki yeraltı suları.

5686 sayılı Kanun kapsamındaki jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular.

İkinci grup için ayrı özel ruhsat ve özel hükümler uygulanır; bu madde bu kaynaklara doğrudan uygulanmaz.