Menfaat çatışması nedir?
Kısaca
Menfaat çatışması, 5 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.426 · temsil: Yasal temsilcinin kendi çıkarı ile temsil ettiği küçük veya kısıtlının çıkarının aynı işte karşı karşıya gelmesidir.
- CMK m.152 · şüpheli veya sanığın birden fazla olması hâlinde savunma: Şüpheli veya sanıklardan birinin savunmasının doğru kabulü, diğerinin reddini gerektiriyorsa ortaya çıkan durumdur.
- TTK m.393 · müzakereye katılma yasağı: Üyenin kendisinin şirket dışı kişisel menfaati ile şirketin menfaatinin, ya da üyenin yakınlarının kişisel menfaati ile şirketin menfaatinin karşı karşıya gelmesidir.
Kanunda nerede geçiyor
6 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.418 · VI. Vasiliğe engel olan sebepler
Vasi olarak atanacak kişinin menfaatinin, vesayet altındaki kişinin menfaatiyle önemli ölçüde çatışmasıdır. Önemli (ciddi) bir tehlike oluşturması yeterlidir; fiilen zarar doğmuş olması aranmaz.
- TMK m.426 · I. Temsil
Yasal temsilcinin kendi çıkarı ile temsil ettiği küçük veya kısıtlının çıkarının aynı işte karşı karşıya gelmesidir. Kural olarak yasal temsilci ile küçük veya kısıtlı arasında doğrudan bir çatışma aranır; üçüncü kişi ile çatışma istisnai olarak yasal temsilcinin işlem iradesini etkileyecek yoğunluktaysa yeterlidir.
Ceza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.152 · Şüpheli veya sanığın birden fazla olması hâlinde savunma
Şüpheli veya sanıklardan birinin savunmasının doğru kabulü, diğerinin reddini gerektiriyorsa ortaya çıkan durumdur. Bir sanığın savunmasının diğer sanık yönünden zafiyet yaratacağı hallerde de bulunduğu kabul edilir.
Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.393 · 4. Müzakereye katılma yasağı
Üyenin kendisinin şirket dışı kişisel menfaati ile şirketin menfaatinin, ya da üyenin yakınlarının kişisel menfaati ile şirketin menfaatinin karşı karşıya gelmesidir. Menfaatin kişisel olması gerekir; bir topluluğa ait ortak bir kazanç ya da zararın önlenmesi kişisel sayılmaz.
Tebligat Kanunu
- Tebligat K. m.39 · Tebellüğ edecek şahsın hasım olması
Muhatap ile tebligat alacak kişi arasında aynı dava veya takipte birbirine zıt çıkarların bulunmasıdır. Uygulamada hasımlık yanında bu durum da madde kapsamında değerlendirilmektedir.
Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun
- Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun m.5 · İlk derece hukuk kurulları
Kurul başkan ve üyesinin kişisel ya da kurumsal bir çıkarının uyuşmazlıkla bağlantılı olmasıdır. Yalnızca bu durum değil, tarafsızlığa ya da bağımsızlığa dair her türlü makul şüphe bildirim yükümlülüğü kapsamındadır.
Karıştırılan kavramlar
Bent 3 menfaat çatışması / düşmanlık / Bent 4 hâkimler: fark nedir?
Bent 3, somut menfaat çatışmasının önemli ölçüde bulunmasını veya düşmanlığı arar; bu, hâkimin re'sen araştırmasını gerektiren bir olgusal durumdur.
Bent 4, hâkim sıfatı ve ilgili vesayet dairesinin yetki çevresindeki yerleşim durumuna bağlıdır; bir olgusal değerlendirme gerektirmez.
Bent 4'te yasak mutlaktır; bent 3'te ise menfaat çatışmasının varlığı somut olarak tespit edilmelidir.
Doğrudan menfaat çatışması ile üçüncü kişiyle çatışma arasındaki fark nedir?
Yasal temsilci ile küçük veya kısıtlı arasındaki doğrudan çıkar çatışması kayyım atanmasını gerektirir.
Küçük veya kısıtlı ile üçüncü kişi arasındaki çatışma, kural olarak kayyım gerektirmez.
Üçüncü kişiyle ilişki yasal temsilcinin işlem iradesini etkileyecek yoğunluktaysa istisnai olarak kayyım atanabilir.
Menfaat çatışması (m.426/2) ile ana babanın çocukla işlemi (m.345) arasındaki fark nedir?
Yasal temsilci ile küçük arasındaki çatışma bu bent kapsamında kayyımlık nedenidir.
Ana baba ile çocuk arasındaki hukuki işlemden doğan çatışma m.345 hükmüne tabidir.
Ana baba ile çocuk arasındaki işlemlerde m.345 uygulanır; m.426/2 ile kayyım atanması yerine bu madde esas alınır.
Menfaat uygunluğu ile menfaat çatışması arasındaki fark nedir?
Sanıkların savunmaları birbiriyle bağdaşıyorsa, biri diğerinin aleyhine savunma yapmadan kendi savunmasını sürdürebiliyorsa yararlar uygundur.
Bir sanığın savunmasının doğru kabulü öbürünün reddini gerektiriyorsa ya da bir sanığın savunması diğerinin savunmasında zafiyet yaratıyorsa menfaat çatışması vardır.
Uygunluk varsa aynı müdafi görevlendirilebilir; çatışma varsa aynı müdafi savunma yapamaz ve ayrı müdafiler görevlendirilmelidir.
Menfaat çatışması ile dürüstlük kuralı arasındaki fark nedir?
Doğrudan kişisel menfaat çatışması varsa yasak birinci cümle uyarınca uygulanır.
Doğrudan çatışma yoksa da üyenin ortağı olduğu şirket gibi ilişkiler nedeniyle katılmaması dürüstlük gereği gerekiyorsa yasak yine geçerlidir.
Dürüstlük kuralı kapsamındaki hâlde de üye müzakereye katılamaz.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2023/681 E., 2024/269 K., 22.05.2024İlgili madde: Tebligat K. m.39
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/545 E., 2023/916 K., 11.10.2023İlgili madde: Tebligat K. m.39
- Hukuk Genel Kurulu, 2017/753 E., 2019/586 K., 21.05.2019İlgili madde: Tebligat K. m.39
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.