Özgüleme nedir?
Kısaca
Terekedeki belirli bir malın bir mirasçıya tahsis edilmesidir. Bu tahsisin paylaştırma kuralı mı yoksa vasiyet mi olduğu, mirasbırakanın aksi yöndeki iradesine bağlıdır.
Bağlam: TMK m.647
Kanunda nerede geçiyor
7 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.101 · I. Tanımı
Malvarlığı değerlerinin vakfın amacına kalıcı olarak tahsis edilmesi işlemidir. Vakıf kurma işleminin malvarlığı yönündeki karşılığıdır ve yeterlilik ölçütüne tabidir.
- TMK m.105 · V. Mal ve hakların kazanılması ve sorumluluk
Vakfı kuran kişinin belirli mal ve hakları vakıf amacına ayırmasıdır. Bu maddenin geçiş hükmü, yalnızca özgülenen mal ve haklar bakımından işler.
- TMK m.526 · G. Vakıf
Belirli bir malın veya hakkın belirli bir amaca bağlanarak ayrılmasıdır. Vakıf kurmada tahsis edilen malvarlığı bu yolla vakfa bağlanır.
- TMK m.647 · I. Mirasbırakanın tasarrufu
Terekedeki belirli bir malın bir mirasçıya tahsis edilmesidir. Bu tahsisin paylaştırma kuralı mı yoksa vasiyet mi olduğu, mirasbırakanın aksi yöndeki iradesine bağlıdır.
- TMK m.651 · III. Bazı malların özgülenmesi veya satılması
Bir tereke malının mirasçılardan birine, bütün olarak ve bir paya mahsup edilmeden ya da edilerek verilmesidir. Mal bu yolla paylaşım dışında bırakılmış olur.
- TMK m.653 · E. Özellikleri olan eşya — I. Bütünlük oluşturan veya aile belgeleri ile özel anı değeri olan eşya
Bir eşyanın mirasçılardan birine tahsis edilmesidir. Payına mahsup edilerek ya da edilmeden yapılabilir ve hâkimin takdirine bağlıdır.
- TMK m.657
Paylaşma sonucunda belirli bir taşınmazın belirli bir mirasçıya tahsis edilmesi işlemidir. Madde, bu tahsisin hangi değer üzerinden yapılacağını gösterir.
Karıştırılan kavramlar
Paylaştırma kuralı ile vasiyet (özgüleme) arasındaki fark nedir?
Mirasbırakanın bir malı mirasçıya tahsis ederken paylaştırma kuralı koyduğu hâl; tahsis edilen mal mirasçının miras payına mahsup edilir.
Mirasbırakanın aynı tahsisle o mirasçıya ayrıca vasiyet ettiği hâl; mirasçı hem payını hem de malı alır.
Paylaştırma kuralı sayılırsa mal miras payından düşülür; vasiyet sayılırsa mirasçı miras payına ek olarak malı da alır.
Bölünemez mal ile bütün olarak özgüleme ve satış arasındaki fark nedir?
Malın bütün olarak bir mirasçıya özgülenmesi, mirasçılar bunda anlaşırsa uygulanır.
Mirasçılar anlaşamazsa mal satılır ve bedeli bölüştürülür.
Anlaşma varsa mal aynen bir mirasçıya kalır; anlaşma yoksa satış zorunlu hâle gelir.
Payına mahsup edilerek ile payına mahsup edilmeden özgüleme arasındaki fark nedir?
Eşya bir mirasçının payına sayılarak özgülenir.
Eşya payına sayılmadan özgülenir ve mirasçı ayrıca miras payını da alır.
Bir bütün oluşturan eşya bir miras payına sığmıyorsa mahsup edilmeden özgüleme yapılmamalıdır; aksi hâlde özgülenen mirasçı payından fazlasını almış olur. Yalnız salt manevi değerli eşyada mahsupsuz özgüleme düşünülebilir.
Sağ arası tasarruf ile ölüme bağlı tasarrufla özgüleme arasındaki fark nedir?
Vakfın mal ve hakları vakfedenin sağlığında yapılan işlemle ayrılmışsa, yetersizlik hâlinde madde 2. fıkranın tamamlatma usulü uygulanır.
Mal ve haklar vasiyetname gibi ölüme bağlı tasarrufla özgülenmişse, yetersizlik üçüncü fıkrada öngörülen özel yolla giderilir.
Ölüme bağlı tasarrufta yetersiz mal ve haklar hâkim tarafından benzer amaçlı vakfa özgülenir; vakfedenin aksi iradesi varsa bu yol izlenmez.
Bizzat işletme ile mirasçıya bütün olarak özgüleme arasındaki fark nedir?
Eşin malik olarak bizzat işletmeye devam etmesi hâli.
Sağ kalan eş veya altsoyunun işletmenin bir bütün olarak kendisine özgülenmesini isteyebildiği hâl.
Her iki durumda da gelir değeri esası uygulanır; ancak özgülenme hakkı bulunmayan kişinin bu kurala dayanması mümkün değildir.
Geri alma ile özgüleme arasındaki fark nedir?
Her eşin diğer eşte bulunan kendi mallarını geri alması (m.248/1) ilk fıkrada düzenlenen genel haktır. Mülkiyeti kendisine ait malın iadesini konu alır.
Paylı mülkiyetteki malın bir eşe özgülenmesi (m.248/2) ise mülkiyeti ortak olan malın bölünmeden bir eşe bırakılmasıdır. Ödeme bedeli ister.
Geri alma tek başına yeterlidir ve bedel gerektirmez. Özgüleme için üstün yarar ispatı ve payın ödenmesi gerekir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2024/217 E., 2024/522 K., 23.10.2024İlgili madde: TMK m.101
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/996 E., 2024/360 K., 03.07.2024İlgili madde: TMK m.101
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/997 E., 2024/361 K., 03.07.2024İlgili madde: TMK m.101
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Vakıf
- Gelir değeri
- Artırma
- Sürüm değeri
- Tasarruf edilebilir kısım
- Tüzel kişilik kazanma
- Gerçek değer
- Denkleştirme
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.