Denkleştirme nedir?
Kısaca
Denkleştirme, 5 kanunda 15 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.699: Aynen bölünen parçaların değerleri arasındaki farkın, eksik değerdeki parçaya para eklenerek giderilmesidir.
- TBK m.616 · önel verilerek fesih: Sözleşmenin sona erdirilmesi anına kadar ifa edilmiş edimlerin anapara ve faizleriyle değerlendirilip karşılıklı alacak-borç ilişkisinin hesaplanmasıdır.
- TTK m.202 · hâkimiyetin hukuka aykırı kullanılması: Kaybın, ilgili faaliyet yılı içinde fiilen giderilmesi veya bağlı şirkete denk değerde bir istem hakkı tanınarak giderilmesi işlemidir.
Kanuni tanım
- 7552 s. K. m.2/1-fİklim Kanunu
Denkleştirme: Karbon kredilerinin Emisyon Ticaret Sistemi kapsamında veya gönüllü taahhütlerin yerine getirilmesinde kullanılmasını
Kanunda nerede geçiyor
15 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.642 · B. Paylaşmayı isteme hakkı
Taşınmazların değerleri arasındaki farkın para ödenmesi yoluyla giderilerek miras payları arasında eşitliğin sağlanmasıdır. Taşınmazın tamamının bir mirasçıya verilmesinin doğurduğu değer farkı bu yolla kapatılır.
- TMK m.647 · I. Mirasbırakanın tasarrufu
Mirasbırakanın kastetmediği bir eşitsizlik ortaya çıktığında payların yeniden dengelenmesi işlemidir. Bu olanak, paylaştırma kuralının bağlayıcılığını sınırlar.
- TMK m.669 · A. Mirasçılar arasında
Mirasbırakanın sağlığında yaptığı karşılıksız kazandırmanın, terekenin paylaştırılmasından önce terekeye geri verilmesi ve paylaşımın bu kazandırma dikkate alınarak yapılmasıdır. Kazandırmanın alıcısı miras payından mahsup yoluyla ya da doğrudan iade ederek bu yükümü yerine getirir.
- TMK m.672 · II. Miras payını aşan kazandırmalar
Mirasçının aldığı kazandırmanın terekeye geri eklenmesi ya da miras payından mahsup edilmesi yükümlülüğüdür. Madde, bu yükümlülüğün miras payını aşan kısım bakımından kaldırılmasını düzenler.
- TMK m.674 · D. Eğitim ve öğrenim giderleri
Mirasbırakanın altsoyuna sağlığında yaptığı ivazsız kazandırmaların, mirasın paylaşımında mirasçının payından mahsup edilmesi veya terekeye iade edilmesi müessesesidir. Madde, eğitim giderlerinin bu müessesenin kapsamına girip girmeyeceğini belirler.
- TMK m.699
Aynen bölünen parçaların değerleri arasındaki farkın, eksik değerdeki parçaya para eklenerek giderilmesidir. Denkleştirme, bölünmenin ardından yapılan bir tamamlama işlemidir.
- TMK m.711
Taşınmazlar arasındaki fazlalık ve eksikliklerin karşılıklı olarak dengelenmesidir. Denkleştirme sınırın yeniden belirlenmesinin sonucu olarak yapılır ve ayrıca bir bedel ödenmesini gerektirmez.
- TMK m.730 · V. Taşınmaz malikinin sorumluluğu
Kaçınılmaz taşkınlıktan zarar gören kişinin, bu etkilere katlanması karşılığında uygun bir bedel alması biçiminde gerçekleşen tazmin yöntemidir. Hâkim bedeli takdir eder.
- TMK m.737 · III. Komşu hakkı — 1. Kullanma biçimi
Katlanılması gereken kaçınılmaz taşkınlıktan doğan zararın, fedakârlığın dengelenmesi ilkesi çerçevesinde tazmin edilmesini ifade eder. Maddenin son fıkrasıyla saklı tutulmuştur.
Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.202 · VIII - Sorumluluk — 1. Hâkimiyetin hukuka aykırı kullanılması
Kaybın, ilgili faaliyet yılı içinde fiilen giderilmesi veya bağlı şirkete denk değerde bir istem hakkı tanınarak giderilmesi işlemidir. Denk istem hakkının nasıl ve ne zaman yerine getirileceği belirtilmelidir.
- TTK m.206 · d) Şirket alacaklılarının dava hakkı
Talimat dolayısıyla bağlı şirkette oluşan kaybın, aynı hesap yılı içinde hâkim şirket tarafından fiilen giderilmesi ya da bağlı şirkete denk bir istem hakkı tanınmasıdır. Kaybın hesap yılı içinde giderilmesi ya da istem hakkının zamanı ve şekli belirtilerek tanınması gerekir.
- TTK m.406 · I) Topluluk ilişkileri için özel denetçi denetimi
Hâkim şirketin şirkete topluluk nedeniyle verdiği kaybın karşılığında yapılması gereken telafidir. Maddenin ikinci bendinde, yönetim kurulunun kayba rağmen denkleştirme yapılmadığını açıklaması ikinci tetikleyici olarak yer alır.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.616 · I. Önel verilerek fesih
Sözleşmenin sona erdirilmesi anına kadar ifa edilmiş edimlerin anapara ve faizleriyle değerlendirilip karşılıklı alacak-borç ilişkisinin hesaplanmasıdır. Sonucunda alacaklı çıkan tarafa fark geri verilir.
İş Kanunu
- İş K. m.63 · Çalışma süresi
Haftalık normal çalışma süresinin haftanın günlerine farklı dağıtılması ve bir süre içinde haftalık ortalamanın normal haftalık süreyi aşmamasıdır. Denkleştirme süresi iki aydır ve toplu iş sözleşmesiyle dört aya, turizm sektöründe altı aya kadar uzatılabilir.
Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun
- Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.18 · II – Hâkimiyetin kötüye kullanılması
Bağlı şirketin TTK 202. maddesi kapsamındaki kaybının, hâkim şirket tarafından giderilmesi anlamına gelir. Madde bu süreyi iki yıl olarak belirlemiştir.
Karıştırılan kavramlar
Paylaştırma kuralı ile denkleştirme arasındaki fark nedir?
Mirasbırakanın kuralıyla yapılan paylaşmanın bağlayıcı olduğu hâl; kural mirasçılar için aynen uygulanır.
Kuralın kastedilmemiş bir eşitsizlik yaratması hâli; bu durumda paylar denkleştirilir.
Eşitsizlik yoksa kural aynen uygulanır; eşitsizlik varsa kural denkleştirme ile düzeltilir.
Denkleştirme (1. fıkra) ile hakkaniyete uygun ödeme (2. fıkra) arasındaki fark nedir?
Ergin ve eğitimini bitirmiş ya da bitirmiş sayılacak çocuğun, mirasbırakanın yaptığı aşan eğitim giderinin iadesi.
Eğitimini tamamlamamış veya engelli çocuğun, terekeden hakkaniyete uygun bir ödeme talep etmesi.
Birinci halde çocuk payından mahsup veya iade yükümlüdür; ikinci halde çocuk alacaklıdır ve diğer mirasçılar terekeden ödemeye katlanır.
Zarar giderimi ile kaçınılmaz taşkınlıkta denkleştirme arasındaki fark nedir?
Taşkınlık yerel âdete aykırı ya da kaçınılabilir ise zarar gören zararın giderilmesini ve eski hâle getirmeyi talep edebilir.
Taşkınlık yerel âdete uygun ve kaçınılmaz ise zarar gören katlanmak zorunda kalır, yalnızca uygun bedelle denkleştirme talep edebilir.
Hâkim, kaçınılmaz taşkınlıkta eski hâle getirme veya tam tazmin yerine uygun bedelli denkleştirmeye karar verebilir (m.730/2).
Genel denkleştirme süresi ile turizm denkleştirme süresi arasındaki fark nedir?
Genel hal için denkleştirme süresi iki aydır ve toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir.
Turizm sektöründe dört aylık denkleştirme süresi toplu iş sözleşmesiyle altı aya kadar uzatılabilir.
Turizm sektöründe uzatılabilir süre iki ay fazladır; uzatma yetkisi yalnızca toplu iş sözleşmesine bağlıdır.
Denkleştirme uygulaması ile denkleştirme dışı çalışma arasındaki fark nedir?
Denkleştirme varsa haftalık süreler iki aylık dönemde toplanarak değerlendirilir.
Denkleştirme yoksa her hafta için haftalık kırk beş saat aşılıp aşılmadığına bakılır.
Denkleştirme yoksa kırk beş saati aşan her haftalık çalışma fazla çalışma sayılır.
Denkleştirme ile tazminat sorumluluğu arasındaki fark nedir?
Hesap yılı içinde kaybın denkleştirilmesi ya da zamanı ve şekli belirtilmiş denk istem hakkının tanınması hâlinde dava açılamaz.
Bu yapılmadığında alacaklı dava açabilir.
Denkleştirme dava hakkını ortadan kaldırır; yapılmadığında dava açılabilir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 2020/56 E., 2023/108 K., 01.06.2023İlgili madde: TTK m.202, TTK m.206
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/3139 E., 2024/2653 K., 16.05.2024İlgili madde: TMK m.672, TMK m.674
- 7. Hukuk Dairesi, 2022/4276 E., 2023/6264 K., 14.12.2023İlgili madde: TMK m.672, TMK m.674
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.