Ürün kirası nedir?

Olağan ürün kirasında kiracının karşılığı belirli bir para bedelidir.

Ürüne katılmalı kirada karşılık, devşirilecek ürünün belli bir oranıdır.

Bedelin türü değişir; ürüne katılmalı kirada oran sözleşmede yoksa yerel âdete göre belirlenir (m.357/II).

Ürün kirasında kiralanan, niteliği gereği ürün veren bir şey ya da haktır.

Çatılı işyeri kirasında kiralanan işyeridir; gelir kiracının işletme faaliyetinden doğar.

Kiralananın ürün veren niteliği taşımayan işyeri kiraları bu maddenin kapsamında değildir.

Ürün kirasında kiraya veren, kiracının işletmesi üzerinde denetim yetkisine sahip değildir.

Ortakçılıkta toprak sahibi işletmeyi denetimi altında tutar ve ürün paylaşılır.

İki sözleşme birbirine karıştırılmamalıdır; ürünün paylaşılması tek başına ürün kirasını ortakçılığa dönüştürmez.

Konusu maddi bir şey olan ürün kirası; kiracı ürünü veren taşınmaz veya taşınırı işletir.

Konusu bir hak olan ürün kirası; örneğin maden işletme ruhsatı, lisans veya işletme hakkı.

Metin her iki halde de uygulanır. Hak konulu kirada ürün verme elverişliliği, hakkın işletilmesi ve kullanılması ile değerlendirilir; işletilmeyen hak zamanla değer kaybeder.

Belirli süreli ürün kirasında sürenin bitimiyle sözleşme kendiliğinden sona erer.

Süresi belirlenmemiş ürün kirası ise süre bitimine bağlı değildir ve fesih yoluyla sona erdirilir.

Yalnız belirli süreli ilişkide m.367 uygulanır; süresiz ilişki bu maddenin kapsamı dışındadır.

Tarımsal taşınmaza ilişkin ürün kiralarında fesih bildirimi, yerel âdetçe uygulanan bahar veya güz mevsimi için yapılabilir.

Diğer ürün kiralarında fesih bildirimi için mevsim bağlılığı aranmaz, herhangi bir zaman yapılabilir.

Tarımsal taşınmazda fesih dönemi takvimi belirleyicidir; diğer ürün kiralarında zamanlama serbesttir. Aksine anlaşma her iki halde de uygulanır.