Zorunlu organ nedir?

7 maddede geçiyor · 4 kanun

Diğer yazımlar: Zorunlu organlar

Kısaca

Zorunlu organ, 4 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • TMK m.62 · ilk genel kurul toplantısı: Kanunun dernek için zorunlu saydığı organlardır; yönetim kurulu ve denetleme kurulu bunlar arasındadır.
  • 6356 s. K. m.9 · organlara dair ortak hükümler: Kanunun her kuruluş ve şube için şart koştuğu dört organ olup genel kurul, yönetim kurulu, denetleme kurulu ve disiplin kurulundan oluşur.
  • 4688 s. K. m.8 · zorunlu organlar: Kanunun sayarak zorunlu kıldığı dört organdır: genel kurul, yönetim kurulu, denetleme kurulu ve disiplin kurulu.

Kanunda nerede geçiyor

7 madde

Türk Medeni Kanunu

  • TMK m.62 · 4. İlk genel kurul toplantısı

    Kanunun dernek için zorunlu saydığı organlardır; yönetim kurulu ve denetleme kurulu bunlar arasındadır. Bu organların üye sayısının asgari sınırları ayrı maddelerde düzenlenmiştir.

  • TMK m.72 · I. Genel olarak

    Kanunun her dernek için şart koştuğu, dernek tüzüğünde bulunmasa bile derneğin bulunması gereken organlardır. Dernekte bu organlar genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kuruludur. Zorunlu organların bulunmaması tüzel kişinin fiil ehliyetini doğrudan etkiler.

  • TMK m.87 · I. Kendiliğinden

    Derneğin kanunen ve tüzükte kurulması gereken organlarıdır. Bu bentte ilk genel kurul ile birlikte bu organların oluşturulmuş olması aranır.

  • TMK m.95 · 2. Şubenin organları ve uygulanacak hükümler

    Kanun gereği bulunması zorunlu olan organdır. Zorunlu organın oluşmaması veya kaybı, tüzel kişinin fiil ehliyetini etkiler.

Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu

  • Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu m.8 · Zorunlu organlar

    Kanunun sayarak zorunlu kıldığı dört organdır: genel kurul, yönetim kurulu, denetleme kurulu ve disiplin kurulu. Sendika şubesi, sendika ve konfederasyonların tamamında bulunması gereken bu organlar tüzükte ayrıca sayılmasa da kurulmak zorundadır.

Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu

  • Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.9 · Organlara dair ortak hükümler

    Kanunun her kuruluş ve şube için şart koştuğu dört organ olup genel kurul, yönetim kurulu, denetleme kurulu ve disiplin kurulundan oluşur. Bu organlar tüzükte isteğe bağlı bir ek olarak değil, zorunlu olarak bulunmalıdır.

Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu

  • Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu m.5 · Spor kulüplerinin organları

    Kanunun varlığını şart koştuğu organlardır; spor kulüpleri için genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kurulu sayılmıştır. Kulüp bu organlardan birini kuramaz ya da kaldıramaz.

Karıştırılan kavramlar

Zorunlu organ ile genel kurul dışı ihtiyari organ arasındaki fark nedir?

Dört zorunlu organ, kuruluşun varlığı için kurulması şart olan organlardır ve tüzükte ayrıca öngörülmese de bulunmalıdır.

Ek organlar ise kuruluşun ihtiyacına göre kurulabilir ve yalnız tüzükte öngörülmesi hâlinde oluşturulabilir.

Ek organ kurulması kuruluşun takdirinde olsa da tüzük hükmü aranır; zorunlu organların kurulmaması ise kanuna aykırılık doğurur.

4688 s. K. m.8

Zorunlu organ ile ihtiyari organ arasındaki fark nedir?

Genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kurulu kanundan doğan zorunlu organlardır; derneğin varlığı için gerekli olup tüzükte yer almasalar bile bulunmaları gerekir.

İhtiyari organ, derneğin tüzüğü ya da yetkili organ kararıyla kurulabilen, kanunda zorunlu tutulmayan organdır.

Zorunlu organların görev ve yetkileri devredilemez; ihtiyari organın görev ve yetkileri ise tüzükte belirlenir ve daha esnektir.

TMK m.72

Zorunlu organ ile seçimlik organ arasındaki fark nedir?

Genel kurul kanun gereği zorunlu organdır ve seçilmesine gerek yoktur.

Seçimlik organ tüzük ile kurulabilen ve kanunda zorunlu tutulmayan organdır.

Genel kurul olmadan dernek organ yapısı tamamlanmış sayılmaz; seçimlik organlara genel kurulun görev ve yetkileri devredilemez.

TMK m.73

Zorunlu organ ile statüyle kurulan yapı arasındaki fark nedir?

Birliğin zorunlu organları birinci fıkrada sayılan genel kurul, yönetim kurulu ve denetleme kurulu ile sınırlıdır.

Birlik organlarının gelirleri, giderleri, çalışma esasları ve üyelik esasları Statüde düzenlenir.

Zorunlu organlar kanunla, bunların ayrıntılı işleyişi ise Cumhurbaşkanı kararıyla yürürlüğe konulan Statüyle belirlenir.

6362 s. K. m.75

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. 2022/85 E., 2025/131 K., 17.06.2025
    İlgili madde: 7405 s. K. m.5
  2. Hukuk Genel Kurulu, 2022/1222 E., 2023/1044 K., 01.11.2023
    İlgili madde: 4688 s. K. m.8
  3. Hukuk Genel Kurulu, 2019/476 E., 2019/1419 K., 19.12.2019
    İlgili madde: 6356 s. K. m.9

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.