Staj

Madde, avukatlık stajının süresini (bir yıl) ve stajın iki bölümünün nerede ve kimin yanında yapılacağını düzenler. Stajın ilk altı ayının mahkemelerde ve kalan altı ayının en az beş yıl kıdemli bir avukat yanında ve stajyerin kayıtlı olduğu baroda yapılmasını öngörür; stajın hangi mahkeme ve adalet dairelerinde, ne surette yapılacağını yönetmeliğe bırakır. Stajyer adayları ve staj yapan avukatlar bakımından uygulanır. Staja kabul şartlarını (m.16), stajın kesintisiz yürütülmesini ve izin usulünü (m.23), staj denetimini ve staj bitim belgesini (m.24-25), stajyerin duruşmalara girme yetkisini (m.26) ve staj kredisini (m.27) düzenlemez; bu konular ilgili maddelerde yer alır. Ayrıca staja kabulde ve staj döneminde sınav veya benzeri rejimin yasaklanması, 1136 sayılı Kanunun 182. maddesinin ek fıkrasında düzenlenmiştir.

Genel olarak: hangi kavramlar bilinmeli?

Avukatlık stajı

Avukatlık mesleğine kabul öncesinde, stajyerin uygulamada avukatlık işlerini öğrendiği bir yıllık zorunlu dönemdir. Staj süresinin bir yıl olması kanunda sabittir; bu süre yönetmelikle uzatılamaz, ancak staj bitim kararında uzatma yetkisi baro yönetim kuruluna tanınmıştır.

Mahkemelerde staj

Stajın ilk altı ayıdır. Bu bölüm mahkemelerde yapılır ve hangi mahkeme ve adalet dairelerinde yapılacağı yönetmelikle belirlenir.

Kıdemli avukat yanında staj

Stajın kalan altı ayıdır. Yanında staj yapılacak avukatın en az beş yıl kıdemi olmalı ve stajın yapıldığı baroya kayıtlı bulunmalıdır. Kıdem hesabına 1136 sayılı Kanunun 4. maddesinde yazılı hizmetlerdeki süreler de dahildir.

Kıdem

Avukatın kendi baro levhasına yazıldığı tarihten değil, kanunda belirtilen beş yıllık süreyi ifade eder. Kanunun 4. maddesindeki hizmet sürelerinin de bu hesaba katılması, kıdemin kapsamını genişletir.

Genel olarak: hangi şartlar aranır?

• Stajın toplam süresinin bir yıl olması gerekir.
• Stajın ilk altı ayının mahkemelerde yapılması gerekir.
• Stajın kalan altı ayının en az beş yıl kıdemi olan bir avukat yanında yapılması gerekir.
• Yanında staj yapılan avukatın, stajın yapıldığı baroya kayıtlı olması gerekir.
• Beş yıllık kıdem hesabına 1136 sayılı Kanunun 4. maddesindeki hizmet sürelerinin dahil edilebildiği dikkate alınmalıdır.
• Stajın hangi mahkeme ve adalet dairelerinde, ne surette yapılacağı yönetmelikte gösterilmelidir.

Genel olarak: hangi sonuçları doğurur?

• Stajın iki bölümü de tamamlanmadan staj bitim belgesi verilmesi için temel dayanak oluşmaz.
• Stajın kalan altı ayı, en az beş yıl kıdemi olmayan bir avukat yanında yapılırsa bu bölüm kanuna uygun sayılmaz.
• Stajın kalan altı ayı, staj yapılan baroya kayıtlı olmayan bir avukat yanında yapılırsa bu bölüm kanuna uygun sayılmaz.
• Stajın hangi mahkeme ve adalet dairelerinde ve ne surette yapılacağı yönetmelikle belirlenir; yönetmelik bu konuda kanunun sınırları içinde kalmak zorundadır.
• Stajyerin mahkemelerde yapacağı staj, avukat yanında yapılan staj ile birlikte bir yıllık süreyi oluşturur.

Genel olarak: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Stajın kalan altı ayının herhangi bir avukat yanında yapılabileceğini sanmak; kanun en az beş yıl kıdem ve staj yapılan baroya kayıt şartını açıkça aramaktadır.
• Kıdem hesabında yalnızca avukatlık mesleğindeki süreyi dikkate almak; 4. maddede yazılı hizmet sürelerinin de kıdem hesabına girdiğini gözden kaçırmak.
• Stajın ilk altı ayını avukat yanında, kalan altı ayını mahkemede yapılabileceğini düşünmek; kanun sırayı ilk altı ay mahkeme, kalan altı ay avukat yanında olarak düzenlemiştir.
• Staj süresini yönetmelikle değiştirilebilecek bir süre olarak görmek; stajın bir yıl olduğu kanunda sabittir, yönetmelik yalnızca mahkeme ve surette düzenleme yapabilir.
• Stajın hangi mahkemelerde yapılacağını kanundan doğrudan çıkarmaya çalışmak; bu konu yönetmelikte gösterilmektedir.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Stajın avukat yanında yapılan bölümünde, stajyer ile avukat arasındaki ilişkinin iş akdi veya hizmet akdine dayanmadığı, kanuni bir ilişki olduğu kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2023/614 E., 2024/629 K., 04.04.2024)
• Stajyer ile avukat arasındaki ilişkinin kanuni nitelikte olduğu, bu nedenle iş hukukundaki hizmet akdi hükümlerinin doğrudan uygulanmayacağı kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2023/614 E., 2024/629 K., 04.04.2024)

Nasıl ispat edilir?

• Stajın kanuna uygun yapıldığını ileri süren stajyer, stajın hangi mahkemelerde ve hangi avukat yanında yapıldığını gösteren belgelerle ispat yükü altındadır.
• Yanında staj yapılan avukatın beş yıllık kıdeminin bulunduğu, kıdem hesabına kanunun 4. maddesindeki hizmet sürelerinin de dahil edilebileceği göz önünde tutularak baro kayıtları ve hizmet belgeleriyle ispatlanır.
• Yanında staj yapılan avukatın stajın yapıldığı baroya kayıtlı olduğu baro levhası kaydı ile ispatlanır.
• Stajyerin mahkemelerde yaptığı staj, mahkeme kayıtları ve staj belgeleri ile ispatlanır; bu belgelerin eksik olması stajın kabulünü güçleştirir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.4: Beş yıllık kıdem hesabına bu maddede yazılı hizmetlerdeki sürelerin de dahil edileceğini belirtir; kıdem şartının kapsamını genişletir.
• 1136 sayılı Kanun m.16: Avukatlık stajına başlamak için aranan ek şartları, özellikle sınav şartını düzenler; bu madde stajın başlangıç koşulunu tamamlar.
• 1136 sayılı Kanun m.23: Stajın kesintisiz yapılması ve haklı nedenle devam edilemeyen günlerin tamamlatılması ile izin usulünü düzenler; bu madde stajın nasıl yürütüleceğini tamamlar.
• 1136 sayılı Kanun m.24: Stajın adalet komisyonu, baro ve yanında çalışılan avukatın gözetimi altında yapılmasını öngörür; bu madde staj denetimini düzenler.
• 1136 sayılı Kanun m.25: Staj bitim belgesinin verilmesini ve staj süresinin uzatılmasını düzenler; stajın sonuna ilişkin hükümleri tamamlar.
• 1136 sayılı Kanun m.26: Stajyerin mahkemelerde ve icra dairelerinde hangi işlerde bulunabileceğini düzenler; stajın mahkemelerdeki bölümünün içeriğini belirler.
• 1136 sayılı Kanun m.182: Stajyerlik sürecinde ve mesleğe kabul aşamasında sınav ya da benzeri bir uygulama öngörülemeyeceğini düzenler; bu yasak, stajın yönetmelikle düzenlenmesinin sınırını belirler.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 16. maddesi, avukatlık stajına başvuru koşullarını ve stajın bir işte sigortalı çalışmayla ya da kamu görevindeyken yapılmasına ilişkin izin düzenini kapsar. Madde, stajyer olarak başvuracak kişilerin ön koşullarını (3. maddenin (a), (b), (f) bentleri, Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında başarı, 5. maddedeki engellerin bulunmaması) ve başvurunun baroya dilekçeyle yapılmasını düzenler. Ayrıca sigortalı çalışmanın stajı engellemeyeceğini, kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapanların aylıksız veya ücretsiz izinle staj yapabilmesinin esaslarını ve bu izinlerin sınırlarını belirler. Madde, hâkim ve savcı adaylarını, yardımcılarını ile hâkim ve savcıları izin hakkı bakımından kapsam dışında bırakır. Stajın süresi ve staj sürecinin içeriği bu maddede düzenlenmez (m.15). Avukatlığa kabul şartları ve engelleri bu maddede düzenlenmez (m.3, m.5). Stajın mahkemelerde ve avukat yanında yapılma oranları, stajyerin yetkileri ile staj bitim belgesi bu maddede düzenlenmez (m.15, m.26 ve ilgili hükümler). Kamu görevlilerinin izin usul ve esaslarını belirleyen yönetmelik, maddenin son fıkrasına göre Cumhurbaşkanlığınca çıkarılır ve bu maddede ayrıntılandırılmaz.

Aranacak şartlar: hangi kavramlar bilinmeli?

Avukatlık stajı

Avukatlığa kabul için aranan, stajyerin mahkemelerde ve bir avukat yanında mesleki eğitim gördüğü dönemdir. Madde, stajın başlangıcına ilişkin başvuru ve koşulları düzenler.

Sürekli staj

Stajyerin stajını kesintisiz yürütmesi anlamına gelen ve başvuru koşulları arasında aranan niteliktir. Sürekli staj yapmaya engel işler, stajyerin başvuru yapabilmesini engeller.

Fiilen engel olma

Bir işte sigortalı çalışmanın avukatlık stajını yapmayı gerçekten imkânsız kılması halidir. Sigortalı çalışma tek başına engel sayılmaz, ancak stajı fiilen engelliyorsa staja mani olur.

Aylıksız veya ücretsiz izin

Kamu kurum ve kuruluşlarında kadro veya pozisyonda görevli kişinin, görev yeri saklı kalmak kaydıyla stajını yapabilmesi için kendisine verilen ücretsiz izin türüdür. Hâkim ve savcı adayları ile hâkim ve savcılar bu izinden yararlanamaz.

Kamu görevini aksatmama

Avukat yanında yapılan staj sürecinde kamu kurumunun çalışma saatlerini ve izin dönemlerini düzenleyebilmesi için aradığı ölçüttür. Görevin niteliği nedeniyle aksama doğacaksa aylıksız veya ücretsiz izin verilebilir.

Sözleşmeli personel

Memur kadrolarına geçiş hakkı tanınan sözleşmeli personelin, bu hakkı kazanmadan önce fıkradaki izin hükümlerinden yararlanamamasını ifade eden kategoridir.

Aranacak şartlar: hangi şartlar aranır?

• Başvuran kişinin 3. maddenin (a), (b) ve (f) bentlerinde yazılı koşulları taşıması gerekir.
• Başvuran kişinin Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında başarılı olması gerekir.
• Başvuran kişinin 5. maddede yazılı avukatlığa engel hâllerden birinin bulunmaması gerekir.
• Başvuru, staj yapılacak baroya dilekçe ile yapılmalıdır.
• Sürekli staj yapmaya engel işte çalışılmıyor olmalıdır; sigortalı çalışma, stajı fiilen engellemediği sürece staja engel değildir.
• Kamu kurum ve kuruluşu kadrosunda görevli kişinin izin talebinde bulunması ve kendisine izin verilmesi gerekir; hâkim ve savcı adayları, yardımcıları ile hâkim ve savcılar bu izinden yararlanamaz.
• Sözleşmeli personel için memur kadrolarına geçiş hakkını kazanmış olması gerekir.

Aranacak şartlar: hangi sonuçları doğurur?

• Başvuran, 3. maddenin (a), (b), (f) bentlerindeki koşulları taşıyor, sınavda başarılı oluyor ve 5. maddedeki engelleri bulunmuyorsa staj yapacağı baroya dilekçe ile başvurabilir.
• Sürekli staj yapmaya engel olmayan sigortalı bir işte çalışma, avukatlık stajının yapılmasına engel değildir.
• Sigortalı çalışma stajı fiilen engelliyorsa staj yapılamaz; bu durumda stajyerin işi ile stajı arasında bir seçim yapması gerekir.
• Kamu kurum veya kuruluşu kadrosunda bulunan kişi, mahkemelerde yapılan staj sürecinde görev yeri saklı kalmak kaydıyla aylıksız veya ücretsiz izinli olarak staj yapabilir.
• Mahkeme stajı sırasında ilgilinin talebi üzerine yıllık izin de kullandırılabilir.
• Avukat yanında yapılan staj sürecinde kamu kurumu, görevi aksatmayacak şekilde çalışma saatleri ile izin dönemlerini ve sürelerini düzenleyebilir.
• Görevin niteliği nedeniyle aynı anda staj yapmada görev aksaması doğacaksa, avukat yanındaki staj sürecinde de aylıksız veya ücretsiz izin verilebilir.
• Hâkim ve savcı adayları, yardımcıları ile hâkim ve savcılar bu fıkranın izin hükmünden yararlanamaz.
• Memur kadrosuna geçiş hakkı tanınan sözleşmeli personel, bu hakkı kazanmadan fıkradaki izinlerden yararlanamaz.
• Fıkradaki aylıksız veya ücretsiz izinler diğer mevzuattaki sınırlamalara tabi değildir.
• Kamu kurum ve kuruluşlarında görevlilerin izin ve çalışma saatlerine ilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.

Aranacak şartlar: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Sigortalı çalışmanın tek başına staja engel olduğunu varsaymak; madde, çalışmanın yalnız fiilen engel oluşturması hâlinde staja mani olduğunu düzenler.
• Kamu görevlisinin her türlü izin talebinin kabul edilmesi gerektiğini düşünmek; madde izni görevin niteliği ve aksama durumuna bağlamıştır.
• Hâkim ve savcı adaylarını veya yardımcılarını izin hakkı bulunan kamu görevlileri arasında saymak; madde bu kişileri açıkça kapsam dışı bırakmıştır.
• Sözleşmeli personelin geçiş hakkını kazanmadan izinden yararlanabileceğini kabul etmek; madde bu hakkın kazanılmasını şart koşar.
• Fıkradaki izinlerin diğer mevzuattaki sınırlamalara tabi olduğunu varsaymak; madde bu izinlerin sınırlamalara tabi olmadığını söyler.
• Stajın süresini veya stajın içeriğini bu maddeden çıkarmaya çalışmak; bu konular m.15 ve ilgili hükümlerde düzenlenmiştir.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Kamu kurumu görevlilerinin staj izni taleplerinde, kurumun görev aksamasını gerekçe göstererek izin talebini reddettiği durumlarda, 16. maddenin son cümlesine dayanılarak yönetmelik düzenlemesinin ölçüsünün aranması gerektiği yönünde tartışma bulunmaktadır. (8. Daire, 2022/6602 E., 2025/3809 K., 17.04.2025)
• Kamu kurumu düzenlemelerinin, 16. maddede tanınan izin hakkını daraltıcı nitelikte olup olmadığı tartışması, Danıştay kararlarında 16. maddedeki izin hükmünün kapsamına göre değerlendirilmektedir. (8. Daire, 2022/4637 E., 2025/3808 K., 17.04.2025)

Nasıl ispat edilir?

• Stajına başvuran kişi, 3. maddenin (a), (b), (f) bentlerindeki koşulları, Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında başarısını ve 5. maddedeki engellerin bulunmadığını baroya sunduğu belgelerle ispatlar.
• Sigortalı çalışmanın stajı fiilen engellediğini iddia eden taraf, bu durumu çalışma süresi, iş saatleri ve işin niteliği gibi somut verilerle ispatlamak zorundadır.
• Kamu görevlisinin aylıksız veya ücretsiz izin talebinde bulunduğunu, kurumun izin kararını ve görevin niteliğinin staj ile çakıştığını ilgili belgelerle ispatlaması gerekir.
• Hâkim veya savcı olan ya da sözleşmeli personelin geçiş hakkını kazanmadığını ileri süren taraf, bu durumu ilgili kadro ve atama belgeleriyle ortaya koyar.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.3: Staja başvuracak kişinin taşıması gereken genel koşulları (a), (b) ve (f) bentleri ile belirler; 16. madde bu bentlere atıf yapar.
• 1136 sayılı Kanun m.5: Avukatlığa engel hâlleri düzenler; 16. madde başvuranın bu engellerden birinin bulunmamasını şart koşar.
• 1136 sayılı Kanun m.15: Avukatlık stajının süresini ve stajın mahkemede ve avukat yanında yapılan bölümlerini düzenler; 16. madde bu stajın yapılmasına ilişkin başvuru ve izin koşullarını ekler.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 16. maddesi uyarınca verilecek staj başvuru dilekçesine eklenecek belgeleri ve bu belgelerin dağıtımını düzenler; ayrıca staj isteminde verilen bildiri kağıdının hilafı çıkarsa uygulanacak idari para cezasını öngörür. Hüküm, avukatlık stajına başlamak isteyen adaylar ile bu adayların yanında staj görecek avukatlar bakımından uygulanır. Stajın kabulüne ilişkin koşulları (m.16 ve m.3, m.5 kapsamındaki yasak halleri) ayrıntılı düzenlemez; bunlar başvuru ve kabul koşullarıdır. Stajın süresi, stajyerin görev ve hakları ile staj sürecindeki yükümlülükler de bu maddede yer almaz ve ilgili diğer hükümlerde düzenlenmiştir. Adayın baro levhasına kaydı ve staj sonrası sınav süreci de bu maddenin kapsamı dışındadır.

Dilekçeye eklenecek belgeler: hangi kavramlar bilinmeli?

Staj başvuru dilekçesi

Avukatlık stajına kabul için 16. maddeye göre baroya verilen dilekçedir. Bu maddedeki belgeler dilekçeye eklenir ve dilekçenin eksiksiz sayılması bunlara bağlıdır.

Bildiri kağıdı

Adayın 3. maddenin (f) bendi ile 5. maddenin (a) bendinde yazılı hallerin bulunmadığını beyan ettiği belgedir. Aday tarafından verilir ve içeriğinin doğruluğu kanunda yaptırıma bağlanmıştır.

Yazılı muvafakat

Stajı yanında göreceği avukatın, adayı stajına kabul ettiğini gösteren yazılı onayıdır. 22. maddenin 2 ve 3. fıkralarındaki hâllerde bu belge aranmaz.

Tanıtma kağıdı

Adayın ahlak durumunu gösteren, staj yapacağı baroya kayıtlı iki avukatın düzenlediği belgedir. Düzenleyenlerin baroya kayıtlı avukat olması gerekir.

Onanmış örnek

Asıl belgenin aslına uygunluğunun onaylanmış suretidir. Kanun her belgenin asılları ile onanmış ikişer örneğinin verilmesini ister.

İdari para cezası

Bildiri kağıdının hilafının ortaya çıkması hâlinde Cumhuriyet savcısının adaya uyguladığı, kanunda belirlenen tutarda parasal yaptırımdır. Tutar madde metninde 200 Türk Lirası olarak yazılıdır.

Dilekçeye eklenecek belgeler: hangi şartlar aranır?

• Staj başvuru dilekçesinin 16. maddeye uygun biçimde verilmiş olması gerekir.
• Kanunun aradığı şartlara ilişkin belgelerin asılları ile onanmış ikişer örneğinin dilekçeye eklenmesi gerekir.
• Adayın 3. maddenin (f) ve 5. maddenin (a) bendinde yazılı hâllerinin bulunmadığını gösteren bildiri kağıdının dilekçeye eklenmesi gerekir.
• Adayın yanında staj göreceği avukatın yazılı muvafakatinin eklenmesi gerekir; 22. maddenin 2 ve 3. fıkralarındaki hâllerde bu belge aranmaz.
• Adayın ahlak durumuna ilişkin, staj yapılacak baroya kayıtlı iki avukat tarafından düzenlenmiş tanıtma kağıdının eklenmesi gerekir.
• Belgelerin birer örneğinin baro başkanınca onaylanarak Türkiye Barolar Birliğine gönderilmesi gerekir; diğer örnek veya asıllar baro dosyasında saklanır.
• Bildiri kağıdının içeriğinin hilafı ortaya çıkmamalıdır; aksi hâlde adaya idari para cezası uygulanır.

Dilekçeye eklenecek belgeler: hangi sonuçları doğurur?

• Dilekçeye kanunda sayılan belgelerden biri eklenmezse başvurunun eksik belgeli olduğu kabul edilir ve eksikliğin giderilmesi gerekir.
• Bildiri kağıdının hilafı ortaya çıkarsa aday hakkında Cumhuriyet savcısınca 200 Türk Lirası idari para cezası verilir.
• Hilafın ortaya çıkması hâlinde madde idari para cezası öngördüğünden, bu yaptırım staj kabulünü otomatik olarak sona erdiren bir sonuç olarak metinde yer almaz.
• 22. maddenin 2 ve 3. fıkralarındaki hâllerde yanında staj göreceği avukatın yazılı muvafakati belgesi aranmaz.
• Belgelerin birer örneği baro başkanınca onaylanarak Türkiye Barolar Birliğine gönderilir.
• Diğer örnek veya asıllar baro dosyasında saklanır.

Dilekçeye eklenecek belgeler: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Madde metnindeki belgeleri yalnız asıl olarak sunup onanmış ikişer örneği eklememek; kanunda asıl ile birlikte onanmış örnek istendiğini gözden kaçırmak.
• 22. maddenin 2 ve 3. fıkralarındaki hâllerde muvafakat belgesini genel kuralla aramak.
• Bildiri kağıdının hilafı yaptırımını, adayın ceza hukuku anlamındaki sorumluluğu gibi değerlendirip Cumhuriyet savcısı yerine başka bir makamı yetkili saymak.
• İdari para cezası tutarını güncel değer yerine yalnız madde metnindeki 200 Türk Lirası ile hesaplamaya çalışmak; ancak madde metninde tutar açıkça yazılı olduğundan bu tutar esas alınır.
• Tanıtma kağıdını staj yapılacak baroya kayıtlı olmayan avukatların düzenlemesini kabul etmek.
• Tanıtma kağıdının düzenleyen avukat sayısını ikiden az saymak veya bir avukat ile yetinmek.

Nasıl ispat edilir?

• Staj adayı, dilekçeye eklediği belgelerle kabul şartlarının gerçekleştiğini ispat etmekle yükümlüdür; eksik belge ile başvuru tamamlanmış sayılmaz.
• Adayın yanında staj göreceği avukatın muvafakati yazılı belge ile ispatlanır; 22. maddenin 2 ve 3. fıkralarındaki hâllerde bu belge aranmadığından ispat yükü doğmaz.
• Adayın ahlak durumu, staj yapılacak baroya kayıtlı iki avukatın düzenlediği tanıtma kağıdı ile ortaya konur.
• Bildiri kağıdının hilafı, ortaya çıkan belgelerle ve ilgili baro veya savcılık kayıtlarıyla gösterilir; yaptırımın uygulanması için hilafın ortaya çıkması yeterlidir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.16: Dilekçenin verilmesini düzenleyen maddedir; bu maddedeki belgeler 16. maddeye göre verilecek dilekçeye eklenir.
• 1136 sayılı Kanun m.3: (f) bendinde yazılı hâller adayın bildiri kağıdında beyan etmesi gereken olumsuz koşulları oluşturur.
• 1136 sayılı Kanun m.5: (a) bendinde yazılı hâller avukatlık mesleğine kabul bakımından yasaklı halleri belirler ve bildiri kağıdının kapsamını oluşturur.
• 1136 sayılı Kanun m.22: 2 ve 3. fıkralarındaki hâllerde yanında staj yapacak avukatın yazılı muvafakatinin aranmamasını sağlar.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 18. maddesi, avukatlık stajına kabul istemi yapan adayın isteminin ve bu isteme ilişkin hususların baro ve adalet dairesinde ilan edilmesini ve ilana karşı itiraz hakkını düzenler. Madde, adayın stajyer listesine yazılmasına karşı itiraz edebilecek kişileri ve itirazın kabul edilebilirlik koşulunu belirler. Madde, stajyer kaydının yapılıp yapılmayacağına dair baro karar sürecini, staja kabul şartlarını (bunlar m.16 ve izleyen maddelerde yer alır), itiraz üzerine yapılacak incelemenin usulünü ve itiraz hakkında verilecek kararın yargı yoluna ilişkin esasları düzenlemez. Bunlar sırasıyla 1136 sayılı Kanun'un 16. maddesi ile staja kabul şartları, 1136 sayılı Kanun'un ilgili hükümleri ile baro yönetim kurulu ve disiplin usulü, ve genel idare yargısı hükümleri kapsamında kalır. Madde, staja kabul işleminin kendisinden çok ilan ve itiraz aşamasını kapsar.

İstemin ilanı: hangi kavramlar bilinmeli?

Aday

Avukatlık stajına kabul edilmesini isteyen kişidir. Maddede adayın istemi, ilanın konusu olan başvuru sahibi olarak geçer.

Stajyer listesi

Baro tarafından tutulan ve staja kabul edilen kişilerin yazıldığı listedir. İtiraz, adayın bu listeye yazılmasına karşı yapılır; liste kaydı ilanın ardından gerçekleşir.

İlan

Adayın isteminin ve ilgili hususların baro ve adalet dairesinin uygun bir yerinde asılması yoluyla duyurulmasıdır. İlanın süresi istem tarihinden başlayarak on gün içinde asılmasıyla başlar ve on beş gün asılı kalır.

Açık delil veya vakıa

İtirazın incelenebilmesi için ileri sürülmesi gereken, somut ve belirli olan dayanaktır. Genel veya soyut itirazlar bu nitelikte sayılmaz; itiraz, bu tür bir gösterimle desteklenmek zorundadır.

İstemin ilanı: hangi şartlar aranır?

• Adayın staja kabul için yazılı istemde bulunmuş olması gerekir.
• İstem, yukarıdaki maddede yazılı hususlarla birlikte istem tarihinden itibaren on gün içinde baronun ve adalet dairesinin uygun bir yerinde asılarak ilan edilmelidir.
• İlan, on beş gün süreyle asılı kalmalıdır.
• İtiraz, yalnızca ilan süresi içinde ve her avukat, stajyer ya da diğer ilgililer tarafından yapılabilir.
• İtirazın incelenebilmesi için açık delil veya vakıaların gösterilmiş olması gerekir.

İstemin ilanı: hangi sonuçları doğurur?

• Adayın istemi istem tarihinden itibaren on gün içinde ilan edilirse ilan süreci başlar ve on beş gün asılı kalır.
• İlan süresi içinde her avukat, stajyer veya diğer ilgililer adayın stajyer listesine yazılmasına itiraz edebilir.
• Açık delil veya vakıa gösterilmeyen itiraz, incelenmesi koşulu gerçekleşmediği için incelemeye alınmaz.
• Açık delil veya vakıa gösterilmiş itirazın incelenmesi, itiraz yolunun kullanılabilir hale gelmesi için gereklidir.
• İlan süresi içinde itiraz yapılmazsa madde bakımından itiraz hakkı kullanılmamış olur.

İstemin ilanı: sık yapılan hatalar nelerdir?

• İtirazı soyut bir iddiaya dayandırmak; açık delil veya vakıa gösterilmeden itiraz yapılabileceğini varsaymak.
• İlan süresini on beş gün yerine on gün veya istem tarihinden değil ilan tarihinden başlatmak; süreleri karıştırmak.
• Her kişinin itiraz edebileceğini varsaymak; yalnızca avukat, stajyer ve diğer ilgililerin itiraz hakkı bulunduğunu gözden kaçırmak.
• İlan süresinin geçmesinden sonra yapılan itirazı kabul edilebilir saymak.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• İlan süresinin işletilmesi ve adayın isteminin baro ve adalet dairesinde asılması, stajyer kaydının ön koşulu sayılmaktadır. (8. Daire, 2010/9718 E., 2014/233 K., 23.01.2014)

Nasıl ispat edilir?

• İtiraz eden kişi, itirazın dayanağı olan açık delil veya vakıayı ileri sürmek ve kanıtlamakla yükümlüdür.
• İlanın on gün içinde yapıldığını ve on beş gün asılı kaldığını gösteren belge, ilanın süreye uygunluğunu ortaya koyar.
• Adayın isteminin tarihi ve istemin içeriği, istem tarihinden başlayan on günlük süreyi belirlemek için kullanılan belgelerle ispatlanır.
• İtirazın açık delil veya vakıaya dayandığı, itiraz edenin ispat yükü altındadır; soyut itiraz ispat koşulunu karşılamaz.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.16: Staja başlamak için aranacak şartları düzenler; adayın istem sürecinin hukuki dayanağıdır ve itiraz konusu olabilecek hususların kaynağıdır.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 19. maddesi, avukatlığa kabul istemi üzerine baro başkanının, istemin ilanından önce adayın gerekli nitelikleri taşıyıp taşımadığını ve avukatlıkla birleşmeyen bir işle uğraşıp uğraşmadığını araştırmak için baroya bağlı bir avukatı görevlendirmesini ve görevlendirilen avukatın raporunu baroya vermesini düzenler. Madde, avukatlığa kabul sürecinde adayın araştırılmasına ilişkindir; baro levhasına yazılmış avukatlar bakımından değil, kabul istemi bulunan adaylar bakımından uygulanır. Maddede avukatlığa kabul şartlarının kendisi (m.3), kabul kararına itiraz (m.20 ve devamı) ve avukatlık stajı düzenlenmez. Staj süresi, staj bitim belgesi ve staj listesi işlemleri ile avukatlığa kabul kararının verilmesi ve bu karara karşı yollar da bu maddenin dışındadır.

Rapor: hangi kavramlar bilinmeli?

Kabul istemi

Avukatlık mesleğine girmek isteyen adayın baroya yaptığı başvurudur. Madde, bu istemin ilanından önce araştırma yapılmasını öngörür.

Araştırma raporu

Görevlendirilen baro avukatının, adayın nitelikleri ve avukatlıkla bağdaşmayan bir iş yapıp yapmadığı konusunda baroya sunduğu yazılı değerlendirmedir.

Avukatlıkla birleşmeyen iş

Avukatlık mesleğiyle bağdaşmayan, yani avukatlığa kabulü engelleyen nitelikte bir işle uğraşmaktır. Bu kavramın kapsamı madde metninde ayrıca tanımlanmamıştır; ilgili bağdaşmazlık hükümleri kabul şartları ve yasaklar bölümünde aranmalıdır.

Rapor: hangi şartlar aranır?

• Avukatlığa kabul istemi bulunmalıdır; araştırma, istemin ilanından önce yapılmalıdır.
• Baro başkanı, baroya bağlı bir avukatı görevlendirmelidir; görevlendirme adayın gerekli nitelikleri taşıyıp taşımadığını ve avukatlıkla birleşmeyen bir işle uğraşıp uğraşmadığını kapsamalıdır.
• Görevlendirilen avukat, raporu en geç onbeş gün içinde baroya vermelidir.

Rapor: hangi sonuçları doğurur?

• Baro başkanı, istemin ilanından önce adayı araştırmak üzere baroya bağlı bir avukat görevlendirmek zorundadır.
• Görevlendirilen avukat raporunu en geç onbeş gün içinde baroya vermek zorundadır.
• Rapor, adayın gerekli nitelikleri taşıdığını ve avukatlıkla birleşmeyen bir işle uğraşmadığını ortaya koyduğunda ilan ve sonraki işlemler bu rapor esas alınarak yürütülür.
• Rapor adayın nitelik taşımadığını ya da bağdaşmaz bir işle uğraştığını gösterirse, bu bilgi kabul sürecinde değerlendirilir; maddede bu hâle bağlanan ayrı bir yaptırım yoktur.

Rapor: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Araştırmayı ilan sonrasına bırakmak; madde istemin ilanından önce araştırma öngördüğü için sıra ters kurulmuş olur.
• Görevlendirilen avukatın raporunu bağlayıcı bir kabul kararı saymak; rapor baro başkanının ve baronun değerlendirmesine esas bir belgedir.
• Raporun yalnızca nitelik yönünü incelemek ve avukatlıkla birleşmeyen iş araştırmasını atlamak; madde her iki konuyu birlikte öngörür.
• Onbeş günlük süreyi kesin hak düşürücü süre saymak; madde bu niteliği açıkça belirtmez.

Nasıl ispat edilir?

• Kabul istemini yapan aday, gerekli nitelikleri taşıdığını belgelerle ortaya koymalıdır; araştırma raporu bu belgelerin değerlendirilmesidir.
• Adayın avukatlıkla birleşmeyen bir işle uğraşmadığı hususunda, araştırmayı yapan avukat raporunda somut tespit yapmalıdır; ispat yükü pratikte adaydadır.
• Raporun süresinde verilmediğini ileri süren, bu hususu baroya bildirmek zorundadır; sürenin kaçırıldığının belgelenmesi gerekir.
• Rapor yazılı olarak düzenlenmelidir; sözlü bildirim araştırma raporunun yerini tutmaz.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.3: Avukatlığa kabul şartlarını düzenler; raporun araştırdığı gerekli nitelikler bu maddedeki şartlardır.
• 1136 sayılı Kanun m.20: Kabul kararına karşı itiraz yolunu düzenler; rapor ve ilan sonrasında verilen kabul kararı bu madde kapsamında denetlenebilir.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 20. maddesi, stajyer avukatlık adaylarının stajyer listesine yazılıp yazılmaması hakkında baro yönetim kurulunun vereceği kararın süresini, tebliğ ve Cumhuriyet savcılığına bildirim usulünü, bu karara karşı itiraz yollarını ve süresini, süresinde karar verilmemesinin sonucunu ile Türkiye Barolar Birliği ve Adalet Bakanlığı tarafından verilen kararların kesinleşme koşullarını ve idari yargıya başvuru hakkını düzenler. Madde, stajyer listesine kayıt başvurusu yapan adaylar ile ilgili baro ve Türkiye Barolar Birliği, Adalet Bakanlığı ve Cumhuriyet savcılığı bakımından uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular: staj başvurusunun koşulları ve raporun hazırlanması (m.19), stajyer avukatların staj yükümlülükleri ve staj sürecinde yapılacak işler, avukatlık ruhsatı ve baroya kabul koşulları ile bu maddenin dayandığı genel itiraz ve başvuru düzeni ile idari yargının işleyişi bakımından ayrı hükümler bulunmaktadır.

Karar: hangi kavramlar bilinmeli?

Stajyer listesi

Avukatlık stajına kabul edilen adayların kayıtlı olduğu baro listesidir. Adayın bu listeye yazılması, staj yapma hakkının baro kaydıyla doğmasını sağlar; yazılmama kararı gerekçeli olmak zorundadır.

Gerekçeli karar

Yönetim kurulunun, adayın listeye yazılıp yazılmamasına ilişkin nedenlerini açıkça ortaya koyan kararıdır. Kararın gerekçesi, 19. maddede yazılı raporu da göz önünde tutarak oluşturulur.

İtiraz süresi

Maddenin ilk fıkrasında, yönetim kurulu kararı için belirlenen itiraz hakkının kullanılabileceği süredir. Bu süre dolmadan karar verilmesi, süreye bağlanan işlemin başlangıcı açısından önem taşır.

Türkiye Barolar Birliği itirazı

Baro kararına karşı, belirli kişilere tanınan ve Türkiye Barolar Birliğine yapılan ikinci derece başvurusudur. Hangi tarihten işleyeceği, itiraz edenin sıfatına göre değişir.

Kesinleşme

Türkiye Barolar Birliği kararının Adalet Bakanlığınca belirli süre içinde değiştirilmemesi veya onaylanması hâlinde kazandığı bağlayıcılık niteliğidir. Bakanlığın geri göndermesi hâlinde kesinleşme, Birlik yönetim kurulunun üçte iki çoğunluğu ile aynen kabul kararına bağlıdır.

Üçte iki çoğunluk

Geri gönderilen Birlik kararının onaylanabilmesi için Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunun gerekli oy oranıdır. Bu çoğunluk sağlanmazsa karar onaylanmamış sayılır.

Karar: hangi şartlar aranır?

• Baro yönetim kurulunun, itiraz süresinin bitmesinden itibaren bir ay içinde karar vermesi gerekir.
• Yönetim kurulu kararında 19. maddede yazılı raporun dikkate alınması ve kararın gerekçeli olması zorunludur.
• Kararın ilgiliye tebliğ edilmesi ve bir örneğinin dosyasıyla birlikte yer Cumhuriyet savcılığına verilmesi gerekir.
• Baro kararına karşı itiraz hakkı, yönetim kurulu üyeleri, Cumhuriyet savcısı ve ilgili için tanınmış olup her biri için kendi başlangıç anından itibaren onbeş günlük süre işler.
• Türkiye Barolar Birliği kararının kesinleşmesi için Adalet Bakanlığına ulaştığı tarihten itibaren iki ay içinde Bakanlıkça karar verilmemesi veya kararın onaylanması gerekir.
• Bakanlığın geri gönderdiği kararın onaylanması için Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunun üçte iki çoğunlukla aynen kabul etmesi gerekir; aksi hâlde karar onaylanmamış sayılır.

Karar: hangi sonuçları doğurur?

• Baro yönetim kurulu bir ay içinde karar vermezse talep reddedilmiş sayılır ve aday bu andan itibaren Birliğe itiraz edebilir.
• Baro kararı gerekçeli olmak zorundadır ve ilgiliye tebliğ edilir; bir örneği dosyasıyla birlikte Cumhuriyet savcılığına gönderilir.
• Türkiye Barolar Birliği kararı, Adalet Bakanlığına ulaştığı tarihten itibaren iki ay içinde Bakanlıkça karar verilmediği veya onaylandığı takdirde kesinleşir.
• Bakanlık uygun bulmadığı kararı gerekçesiyle birlikte Birliğe geri gönderir; bu hâlde Birlik yönetim kurulu üçte iki çoğunlukla aynen kabul ederse karar onaylanmış olur.
• Geri gönderilen karar üçte iki çoğunlukla kabul edilmezse onaylanmamış sayılır ve sonuç Birlik tarafından Bakanlığa bildirilir.
• Bakanlığın verdiği kararlara ve Bakanlığın onaylamayıp geri gönderdiği Birlik kararlarına karşı idari yargı merciine başvuru yolu açıktır.

Karar: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Yönetim kurulu üyeleri için itiraz süresini kararın tebliğinden, Cumhuriyet savcısı için de tebliğden saymak; üyeler için süre karar tarihinden, savcı için kararın kendisine verildiği tarihten işler.
• Bir aylık süre dolduğunda aday için onbeş günlük süreyi bir aylık sürenin bitiminden değil de başvuru tarihinden saymak.
• Adalet Bakanlığının iki aylık süre içinde karar vermemesini, Bakanlığın ret kararı gibi değerlendirmek; süre bitince karar kesinleşir.
• Bakanlığın geri gönderdiği kararı, Birlik yönetim kurulunun basit çoğunluğu ile onaylanabilir sanmak; onay üçte iki çoğunluk gerektirir.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Avukatlık Kanunu'nun 20. maddesinde yer alan süreler kesin olarak uygulanmakta, süreyi kaçıran baronun işlemi yerine geçen zımni ret sonucu kabul edilmektedir. (İkinci Bölüm, 2014/3705 E., 29.06.2016)

Nasıl ispat edilir?

• Aday, stajyer listesine yazılma talebinin bir ay içinde karara bağlanmadığını iddia ederse, başvurunun ve itiraz süresinin tarihlerini tebliğ ve başvuru belgeleriyle ispatlamalıdır.
• Baro kararının tebliğ tarihi, karar tarihi ve Cumhuriyet savcılığına gönderim tarihi, itiraz süresinin başlangıcını belirlediğinden bu tarihlerin belgelenmesi gerekir.
• Adalet Bakanlığına ulaşma tarihi, iki aylık sürenin başlangıcı olduğundan Birlik kararının Bakanlığa gönderildiğini gösteren belge ile ispat edilmelidir.
• Bakanlığın geri gönderme işlemi ve Birlik yönetim kurulunun üçte iki çoğunluk kararı, kararın onaylanıp onaylanmadığının tespitinde yazılı belgelerle ortaya konur.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.19: Baro yönetim kurulunun karar verirken dikkate alacağı raporu düzenler; 20. madde bu raporu göz önünde tutmayı zorunlu kılar.

Madde, avukatlık stajının başlangıcını belirler: stajın, staj listesine yazılma ile başladığını ve bu listeye yazılmaya karşı yapılan itirazın yazılmayı durdurduğunu düzenler. Stajın süresini, stajın içeriğini, stajyerin yetkilerini, staj kabul koşullarını ve staj listesine yazılma usulünün ayrıntılarını düzenlemez; bunlar Kanunun ilgili diğer maddelerinde ve ilgili yönetmelikte yer alır (stajın süresi ve yürütülmesi için m.15, m.23, m.24, m.25, m.26; kabul koşulları için m.16). Madde, avukatlık mesleğine kabulün ve baro levhasına yazılmanın şartlarını da düzenlemez. Staj listesinden silinme ve staj bitim belgesi ile ilgili usul de bu maddenin kapsamı dışındadır.

Stajın başlangıcı: hangi kavramlar bilinmeli?

Staj listesine yazılma

Stajyerin baro tarafından staj listesine kaydedilmesi işlemidir. Madde, stajın bu işlemle başladığını kabul eder; stajın fiilen başlaması ile bu kayıt arasındaki ilişki maddede ayrıca düzenlenmemiştir.

İtiraz

Staj listesine yazılma işlemine karşı ileri sürülen başvurudur. Maddeye göre itiraz, yazılma işleminin sonuçlarını durdurur; itirazın reddi veya kabulü hangi merciin yetkisinde olduğu maddede belirtilmemiştir.

Staj

Avukatlığa kabul için gerekli, bir yıl süren uygulama dönemidir. Madde bu dönemin süresini değil, başlangıcını düzenler.

Stajın başlangıcı: hangi şartlar aranır?

• Stajın başlayabilmesi için stajyerin staj listesine yazılmış olması gerekir.
• Staj listesine yazılmaya karşı itiraz yapılmışsa, itiraz sonuçlanana kadar yazılma işleminin hukuki sonucu durur ve staj bu işlem bakımından başlamış sayılamaz.
• Staj listesine yazılma, staja başlamak için tek başına yeterli olan işlemdir; ayrıca bir onay işlemi maddede öngörülmemiştir.

Stajın başlangıcı: hangi sonuçları doğurur?

• Stajyer staj listesine yazıldığında staj başlar.
• Yazılmaya itiraz edildiğinde itiraz yazılmayı durdurur; bu durumda staj, itirazın sonuçlanmasına kadar başlamış sayılmaz.
• Madde itirazın kabul edilmesi halinde yazılmanın hangi tarihe kadar geri etki göstereceğini düzenlemez; bu konuda genel hükümler ve ilgili kararlar belirleyici olur.
• Staj listesine yazılma ile birlikte stajyerin avukat yanında ve mahkemelerde yapacağı işler için yetki doğar; ancak bu yetkinin kapsamı ve sınırı Kanunun 26. maddesinde düzenlenmiştir.

Stajın başlangıcı: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Yazılma işlemine itiraz edildiği halde stajın o tarihten itibaren fiilen başladığını kabul etmek.
• İtirazın yazılmayı durdurduğu hükmünü, staj süresinin kendiliğinden işlemeye devam ettiği şeklinde yorumlamak.
• Staj listesine yazılma ile avukatlık mesleğine kabul veya baro levhasına yazılmayı aynı işlem saymak.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Staj listesine yazılma işleminin kesinleşmesi ve itiraz süreci, stajın başlangıç tarihinin belirlenmesinde esas alınmaktadır. (8. Daire, 2022/3392 E., 2024/2217 K., 19.04.2024)

Nasıl ispat edilir?

• Staja başlama tarihini ileri süren stajyer, staj listesine yazılma kaydını ve bu kaydın tarihini belgeyle ispatlamalıdır.
• Baro veya Türkiye Barolar Birliği tarafından yazılmaya itiraz edilmişse, itirazın varlığı ve sonucu ilgili baro veya Birlik kararı ile ispatlanır.
• Stajın başlangıcına itiraz eden taraf, itirazın yazılmayı durdurduğunu ve itiraz sonucunun henüz kesinleşmediğini belgelerle göstermelidir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.15: Stajın süresini ve yapılış biçimini düzenler; m.21'deki başlangıç anından itibaren işleyen dönemi belirler.
• 1136 sayılı Kanun m.16: Staja başlamak için aranan şartları düzenler; staj listesine yazılma bu şartların sağlanmasının sonucudur.
• 1136 sayılı Kanun m.26: Staj listesine yazılmanın sonucu olarak stajyerin duruşma ve icra işlerine girme yetkisini düzenler.

Madde, avukatlık stajına başlayacak adayın hangi avukat yanında staj yapacağını belirlemeyi düzenler. Düzenlediği konular; stajın dilekçede gösterilen avukat yanında başlaması, baro yönetim kurulunca stajın başka bir avukat yanında yapılmasına karar verilmesi ve belge alamayan adaylar için baro başkanınca yer tayini ile avukatın stajyer kabul yükümlülüğüdür. Madde, staja kabul ve Cumhuriyet savcılığınca yapılan bildirimin koşullarını, staj süresini, staj sırasında yapılacak işleri ve staj bitim belgesini düzenlemez (1136 sayılı Kanun m.15, m.16, m.25 ve m.26). Stajyerin devamsızlığına ve izne ilişkin hükümler de bu maddenin kapsamı dışındadır (m.23). Staj yerinin değiştirilmesine ilişkin usul yönü ile stajyerin avukat yanında yaptığı işlerin denetimi de bu maddede yer almaz.

Yanında staj yapılacak avukat: hangi kavramlar bilinmeli?

Staja başlama

Adayın avukatlık stajına fiilen başladığı durumdur. Madde, bu başlangıcın hangi avukat yanında gerçekleşeceğini belirler.

Dilekçede gösterilen avukat

Adayın Cumhuriyet savcılığınca baroya bildirilmesi sırasında staj yapmak istediğini bildirdiği ve muvafakatini aldığı avukattır. Stajın öncelikle bu avukat yanında başlaması esastır.

Muvafakat

Avukatın stajyer kabul etmeyi onayladığını gösteren ön iznidir. Muvafakatsiz bir avukat yanında staja başlanamaz.

Stajiyeri kabul zorunluluğu

Avukatın, madde uyarınca baro yönetim kurulu veya baro başkanı tarafından kendisine yönlendirilen stajyeri kabul etme yükümlülüğüdür. Yükümlülük, ikinci ve üçüncü fıkradaki hallerle sınırlıdır; birinci fıkradaki muvafakat bağlamında aranmaz.

Belge alamayan aday

Kanunun 17. maddesinin 3. bendinde yazılı belgeyi alma imkânı bulamayan adaydır. Bu adaylarda yer tayini yetkisi baro başkanındadır.

Yanında staj yapılacak avukat: hangi şartlar aranır?

• Staja başlayacak kişinin Cumhuriyet savcılığınca avukatlık stajına başlayabileceğinin baroya bildirilmiş olması gerekir.
• Stajın, adayın dilekçesinde gösterdiği ve muvafakatini aldığı avukat yanında başlaması gerekir.
• Dilekçede gösterilen avukattan muvafakat alınmış olması gerekir; muvafakat olmadan başka bir avukat yanında staja başlanamaz.
• Baro başkanının isteği veya ilgililerin başvurusu bulunduğunda baro yönetim kurulunun stajın başka bir avukat yanında yapılmasına karar vermesi gerekir.
• 17. maddenin 3. bendindeki belgeyi alamayan adaylar bakımından hangi avukat yanında staj yapılacağının baro başkanınca tayin edilmesi gerekir.
• Yönlendirilen avukatın, ikinci ve üçüncü fıkradaki hallerde stajyeri kabul etme yükümlülüğü altında olması gerekir.

Yanında staj yapılacak avukat: hangi sonuçları doğurur?

• Adayın dilekçesinde gösterilen avukattan muvafakat alınmışsa staj o avukat yanında başlar.
• Muvafakat alınmamış bir avukat yanında başlanan staj, madde uyarınca geçerli bir staj olarak değerlendirilmez.
• Yönetim kurulu kararıyla stajın başka bir avukat yanında yapılmasına karar verilirse, stajyer bu avukat yanında staj görür.
• Belge alamayan adaylar baro başkanınca tayin edilen avukat yanında staj görür.
• Yönlendirilen avukat, ikinci ve üçüncü fıkradaki hallerde stajyeri kabul etmekle yükümlüdür; bu yükümlülüğü yerine getirmeyen avukat hakkında ilgili yaptırımlar uygulanabilir.
• Birinci fıkradaki muvafakat, ikinci ve üçüncü fıkradaki yönlendirmelerde aranmaz; yönlendirilen avukatın muvafakat vermesi koşulu bu maddede öngörülmemiştir.

Yanında staj yapılacak avukat: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Dilekçede gösterilen avukatın muvafakatinin alınmadan staja başlanabileceğini varsaymak; birinci fıkra muvafakati aramaktadır.
• Yönetim kurulu kararını baro başkanının kendi kararı ile karıştırmak; ikinci fıkra yönetim kurulu, üçüncü fıkra baro başkanı yetkisi tanımaktadır.
• Üçüncü fıkrada baro başkanının tayin yetkisini tüm adaylar için geçerli saymak; yetki yalnızca 17. maddenin 3. bendindeki belgeyi alamayan adaylar bakımından vardır.
• Yönlendirilen avukatın kabul zorunluluğunu birinci fıkradaki hal için de uygulamak; zorunluluk yalnızca ikinci ve üçüncü fıkradaki hallerde doğar.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Dilekçede gösterilen avukat dışında staj yapılmasının baro yönetim kurulu kararına bağlı olduğu kabul edilmektedir. (10. Hukuk Dairesi, 2024/8474 E., 2024/10430 K., 06.11.2024)
• Stajın yapılacağı avukatın değiştirilmesinde yönetim kurulunun takdir yetkisinin bulunduğu, ancak bu takdirin ilgililerin başvurusu veya baro başkanının isteği ile sınırlandığı kabul edilmektedir. (10. Hukuk Dairesi, 2024/9966 E., 2024/10432 K., 06.11.2024)
• Avukatlık ücretinin takdirinde 1136 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı ilkesi, staj yerinin değişmesi bakımından ayrı bir sonuç doğurmadığı kabul edilmektedir. (10. Hukuk Dairesi, 2024/8481 E., 2024/10433 K., 06.11.2024)

Nasıl ispat edilir?

• Stajın dilekçede gösterilen avukat yanında başladığını iddia eden taraf, dilekçe ile avukatın yazılı muvafakatini ibraz ederek ispatlar; belge ile ispat esastır.
• Yönetim kurulu kararıyla stajın başka bir avukat yanında yapıldığını ileri süren kişi, kararı ve ilgili başvuruyu ya da baro başkanının isteğini belgeleyerek ispatlar.
• Belge alamadığı için baro başkanı tarafından tayin edildiğini ileri süren aday, bu durumu baro kayıtlarından ve tayin işleminden ispatlar.
• Yönlendirilen avukatın stajyeri kabul etmediğini ileri süren taraf, kabulden kaçınmanın yükümlülüğe aykırılık olduğunu ispatlamakla yükümlüdür.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.17: Üçüncü fıkrada anılan 3. bentteki belgenin ne olduğunu tanımlar. Belgeyi alamayan adaylar bakımından baro başkanının tayin yetkisinin koşulunu oluşturur.
• 1136 sayılı Kanun m.15: Stajın süresini ve stajın ilk altı ayının mahkemelerde, kalan altı ayının en az beş yıl kıdemli, staj yapılan baroya kayıtlı bir avukat yanında geçeceğini düzenler; yer seçimi bu çerçevede yapılır.
• 1136 sayılı Kanun m.23: Stajın kesintisiz yapılmasını ve haklı nedenle devamsızlık izinlerini düzenler; yer değişikliği sonrasında stajın devamlılığını etkiler.

Madde, avukat stajının kesintisizliğini ve stajyerin haklı nedenle devam edemediği günlerin tamamlattırılmasını düzenler; stajyerin izin alabileceği hali ve stajyerin avukatla birlikte yapacağı görevleri de belirler. Stajyer stajını avukat yanında ya da mahkemede yapan kişilere uygulanır. Maddede stajyerin mahkemelerde duruşmaya girme yetkisi (AvK m.26), staj bitim belgesi ve staj süresinin uzatılması (AvK m.25), staj gözetimi ve kredi (AvK m.24, m.27) düzenlenmez; bunlar ayrı maddelerde yer alır. Baro levhasına yazılma yükümlülüğü ile staj dışında avukatlık ruhsatı ve kabul usulü de bu maddede düzenlenmemiştir (AvK m.66, m.9).

Stajın yapılması ve stajiyerin ödevleri: hangi kavramlar bilinmeli?

Kesintisiz staj

Stajın fasılasız, aralıksız yürütülmesi ilkesidir. Stajyerin staj süresi içinde başka bir işte çalışması veya stajı aksatacak bir durum yaşaması bu ilkeye aykırılık doğurabilir.

Haklı neden

Stajyerin devam edememesine yol açan, stajyerin iradesi dışındaki engeldir. Engelin kalkmasından sonra bir ay içinde başvuru yapılması ön koşuldur.

Tamamlattırma

Haklı nedenle devam edilmeyen günlerin, mahkeme stajında adalet komisyonu, avukat yanındaki stajda baro yönetim kurulu kararıyla telafi ettirilmesidir.

İzin

Haklı bir engel bulunduğunda adalet komisyonu başkanı ile baro başkanınca, yanında staj yapılan avukatın görüşü alınarak verilen, otuz günü aşamayan süreli ayrılma yetkisidir.

Stajın yapılması ve stajiyerin ödevleri: hangi şartlar aranır?

• Stajyerin devam etmediği günün haklı bir nedene dayanması gerekir.
• Haklı nedenin kalkmasından sonra bir ay içinde stajyerin başvuruda bulunması gerekir.
• Mahkeme stajında başvurunun adalet komisyonuna, avukat yanındaki stajda baro yönetim kurulunun kararına yapılması gerekir.
• İzin verilecekse haklı bir engelin bulunması ve yanında staj yapılan avukatın görüşünün alınması gerekir.
• İzin süresinin otuz günü aşmaması gerekir.
• Stajyerin avukatla birlikte duruşmalara girmek, avukatın işlerini yapmak, dosya ve yazışmaları düzenlemek, eğitim çalışmalarına katılmak ve yönetmelikle belirlenen diğer ödevleri yerine getirmesi gerekir.
• Stajyerin meslek kurallarına ve yönetmelik esaslarına uyması gerekir.

Stajın yapılması ve stajiyerin ödevleri: hangi sonuçları doğurur?

• Haklı neden varsa ve bir ay içinde başvuru yapılırsa devam edilmeyen günler mahkeme stajında adalet komisyonunca, avukat yanındaki stajda baro yönetim kurulunca tamamlattırılır.
• Başvuru bir aylık süre geçtikten sonra yapılırsa tamamlattırma yapılması bu madde kapsamında mümkün görünmemektedir (metinde açıkça belirtilmemiş; sonucundan çıkarılmıştır).
• Haklı bir engel bulunduğunda izin verilebilir ve bu izin otuz günü aşamaz.
• Haklı neden bulunmayan devamsızlık stajın kesintisizlik ilkesine aykırı kalır.

Stajın yapılması ve stajiyerin ödevleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Haklı neden olmadan yapılan devamsızlığı tamamlattırma kapsamına almak; tamamlattırma yalnız haklı nedenle devam edilmeyen günler için geçerlidir.
• Mahkeme stajında tamamlattırma yetkisini baro yönetim kuruluna vermek; mahkeme stajında yetkili merci adalet komisyonudur.
• Avukat yanındaki stajda tamamlattırma yetkisini adalet komisyonuna vermek; bu stajda yetkili merci baro yönetim kuruludur.
• İzin süresini otuz günden fazla kabul etmek; izin üst sınırı otuz gündür.
• Bir aylık başvuru süresini engelin başladığı andan saymak; süre engelin kalkmasından itibaren işler.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Avukat stajının kesintisizliği ilkesine aykırılık, stajyerin staj süresi içinde başka bir kamu veya özel işte çalışmasının, staj yapılan baronun bulunduğu ilden farklı bir yerde uzun süreli çalışmasının bu madde bakımından aykırılık sayıldığı kabul edilmektedir. (8. Daire, 2024/3710 E., 2024/4651 K., 19.09.2024)
• Stajın kesintisizliği ilkesinin, avukat stajı yapan kamu personelinin mesai saatlerinin stajına fiilen engel olmasını önlemeye yönelik düzenlemelere aykırı olmadığı, tersine bu tür düzenlemelerin maddeye uygun sayıldığı kabul edilmektedir. (8. Daire, 2022/6602 E., 2025/3809 K., 17.04.2025; 8. Daire, 2022/4637 E., 2025/3808 K., 17.04.2025)
• Stajın yönetmelikle ayrıntılandırılan görev ve yetkilerinin, maddede sayılan ödevler ile birlikte okunması gerektiği kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2023/614 E., 2024/629 K., 04.04.2024)

Nasıl ispat edilir?

• Tamamlattırma talebini ileri süren stajyerdir; haklı nedenin varlığını ve bir ay içinde başvuruda bulunduğunu stajyer ispatlamak zorundadır.
• Haklı engel, hastalık raporu, resmî belge veya benzeri yazılı delille ispatlanır; devamsızlığın stajyerin iradesi dışında olduğu da bu belgelerle gösterilir.
• Stajın kesintisiz yapılmadığı iddiasını öne süren taraf, stajyerin başka bir işte çalıştığını veya stajdan uzak kaldığını ispatlamak zorundadır.
• Stajyerin devamsızlığını haklı neden olarak savunması hâlinde bu savunmayı stajyer ispatlar.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.26: Stajyerin mahkemelerde avukatın takip ettiği işlerle ilgili duruşmalara girme yetkisini düzenler; bu maddedeki duruşma ve icra görevlerinin kapsamını belirler.
• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.25: Staj bitim belgesi ve staj süresinin altı aya kadar uzatılmasına ilişkin baro yönetim kurulu kararını düzenler; tamamlattırma kararıyla birlikte değerlendirilir.
• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.24: Stajın adalet komisyonu, baro ve yanında çalışılan avukatın gözetimi altında yapılmasını düzenler.
• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.66: Avukatın baro levhasına yazılma yükümlülüğünü düzenler; bu madde stajyerin levhaya yazılmasını konu almaz.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 24. maddesi, avukatlık stajının kimin gözetiminde yapılacağını ve stajyer hakkında hangi raporların verileceğini düzenler. Hükmün ilk fıkrası stajın adalet komisyonu, baro ve yanında çalışılan avukatın gözetimi altında yürütülmesini, ikinci fıkrası hâkim ve Cumhuriyet savcılarınca verilecek belgeyi, üçüncü fıkrası ise yanında staj görülen avukatça verilecek raporları öngörür. Madde, staja başlamış her stajyer ile onu gözeten adalet komisyonu, baro ve yanında staj yapılan avukat arasındaki ilişki bakımından uygulanır. Madde staj süresini, stajın kesintisizliğini, stajyerin mahkemelerdeki yetkisini, staj bitim belgesinin verilmesi koşullarını ve staj kabul sınavı rejimini düzenlemez (m.15, m.23, m.25, m.26, m.182).

Staj raporları: hangi kavramlar bilinmeli?

Staj gözetimi

Stajın adalet komisyonu, baro ve yanında çalışılan avukat tarafından birlikte izlenmesi ve denetlenmesidir. Her üç makamın gözetimi birbirinin yerine geçmez; her biri stajın farklı yönünü izler.

Stajyer belgesi

Stajyer hakkında, yanında staj gördüğü hâkimler veya Cumhuriyet savcıları tarafından verilen, stajın durumunu, mesleki ilgiyi ve ahlaki durumu gösteren belgedir.

Avukat raporu

Yanında staj görülen avukatın, stajyerin staj durumunu, mesleki ilgisini ve ahlaki durumunu kapsayan yazılı değerlendirmesidir. Madde, bu raporun ilk üç ayın sonunda ve staj süresinin bitiminde verilmesini öngörür.

Kesin rapor

Staj süresinin sonunda yanında staj görülen avukatça verilen son değerlendirme raporudur. Maddede ayrıca kesin olarak nitelendirilmiştir; ara rapordan farklı olarak stajın bitimine ilişkin son görüşü taşır.

Staj raporları: hangi şartlar aranır?

• Stajın, adalet komisyonunun, baronun ve yanında çalışılan avukatın gözetimi altında yapılması gerekir.
• Stajyerin hâkim veya Cumhuriyet savcısının yanında staj görmesi hâlinde, bu makamlarca stajyer hakkında staj durumu, mesleki ilgisi ve ahlaki durumunu belirten bir belgenin verilmesi gerekir.
• Yanında staj görülen avukatın, ilk üç ayın bitiminde bir rapor vermesi gerekir.
• Yanında staj görülen avukatın, staj süresinin sonunda kesin olarak bir rapor vermesi gerekir.
• Raporların staj durumunu ve adayın mesleki ilgisi ile ahlaki durumunu kapsaması gerekir.

Staj raporları: hangi sonuçları doğurur?

• Yanında staj görülen avukat, ilk üç ayın bitiminde ara raporu vermezse yükümlülüğünü ihlal etmiş olur.
• Staj süresinin sonunda kesin raporun verilmesi, baro yönetim kurulunun staj bitim belgesi verme veya stajı uzatma kararında değerlendireceği belgelerden biridir.
• Hâkim veya savcı belgesinin verilmemesi, stajın bu makam yanındaki bölümünün değerlendirilmesini eksik bırakır.

Staj raporları: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Hâkim veya savcı belgesini avukat raporunun yerine geçen bir belge saymak; iki belge birbirinden bağımsızdır.
• Ara raporu staj bitim belgesi için yeterli saymak; bitim kararı kesin rapora ve baro değerlendirmesine dayanır.
• Maddenin staj süresini veya kesintisizlik kuralını düzenlediğini varsaymak; bu konular başka maddelerde yer alır.
• Raporun içeriğini yalnızca staj devam durumu ile sınırlı görmek; rapor stajyerin mesleki ilgisini ve ahlaki durumunu da kapsar.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Stajın kesintisiz yapılması ve fiilen sürdürülmesi, gözetim altındaki stajın temel koşulu olarak kabul edilmektedir. (8. Daire, 2022/6602 E., 2025/3809 K., 17.04.2025)
• Yarı zamanlı, dönüşümlü, vardiyalı, nöbet usulü, uzaktan veya esnek çalışma biçimlerinin stajın kesintisizliğine ve fiilen sürdürülmesine engel olduğu, bu nedenle staja kabulde ve staj sürdürülmesinde kabul edilmeyeceği yönünde değerlendirme yapılmaktadır. (8. Daire, 2022/4637 E., 2025/3808 K., 17.04.2025)

Nasıl ispat edilir?

• Stajyerin gözetim altında staj yaptığını ve raporların verildiğini gösteren belge, ilgili baro kayıtlarından ve yanında staj görülen avukatın raporundan sağlanır; bu belgelerin varlığını ileri süren taraf ispat yükü altındadır.
• Hâkim veya savcı belgesinin varlığı, bu makamların düzenlediği yazılı belgeyle kanıtlanır; belgenin bulunmaması stajyerin ilgili dönem yönünden değerlendirme eksikliğine yol açar.
• Ara ve kesin raporların içeriği, staj durumu, mesleki ilgi ve ahlaki durum yönünden yazılı olarak kanıtlanır; sözlü beyan yerine yazılı rapor esas alınır.
• Stajın kesintisiz yapıldığı iddiası, devam kayıtları ve staj sürecine ilişkin belgelerle kanıtlanır; bu iddiayı ileri süren taraf ispat yükü altındadır. (8. Daire, 2022/6602 E., 2025/3809 K., 17.04.2025)

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.25: Baro yönetim kurulunun, bu maddede öngörülen raporları değerlendirerek staj bitim belgesi verip vermeyeceğine karar vermesini düzenler.
• 1136 sayılı Kanun m.23: Stajın kesintisizliğini ve stajyerin haklı nedenle devam edemediği günlerde izin verilmesini düzenler; gözetim altında yapılan stajın sürekliliğini tamamlar.
• 1136 sayılı Kanun m.26: Stajyerin avukatla birlikte mahkemelerde duruşmalara girme yetkisini düzenler; gözetim altında yapılan staj faaliyetinin kapsamını belirler.

Madde, avukat stajının bitiminde baro yönetim kurulunun stajyer hakkındaki raporları değerlendirerek verdiği karar yetkisini düzenler. Yönetim kurulu, gerektiğinde kurul üyelerinden birini inceleme için görevlendirebilir ve bu inceleme sonuçlarını dikkate alarak staj bitim belgesinin verilmesine ya da staj süresinin altı aya kadar uzatılmasına karar verebilir. Madde, yönetim kurulunun bu kararının kesin olduğunu da belirtir. Madde, stajın süresini, stajyerin yetkilerini, staj kesintisini ve staja kabul şartlarını düzenlemez (m.15, m.26, m.23, m.16). Stajyerin staj bitim belgesinin iptaline ilişkin ayrı bir usul de bu maddede yer almaz.

Staj süresinin uzatılması: hangi kavramlar bilinmeli?

Staj bitim belgesi

Stajyerin avukatlık stajını tamamladığını gösteren belgedir. Avukatlık stajını tamamlamış olmak, avukatlık mesleğine kabul şartları arasında yer alır. Belgenin verilmesi, stajyerin staj süresini doldurduğunun ve yönetim kurulunca yeterli bulunduğunun sonucudur.

Staj süresinin uzatılması

Yönetim kurulunun, stajyerin staj süresini altı aya kadar artırmasıdır. Uzatma kararı, stajyer hakkındaki raporların ve gerekirse yapılan incelemenin değerlendirilmesine bağlıdır. Uzatılabilecek süre altı ayı aşamaz.

Stajyer hakkında rapor

Stajyerin staj sırasındaki durumuna ilişkin olarak hazırlanıp baro yönetim kuruluna sunulan değerlendirmedir. Yönetim kurulu bu raporları değerlendirmeden staj bitimine karar veremez.

Yönetim kurulunun kesin kararı

Yönetim kurulunun staj bitimi konusundaki kararının, başka bir merci önünde itiraz yoluna konu olmadığı anlamına gelir. Maddede açıkça yer alan bu hüküm, kararın kesinliğini ifade eder.

Staj süresinin uzatılması: hangi şartlar aranır?

• Stajyer hakkında verilmiş raporların yönetim kurulunca değerlendirilmesi gerekir.
• Gerektiğinde kurul üyelerinden birinin görevlendirilerek inceleme yaptırılması mümkündür; bu inceleme sonuçları karar öncesinde dikkate alınır.
• Yönetim kurulunun staj bitim belgesinin verilmesi veya staj süresinin altı aya kadar uzatılması yönünde karar alması gerekir.
• Yönetim kurulunun kararı kesin olduğundan, bu karara karşı maddede öngörülen bir başvuru yolu bulunmaz.

Staj süresinin uzatılması: hangi sonuçları doğurur?

• Yönetim kurulu stajın yeterli bulunması halinde staj bitim belgesini verir.
• Yönetim kurulu stajın tamamlanmadığına kanaat getirirse staj süresini altı aya kadar uzatabilir.
• Yönetim kurulunun kararı kesin olduğundan, bu karara karşı idari veya adli başvuru yolu bu maddede öngörülmemiştir.
• Staj bitim belgesi verilmeden stajyer avukatlık mesleğine kabul için bu belgeye dayanamaz.

Staj süresinin uzatılması: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Yönetim kurulunun kararını kesin olduğu halde yargı yoluyla iptal edilebilir sanmak; maddedeki kesinlik hükmü bu yanlışı engeller.
• Uzatma süresini altı ayla sınırlı olmadığını düşünerek, altı ayı aşan bir süre vermek; madde uzatmayı altı ay ile sınırlar.
• İncelemeyi her halde kurul üyesi görevlendirilerek yapılması zorunlu saymak; görevlendirme yalnız gerektiğinde yapılır.
• Staj bitim belgesi ile staj süresinin uzatılmasını birbirine karıştırmak; her ikisi de yönetim kurulunun ayrı kararlarıdır.

Nasıl ispat edilir?

• Staj bitim belgesinin verilmesini talep eden stajyer, stajını tamamladığını staj defteri, avukatın staj belgesi ve baro kayıtlarıyla ispatlamalıdır.
• Stajyer hakkında hazırlanan raporlar baro yönetim kurulunun karar dayanağıdır; bu raporların içeriğini ve dayanağını yönetim kurulu belgelendirmelidir.
• Staj süresinin uzatılması kararında, eksikliği gösteren rapor ya da inceleme sonucu yönetim kurulunca kayda geçirilmelidir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.26: Stajyerin mahkemelerde duruşmalara girme yetkisi, staj bitim belgesinin verilmesi veya staj listesinden silinme ile sona erer; bu maddedeki karar bu yetkinin sona ermesini doğurur.
• 1136 sayılı Kanun m.23: Stajın kesintisiz yapılması ve devam edilmeyen günlerin tamamlattırılması hükümlerini içerir; yönetim kurulunun bu maddedeki uzatma kararının dayanaklarından biridir.
• 1136 sayılı Kanun m.24: Stajın adalet komisyonu, baro ve yanında çalışılan avukatın gözetimi altında yapılmasını düzenler; stajyer hakkında raporların kaynağı bu gözetimdir.
• 1136 sayılı Kanun m.16: Avukatlık stajına başlamak için aranan şartları düzenler; staj bitim belgesi bu şartların sonraki aşamasıdır.

Madde, avukat stajyerlerinin hangi mahkemelerde ve hangi işlerde görev yapabileceğini düzenler. Stajyerin duruşmalara girebileceği yargı merciileri (sulh hukuk mahkemeleri, sulh ceza mahkemeleri ve icra tetkik mercileri) ile icra müdürlüklerindeki işleri yürütme yetkisinin kaynağı ve kapsamı bu maddededir. Yetkinin hangi halde sona ereceği de maddede gösterilmiştir. Madde, avukat yanında çalışan stajyere uygulanır; stajyerin bağımsız olarak dava açması, asliye hukuk ve asliye ceza mahkemelerinde yetkisi ya da avukatlık faaliyetinin tümü bu maddenin kapsamı dışındadır. Stajyerin staj süresinin uzatılması, staj devamı ve izin (m.23, m.25), avukatın vekâletname ve dosya inceleme yetkisi (m.46) ile stajyerin staj bitim koşulları (m.15, m.16) başka maddelerde düzenlenmiştir ve bu maddede yer almaz.

Stajyerlerin yapabileceği işler: hangi kavramlar bilinmeli?

Avukat stajyeri

Avukatlık stajına başlamış ve bir avukat yanında staj yapan kişidir. Staja başlamış olmak yetkinin doğması için yeterli değildir; avukatın yazılı muvafakati de gerekir.

Gözetim ve sorumluluk

Stajyerin yaptığı işin avukatın denetiminde yürütülmesi ve bu işlerden doğan sorumluluğun avukatta kalmasıdır. Stajyer bu yetkiyi kendi adına ve bağımsız olarak kullanamaz.

Yetkinin sona ermesi

Stajyerin bu görevleri yapma yetkisinin, staj bitim belgesinin verilmesi veya staj listesinden silinmeyle son bulmasıdır. Bu olaylardan sonra stajyer, avukatlık stajından doğan bu yetkiyi kullanamaz.

Sulh hukuk, sulh ceza ve icra tetkik mercileri

Maddede stajyerin duruşmalara girebileceği sınırlı mercilerdir. Bu liste dışında kalan mahkemelerde stajyerin duruşmaya girme yetkisi bu madde ile tanınmamıştır.

Stajyerlerin yapabileceği işler: hangi şartlar aranır?

• Stajyerin avukat yanında staja başlamış olması gerekir.
• Avukatın yazılı muvafakatinin bulunması gerekir.
• İşin avukatın takip ettiği dava veya iş olması gerekir.
• Duruşmanın sulh hukuk mahkemesi, sulh ceza mahkemesi ya da icra tetkik merciinde yapılması gerekir; asliye mahkemeleri bu kapsamda değildir.
• İşlemin avukatın gözetimi ve sorumluluğu altında yürütülmesi gerekir.
• İcra müdürlüklerindeki işler için de yukarıdaki koşulların aynen gerçekleşmesi gerekir.
• Staj bitim belgesi verilmemiş ve stajyer staj listesinden silinmemiş olmalıdır.

Stajyerlerin yapabileceği işler: hangi sonuçları doğurur?

• Koşulların birlikte gerçekleşmesi halinde stajyer, avukatın takip ettiği dava ve işlerle ilgili olarak sulh hukuk, sulh ceza ve icra tetkik mercilerinde duruşmalara girebilir.
• Koşullar gerçekleşmişse stajyer icra müdürlüklerindeki işleri de yürütebilir.
• Avukatın yazılı muvafakati yoksa stajyer bu yetkiyi kullanamaz ve yaptığı işlem bu madde kapsamında sayılmaz.
• Stajyerin işleri avukatın gözetim ve sorumluluğu altında yürütülür; sorumluluk avukattadır.
• Staj bitim belgesinin verilmesi ya da staj listesinden silinme ile yetki kendiliğinden sona erer.
• Asliye hukuk ve asliye ceza mahkemelerinde duruşmaya girme yetkisi bu madde ile verilmemiştir.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Stajyerin yapabileceği işlerin 1136 sayılı Kanun m.26'da sulh hukuk, sulh ceza ve icra tetkik mercilerindeki duruşmalarla sınırlı olarak düzenlendiği kabul edilmektedir. (2. Ceza Dairesi, 2023/25338 E., 2025/22868 K., 11.12.2025; 2. Ceza Dairesi, 2021/19613 E., 2025/5294 K., 25.03.2025; 2. Ceza Dairesi, 2023/6135 E., 2024/16347 K., 05.11.2024)
• Stajyerin asliye ceza mahkemesinde duruşmaya girebileceğine dair bir hükmün maddede bulunmadığı, bu nedenle asliye mahkemelerinde stajyerin duruşma yetkisinin bulunmadığı kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2018/454 E., 2019/196 K., 12.03.2019; 2. Ceza Dairesi, 2023/25338 E., 2025/22868 K., 11.12.2025)
• Stajyerin yapabileceği işlerin hem Avukatlık Kanunu hem de Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Staj Yönetmeliği ile birlikte belirlendiği kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2023/614 E., 2024/629 K., 04.04.2024)
• Madde metni, stajyerin işlerinin avukatın takip ettiği dava ve işlerle sınırlı olduğunu açıkça belirtir; bu nedenle avukatın takip etmediği bir iş için stajyerin yetkisi bulunmadığı kabul edilmektedir. (4. Ceza Dairesi, 2023/10310 E., 2026/930 K., 08.01.2026; 2. Ceza Dairesi, 2023/25338 E., 2025/22868 K., 11.12.2025)

Nasıl ispat edilir?

• Stajyerin yetkiye dayanarak duruşmaya girdiği iddia edildiğinde, stajyer yanında staja başladığını gösteren belge ile avukatın yazılı muvafakatinin varlığını ileri süren taraf ispatlamalıdır.
• Yazılı muvafakat, duruşma tutanağı ya da avukatlık dosyası üzerinden belgelenir; sözlü muvafakatin ispatı zor olduğundan yazılı belge esas alınır.
• Stajyerin duruşmaya girdiği merciin sulh hukuk, sulh ceza ya da icra tetkik mercii olduğu tutanaktan ortaya çıkar; asliye mahkemesi olması halinde yetkisizlik savunması karşı taraftan gelebilir.
• Staj bitim belgesinin verilmiş olduğu ya da stajyerin staj listesinden silindiği iddia edilirse, bu durumu ileri süren taraf baro kaydı ile ispatlar.
• Avukatın gözetim ve sorumluluğunun fiilen sağlanıp sağlanmadığı ispat konusu yapılabilir; bu husus avukatın sorumluluğunu belirlemede rol oynar.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.15: Staj süresinin ilk altı ayının mahkemelerde, kalan kısmının kıdemli bir avukat yanında yapılmasını düzenler; bu maddedeki yetkinin kullanılacağı staj çerçevesini belirler.
• 1136 sayılı Kanun m.23: Staj devamı, izin ve haklı nedenle devam edilmeyen günlerin tamamlanmasını düzenler; yetkinin fiilen kullanılabilmesi için stajın sürdüğünü gösterir.
• 1136 sayılı Kanun m.25: Staj bitim belgesinin verilmesi ya da staj süresinin uzatılmasına karar verilmesini düzenler; madde metnindeki yetki sona erme halinin dayanağıdır.
• 1136 sayılı Kanun m.46: Avukatın, stajyer eliyle işlerini takip ettirebileceğini ve vekâletname olmaksızın dosya inceleme yetkisini düzenler; bu maddedeki yetkiyle birlikte değerlendirilir.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 27. maddesi, avukat stajyerlerine verilecek stajyer kredisinin kaynağını, bu kaynağı oluşturan baro pulu düzenini ve pulsuz vekâletnamenin mercilerce kabul edilmemesini düzenler. Düzenleme, stajyerlere kredi veren Türkiye Barolar Birliği ile avukatlar ve vekâletname sunulan resmi mercilerle ilgilidir. Kredinin ilke ve koşulları, miktarı, geri ödeme şekli ve barolar ile Türkiye Barolar Birliği arasındaki dağıtım esasları madde metninde yer almaz, bunlar Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunca hazırlanan ve Adalet Bakanlığınca onaylanan yönetmelikte gösterilir. Stajyerlerin staj sırasındaki diğer hakları, staja kabul ve staj süresinin uzatılması hükümleri (m.16, m.23, m.24, m.25) ile adlî yardım (m.176-181) bu maddenin kapsamında değildir.

Stajiyerlere barolarca yapılacak yardım: hangi kavramlar bilinmeli?

Staj kredisi

Staj süresince avukat stajyerlerine Türkiye Barolar Birliğince verilen kredidir. Kredinin miktarı, koşulları ve geri ödeme şekli kanunda değil yönetmelikte belirlenir.

Pul bedeli

Avukatların yetkili mercilere sunduğu vekâletnamelere yapıştırdığı, Türkiye Barolar Birliğince bastırılan pulların bedelidir. Bu bedeller kredi kaynağını oluşturur.

Vekâlet pulu bedeli

Yapıştırılacak pulun değeri, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun Yargı Harçları bölümündeki vekâletname örnekleri için kullanılan harç tarifesinin yüzde elli fazlası kadardır. Her yıl yenilenen bu bedele ayrıca yüzde beş oranında ilave yapılır.

Staj kredi fonu

Kaynağın yetersiz kalması hâlinde stajyer avukatların genel sağlık sigortası primlerinin ödenmesi için aktarım yapılan fondur.

Pulu noksan vekâletname

Üzerine gerektiği kadar pul yapıştırılmamış vekâletname ve örneğidir. Pul yapıştırılmamış vekâletnamelerle birlikte madde kapsamındaki kabul yasağının konusunu oluşturur.

Stajiyerlere barolarca yapılacak yardım: hangi şartlar aranır?

• Kredinin verilebilmesi için kişinin avukat stajyeri olması ve staj süresinin devam etmesi gerekir.
• Kredi kaynağının oluşması için avukatların vekâletnamelerine Türkiye Barolar Birliğince bastırılmış pulları yapıştırması gerekir.
• Yapıştırılacak pulun değeri, 492 sayılı Harçlar Kanunu vekâletname harç tarifesinin yüzde elli fazlası olarak alınmalıdır.
• Her yıl yenilenen vekâlet pulu bedeline yüzde beş oranında ilave yapılmalıdır.
• Vekâletnamenin mercilere sunulabilmesi için pulun eksiksiz yapıştırılmış olması gerekir; pulu yapıştırılmamış veya noksan vekâletname ve örnekleri kabul edilemez.
• Pul eksikliği giderilecekse ilgiliye verilen on günlük süre içinde pulun tamamlanması gerekir.
• Kredi ödemelerinden arta kalan miktarın meslektaşlara destek ve meslekte gelişmeye ayrılması gerekir.

Stajiyerlere barolarca yapılacak yardım: hangi sonuçları doğurur?

• Vekâletname üzerinde pul yapıştırılmamışsa merci bu vekâletnameyi kabul edemez.
• Vekâletnamede pul noksan ise merci bu vekâletnameyi kabul edemez.
• Gerektiğinde ilgiliye on günlük süre verilir ve bu sürede pul tamamlanırsa vekâletname işleme konulur.
• On günlük süre içinde pul tamamlanmazsa vekâletname işleme konulamaz.
• Pul bedelleri ile geri ödemeden gelen paralar ve bunların gelirleri kredi kaynağını oluşturur.
• Bu şekilde toplanan tüm pul bedelleri mali yönden Sayıştay denetimine tabidir.
• Pul bedelleri, geri ödemeden gelen paralar ve bunların gelirleri her yıl Adalet Bakanlığınca ek 4. maddedeki esas ve usullere göre denetlenir.

Stajiyerlere barolarca yapılacak yardım: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Madde metnindeki pul değerini kanuni bir sabit tutar gibi hesaplamak; pul değerinin 492 sayılı Harçlar Kanunu tarifesinin yüzde elli fazlası olduğunu ve her yıl yüzde beş ilave ile yenilendiğini gözden kaçırmak.
• Kredinin miktarını ve geri ödeme koşullarını kanun maddesinden aramak; bunlar yönetmelikte belirlenir.
• Pulu noksan vekâletnamenin hemen reddedilebileceğini sanmak; merci önce gerektiğinde on günlük süre vermelidir.
• On günlük süre içinde tamamlanmayan vekâletnameyi süre sonra işleme koymak; süre geçtikten sonra işlem yapılamaz.
• Stajyer kredisi ile 27/A sosyal yardım ve dayanışma fonunu birbirine karıştırmak.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Vekâletnamenin pulunun eksik olması hâlinde mercilerin bu vekâletnameyi kabul etmemesi ve on günlük süre verilmesi kabul edilmektedir. (13. Daire, 2019/2667 E., 2021/3214 K., 07.10.2021; 13. Daire, 2016/2104 E., 2021/759 K., 02.03.2021)
• Pulsuz veya pulu eksik vekâletnamenin sunulması nedeniyle dilekçenin işleme konulmaması, dava şartı eksikliği sayılarak uygulanmaktadır. (13. Daire, 2021/992 E., 2021/3117 K., 04.10.2021; 13. Daire, 2016/4353 E., 2021/70 K., 14.01.2021)
• Dava ve başvuru dilekçesine vekâletnamenin aslının ya da onaylı örneğinin eklenmemesi hâlinde pul eksikliğinin giderilmesi için süre verilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (13. Daire, 2021/992 E., 2021/3117 K., 04.10.2021; 13. Daire, 2016/4353 E., 2021/70 K., 14.01.2021)
• Uyuşmazlık konusu kredi ve fon düzeni eski tarihli kararlarda 27. maddenin önceki hâlini yorumladığından güncel uygulamada yönetmelik hükümleri esas alınmaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2010/73 E., 2010/109 K., 03.03.2010)
• Stajyer kredisinin prim ödemesine yönelik fon kullanımına ilişkin uygulama, 27/A sosyal yardım fonuyla karıştırılmamaktadır. (8. Daire, 2022/2515 E., 2024/1481 K., 14.03.2024)

Nasıl ispat edilir?

• Vekâletnameyi sunan avukat, pulun yapıştırıldığını ve pul bedelinin tam ödendiğini vekâletname aslı üzerinde gösterir; pul eksikliği iddiasını ileri süren merci bunu belgeyle ortaya koyar.
• Pul eksikliği için mercinin verdiği on günlük sürenin ilgiliye tebliğ edildiğini ve süre içinde pulun tamamlanmadığını merci kayıtlarıyla ispat eder.
• Kredi ve fon kullanımına ilişkin iddialarda Türkiye Barolar Birliği kayıtları ve yönetmelik hükümleri delil olarak kullanılır.
• Pul bedellerinin toplanması ve kullanımı konusunda Sayıştay denetimine ve Adalet Bakanlığı denetimine ilişkin resmi raporlar belge niteliğindedir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.16: Staja başlamak için aranacak şartları düzenler; stajyer kredisinin kime verileceğini belirleyen ön koşul niteliğindedir.
• 1136 sayılı Kanun m.27/A: Sosyal yardım ve dayanışma fonunu düzenler; bu maddedeki pul gelirleriyle ilgili ayrı bir fon yapısını gösterir.
• 1136 sayılı Kanun ek 4. madde: Pul bedelleri, geri ödemeden gelen paralar ve arta kalan miktarın denetim esas ve usullerini belirler.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu: Vekâletname örnekleri için kullanılan harç tarifesi, pul bedelinin hesaplanmasında esas alınır.

Madde, Türkiye Barolar Birliği nezdinde kurulan "Sosyal Yardım ve Dayanışma Fonu"nun kuruluşunu, fonun kaynağını ve fondan yapılacak harcamalara ilişkin esas ve usullerin yönetmelikle belirlenmesini düzenler. Fonun gelir ve harcamalarının Adalet Bakanlığınca her yıl denetlenmesini de kapsar. Madde, barolara ve avukatlara yönelik genel bir sosyal güvenlik veya yardım yükümlülüğü getirmez; fonun kullanım ayrıntıları yönetmeliğe bırakılmıştır. Fonun kaynağını oluşturan gelirin tahsili ve hesaplanması (m.27) ile avukatlara sağlanacak sosyal güvenlik haklarının kendisi (ör. 1136 sayılı Kanunun sosyal güvenlik ve yardım hükümleri) bu maddenin konusu değildir. Adli yardım hizmetleri (m.176-181) ve baro denetimi de bu maddenin kapsamına girmez.

Sosyal yardım ve dayanışma fonu: hangi kavramlar bilinmeli?

Sosyal Yardım ve Dayanışma Fonu

Türkiye Barolar Birliği nezdinde, sosyal güvenlik, sosyal yardım ve dayanışma hizmetlerinde kullanılmak üzere kurulan fondur. Fonun kaynağı, 1136 sayılı Kanunun 27. maddesinin ikinci fıkrasında gösterilen gelirlerin yarısıdır.

Kaynak gelir

Fonun dayanağını oluşturan, 27. maddenin ikinci fıkrasındaki gelirlerdir. Fona yalnız bu gelirlerin yarısı aktarılır; tamamı fona bağlanmaz.

Fon harcamaları için esas ve usuller

Fondan yapılacak ödemelerin hangi ölçütle ve hangi usulle yapılacağını gösteren kurallardır. Bunlar Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunca hazırlanan yönetmelikte belirlenir ve Adalet Bakanlığınca onaylanır.

Ek 4. madde denetimi

Fon gelir ve giderlerinin Adalet Bakanlığınca denetlenmesinde uygulanacak esas ve usullerdir. Maddenin üçüncü fıkrası bu denetimin ek 4. maddeye göre yapılacağını bildirir.

Sosyal yardım ve dayanışma fonu: hangi şartlar aranır?

• Fonun kurulabilmesi için kaynağını oluşturan gelirin, 1136 sayılı Kanunun 27. maddesinin ikinci fıkrasında gösterilen gelir olması gerekir.
• Fona aktarılacak tutar, bu gelirlerin yarısı ile sınırlı tutulmalıdır.
• Fondan yapılacak harcamalar, Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunca hazırlanan ve Adalet Bakanlığınca onaylanan yönetmelikte gösterilen esas ve usullere uygun yapılmalıdır.
• Fon gelir ve harcamaları her yıl Adalet Bakanlığı tarafından ek 4. maddedeki esas ve usullere göre denetlenmelidir.

Sosyal yardım ve dayanışma fonu: hangi sonuçları doğurur?

• Fon kurulmuş olur ve kaynağı kanunla belirlenmiş gelirin yarısından oluşur.
• Fondan yapılacak harcamalar, yönetmelikte gösterilmeyen ölçütlerle yapılamaz; yönetmelik Adalet Bakanlığınca onaylanmadan yürürlüğe giremez.
• Fon gelir ve harcamalarının denetimi her yıl yapılır; denetim sonucu ek 4. maddedeki esas ve usullere bağlıdır.
• Madde bir yükümlülük getirmediği için fonun kaynağının aktarılmaması veya harcamanın yönetmeliğe aykırı yapılması, doğrudan bu maddeye dayanılarak bir yaptırım doğurmaz; ancak yönetmelik ve ek 4. madde denetiminin konusu olabilir. (metinde açıkça belirtilmemiş; sonucundan çıkarılmıştır)

Sosyal yardım ve dayanışma fonu: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Fon kaynağını 27. maddenin tüm gelirleri sanmak; kaynak yalnız ikinci fıkradaki gelirlerdir ve fona yalnız yarısı aktarılır.
• Fondan yapılacak harcamaları doğrudan kanun maddesine dayandırmak; harcama esas ve usulleri yönetmelikte gösterilir.
• Fon denetimini baronun genel organ denetimiyle karıştırmak; burada denetim Adalet Bakanlığınca ek 4. madde esasına göre yapılır.
• Maddenin güncel metnini bırakıp eski bir fıkra ya da oran yorumuna dayanmak; madde metni 2004 değişikliğinden sonra bu hâldedir.

Nasıl ispat edilir?

• Fonun kaynağının kanuni gelir olduğunu ve yarısının fona aktarıldığını gösteren muhasebe kayıtları, fonun yönetmeliğe uygun kurulduğunu ortaya koyar; bu belgeleri fonu kuran ve yönetmelik işlemini yürüten baro tarafı sunmalıdır.
• Fondan yapılan her harcamanın yönetmelikteki esas ve usullere uygun olduğunu gösteren belgeler, harcamanın dayanağı olarak ilgili baro tarafından ibraz edilmelidir.
• Fon gelir ve giderlerinin denetim raporları, Adalet Bakanlığı denetiminde ek 4. maddeye göre hazırlanan belgelerdir; denetim sonucu bu raporlarda yer alır.
• Fona aktarılan tutarın kaynak gelirin yarısı olduğu iddiasına karşı, kaynak gelirin tamamını ya da başka bir oranı gösteren belgeler karşı tarafça ileri sürülebilir; ispat yükü bu iddiayı ileri süren tarafa aittir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.27: Fonun kaynağını oluşturan ikinci fıkradaki gelirlerin tanımı bu maddeye bağlıdır; fona aktarılacak tutar bu gelirin yarısıdır.
• 1136 sayılı Kanun ek 4. madde: Fon gelir ve harcamalarının Adalet Bakanlığınca denetlenmesinde uygulanacak esas ve usulleri düzenler.