İcra takibinden vazgeçme

Madde, icra takibinden vazgeçilmesi hâlinde alınacak tahsil harcının miktarını düzenler: vazgeçmenin hangi sebeple yapılmış olursa olsun harca etkisi yoktur, belirleyici olan takibin hangi aşamada sonlandırıldığıdır (haciz öncesi veya haczedilen malın satılıp paraya çevrilmesinden sonra). Madde, icra dairesinde yapılan takibe özgüdür; dava sürecindeki feragat, davayı kabul ve sulh için alınacak karar ve ilam harcına ilişkin kurallar (HarçK m.22), Merkezî Takip Sistemi harcı ve bu harcın mahsubu (HarçK m.29/A) ile gayrimenkul ve gemi tahliye-teslimi işlemleri (HarçK m.24) bu maddenin kapsamında değildir. Ayrıca harcın tahsil edilme usulü ve ödeme süresi (HarçK m.28/b) ile harcın hangi makamca alınacağı (HarçK m.26) bu maddede düzenlenmemiştir. Madde, icra takibinin kendisinde hangi harcın alınacağını ya da vazgeçmeden sonra alacaklının yeniden takip yapma hakkını da düzenlemez.

İcra takibinden vazgeçme: hangi kavramlar bilinmeli?

İcra takibinden vazgeçme

Alacaklının, başlatılmış bir icra takibini sürdürmekten vazgeçmesi ve bunun icra dairesi zabıtnamesine geçirilmesidir. Harç doğuran işlem, vazgeçmenin tutanağa geçirilmesidir; vazgeçme sebebinin bir önemi yoktur.

Tahsil harcı

Takibe konu alacak miktarı üzerinden, paranın tahsil edildiği veya alacaktan vazgeçildiği hâllerde alınan nispi harçtır. Vazgeçme hâlinde harç, vazgeçilen miktar üzerinden hesaplanır.

Vazgeçilen miktar

Vazgeçme beyanının kapsadığı alacak tutarıdır. Vazgeçme alacağın tamamı için olabileceği gibi bir kısmı için de yapılabilir; harç bu miktara göre hesaplanır.

Haczedilen malın satılıp paraya çevrilmesi

Haciz uygulanmış malın satış yoluyla nakde dönüştürülmesidir. Maddede bu aşama, vazgeçmede tam tahsil harcı alınmasının koşuludur; satışın tamamlanmış olması aranır.

İcra takibinden vazgeçme: hangi şartlar aranır?

• Vazgeçmenin icra takibi bakımından yapılmış olması gerekir; dava veya ilamlı işlemden feragat bu maddenin değil m.22'nin kapsamındadır.
• Vazgeçmenin tutanağa geçirilmesi ve bunun zabıtnameye yazılması için tahsil harcının ödenmesi gerekir; harç, zabıtnamenin karşılığıdır.
• Vazgeçme sebebi ne olursa olsun harç doğar; alacaklının borçluyla anlaşmış olması, ödeme almış olması veya başka bir gerekçe harcı ortadan kaldırmaz.
• Haczedilen malın satılıp paraya çevrilmemiş olması hâlinde vazgeçilen miktara ait tahsil harcının yarısı alınır.
• Haczedilen mal satılıp paraya çevrildikten sonra vazgeçilmişse vazgeçilen miktara ait tahsil harcı tam olarak alınır; yarı indirim uygulanmaz.

İcra takibinden vazgeçme: hangi sonuçları doğurur?

• Vazgeçme sebebi ne olursa olsun, vazgeçilen miktara ait tahsil harcı alınır.
• Mal satılıp paraya çevrilmeden önce yapılan vazgeçmede vazgeçilen miktara ait tahsil harcının yarısı tahsil edilir.
• Haczedilen mal satılıp paraya çevrildikten sonra yapılan vazgeçmede vazgeçilen miktara ait tahsil harcı tam olarak tahsil edilir.
• Vazgeçme alacağın tamamı için olabileceği gibi bir kısmı için de yapılabilir; harç yalnızca vazgeçilen kısım üzerinden hesaplanır.
• Alacaklının borçluyla anlaşmış olması, borcun bir kısmını almış olması veya başka bir gerekçe harç yükümlülüğünü kaldırmaz.

İcra takibinden vazgeçme: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Dava ve icra vazgeçmesini aynı oranla hesaplamak; dava tarafındaki feragat için öngörülen üçte bir ve üçte iki oranlarını icra vazgeçmesine uygulamak.
• Haczedilen malın satışından önce yapılan vazgeçmeyi satış sonrası kabul edip tam harç almak; ya da satış tamamlandıktan sonraki vazgeçmede yarı harç uygulamak.
• Vazgeçme sebebine bakarak harçtan muafiyet veya indirim tanımak; borçlu ile anlaşmanın harcı kaldırdığını varsaymak.
• Merkezî Takip Sistemi üzerinden yürüyen takipte m.23'ü uygulamak ve m.29/A'daki iade yasağını göz ardı etmek.
• Vazgeçilen miktarın tamamı yerine toplam takip alacağı üzerinden harç hesaplamak; kısmi vazgeçmede yalnızca vazgeçilen kısmın esas alındığını unutmak.
• Yarı harcın hesabında hangi oranın esas alınacağını karıştırmak; tahsil harcı oranlarının (haciz öncesi %4,55 ya da hacizden sonra %9,10) yarısı üzerinden değil, vazgeçilen miktarın tahsil harcının yarısı üzerinden hesap yapmak gerektiğini gözden kaçırmak.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Vazgeçmenin tutanağa bağlanması için alacaklının feragat beyanının borçluya okunup imzalatılması gerekir; okunmadan ve imzalatılmadan alınan tutanağın hüküm ifade etmeyeceği kabul edilmektedir. (Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2025/2958 E., 2026/131 K., 22.01.2026)
• Feragat ve vazgeçme beyanı sözlü, dilekçeyle veya UYAP üzerinden e-imzayla yapılabilir; beyan şeklinin harç oranını değiştirmediği uygulamada kabul edilmektedir.
• Vazgeçmenin icra takibine ilişkin olduğu, dava dosyasındaki feragatten ayrı değerlendirildiği ve bu nedenle icra dairesi harcının m.23'e göre hesaplandığı kabul edilmektedir. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2022/417 E., 2022/566 K., 31.03.2022; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2022/418 E., 2022/567 K., 31.03.2022)
• Bankaların yeniden yapılandırma sürecinde açtığı kredi alacağı takiplerinde 492 sayılı Kanun'un 2, 23 ve 29. maddelerinin uygulanmadığı yönünde kararlar bulunmaktadır; bu istisnanın kaynağı ve kapsamı, bu madde metninden değil ilgili özel düzenlemeden okunmalıdır. (Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2020/1214 E., 2020/1186 K., 29.12.2020; Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2020/161 E., 2020/193 K., 24.02.2020; Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2019/157 E., 2019/143 K., 31.12.2019)

Nasıl ispat edilir?

• Vazgeçmeyi ileri süren alacaklı, vazgeçme beyanının icra dosyasında yazılı olarak kaydedildiğini ve zabıtnameye geçirildiğini belgelerle ortaya koymalıdır; beyanın tutanakta bulunması ve borçluya okunup imzalatılmış olması bu bakımdan önemlidir.
• Haczedilen malın satılıp paraya çevrilip çevrilmediği, satış tutanağı ve tahsilat kaydıyla ispatlanır; satış gerçekleşmişse tam harç, gerçekleşmemişse yarı harç esas alınacağından bu belge belirleyicidir.
• Vazgeçilen miktarın tamamı mı yoksa bir kısmı mı olduğu, vazgeçme beyanının içeriğiyle belirlenir; kısmi vazgeçmede harç yalnızca o miktar üzerinden hesaplanır.
• Alacaklının borçluyla anlaşma veya ödeme aldığı iddiası, harç yükümlülüğünü kaldırmayacağından, bu iddianın harç indirimi için ileri sürülmesi sonuç doğurmaz; bu yönde savunma yapan taraf dahi harcın ödenmesini ortadan kaldıramaz.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.22: Dava sürecindeki feragat, davayı kabul ve sulhta harç oranlarını düzenler. Bu madde icra takibinden vazgeçmeye uygulanır; m.22 ise davadan vazgeçmeye ilişkindir ve oranı azaltır.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.24: Gayrimenkul ve gemi tahliye-teslimi icralarında tahsil harcını ayrıca düzenler; m.23 bu tür işlemlere doğrudan uygulanmaz.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.29/A: Merkezî Takip Sistemi üzerinden yürüyen takipte vazgeçme hâlinde tahsil edilmiş MTS harcının iadesini yasaklar; m.23'ün yerine bu hüküm uygulanır.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.28/b: Vazgeçme hâlinde harç alacağının doğduğu tarihten itibaren 15 gün içinde ödenmesini düzenler; m.23 harcın miktarını, m.28/b ise ödeme süresini belirler.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.26: Harcın hangi makam tarafından alınacağını düzenler; m.23'ün uygulanmasında harç icra müdürlüğünce tahsil edilir.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.15: Harçların ve masrafların borçluya ait olduğunu, hilafı yazılı değilse ayrıca hüküm gerekmeksizin tahsil edileceğini düzenler; m.23 bu genel kuralın harç miktarına ilişkin özel hükmüdür.

Bu madde, gayrimenkul veya gemilerin tahliye ya da teslimine ilişkin icra işlemlerinde alınacak tahsil harcının oranını düzenler; Harçlar Kanununun (1) sayılı tarifesindeki ilgili oranların yarısının uygulanmasını öngörür. Hüküm, icra dairesinde yürütülen tahliye ve teslim icralarına uygulanır. Matrahın nasıl belirleneceğini düzenlemez (m.18); tahliye davasında karar ve ilam harcını düzenlemez (m.17); takipten vazgeçmede tahsil harcını düzenlemez (m.23); menkul teslimi icralarında matrahı düzenlemez (m.19).

Gayrimenkul veya gemilerin tahliye ve tesliminde tahsil harcı nispeti: hangi kavramlar bilinmeli?

Tahsil harcı

İcra takiplerinde alacağın tahsil edilmesi karşılığında alınan nispi harçtır. Harç, takip konusu değer üzerinden tarifedeki orana göre hesaplanır.

Tahliye veya teslim icrası

Gayrimenkul ya da geminin borçlu veya üçüncü kişi elinden boşaltılması ya da teslim edilmesi amacıyla yürütülen icra takibidir. Bu madde kapsamındaki icralar yalnızca gayrimenkul veya gemi için söz konusudur.

Nispi harç

Bir değer üzerinden yüzde ya da binde olarak hesaplanan harç türüdür. Matrahın belirlenmesi ayrıca gerekir; bu madde matrahı değil oranı düzenler.

(1) sayılı tarife

Harçlar Kanununa bağlı, yargı işlemlerinden alınacak harç oranlarını gösteren tarifedir. Tahsil harcının (B) I-3 bölümündeki (f) ve (g) bentleri bu maddenin uygulanmış hâlidir.

Gayrimenkul veya gemilerin tahliye ve tesliminde tahsil harcı nispeti: hangi şartlar aranır?

• Harca konu işlemin gayrimenkul veya gemi üzerinde tahliye ya da teslim amacıyla yürütülen bir icra takibi olması gerekir.
• Alınacak tahsil harcının (1) sayılı tarifede bu tür icralar için öngörülen oranın yarısı alınmalıdır; oran tarifeden doğrudan okunur.
• Harcın matrahı, tahliye ve teslim icralarına özgü olarak m.18 uyarınca belirlenmiş olmalıdır.

Gayrimenkul veya gemilerin tahliye ve tesliminde tahsil harcı nispeti: hangi sonuçları doğurur?

• Tahliye veya teslim icrasında tahsil harcı, (1) sayılı tarifede yazılı oranın yarısı üzerinden alınır.
• Tarifenin (f) ve (g) bentleri bu emrin uygulanmış hâli olduğundan, bu bentlerdeki oranlara ayrıca m.24 uygulanmaz; aksi halde harç çeyreğine iner ve mükerrer indirim olur.
• Hesapta kullanılacak oran doğrudan tarifedeki (f) ve (g) bent oranıdır.

Gayrimenkul veya gemilerin tahliye ve tesliminde tahsil harcı nispeti: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Tahliye ve teslim icrasında tarifedeki oranı doğrudan kullanmak yerine bir kez daha yarıya indirmek; bu, (f) ve (g) bentlerinin zaten yarıya indirilmiş oranlar olması nedeniyle harcı çeyreğine düşürür.
• Hacizden sonra icra marifetiyle yapılan tahliyede (f-aa) oranı olan yüzde 2,27'yi uygulamak; doğru oran (f-bb) olan yüzde 4,55'tir.
• Borçlunun icra emriyle taşınmazı boşalttığı halde (f-bb) oranını uygulamak; bu durumda (f-aa) oranı esas alınmalıdır.
• Matrahı belirlerken m.20 uyarınca takipten sonra işleyecek faizleri harca dahil etmek.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Tahliye icrasında tahsil harcının hesabında doğru oranın seçilmesi için borçlunun icra emriyle mi yoksa icra marifetiyle mi taşınmazı boşalttığının belirlenmesi gerektiği kabul edilmektedir.

Nasıl ispat edilir?

• Tahsil harcının oranının doğru uygulanması için icra dosyasında tahliyenin hangi aşamada gerçekleştiğini gösteren kayıtlar (ödeme emri tebliği, haciz tutanağı, tahliye tutanağı) esas alınır; bu belgelerin varlığı ilgili icra dairesince kontrol edilir.
• Harcın doğru hesaplandığını ileri süren taraf, hesabın dayanağı olan aşama belgesini sunmakla yükümlüdür; itiraz eden taraf ise farklı bir aşamanın gerçekleştiğini belgeyle ispatlamalıdır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 492 sayılı Kanun m.18: Tahliye ve teslim icralarında tahsil harcının matrahını, bir yıllık kira bedeli veya bu süreye göre takdir edilecek bedel olarak belirler.
• 492 sayılı Kanun m.23: Takipten vazgeçmede tahsil harcının yarısının veya tamamının alınmasını düzenler; satış sonrası vazgeçmede tam harç alınır.
• 492 sayılı Kanun m.20: İcra takibinde takipten sonra işleyecek faizlerin harç hesabında dikkate alınmayacağını düzenler.

Madde, yargı harçlarının ödeme usulünü, yani harcın makbuz karşılığında ödenmesi kuralını düzenler. Harcın türünü, miktarını, matrahını, muafiyetini, ödeme yerini ve ödenmediğinde doğacak sonuçları bu maddede aramak yanlıştır. Kime uygulandığı bakımından madde, yargı harcı ödemekle yükümlü olan herkesi, yani davacıyı, başvurana, talepte bulunana ve harca tabi işlemi isteyen tarafı kapsar. Madde ödeme yerini düzenlemez (m.26). Maktu harçların peşin ödenmesi ve 15 günlük ödeme süresi düzenlenmez (m.27). İlamsız takipte peşin harç (m.29), Merkezî Takip Sistemi harcı (m.29/A) ve harcın ödenmemesinin işlem üzerindeki etkisi (m.30, m.32) de bu maddenin kapsamı dışındadır.

Ödeme usulü: hangi kavramlar bilinmeli?

Yargı harcı

Devletin yargı organlarının gördüğü adalet hizmeti karşılığında, kanunda belirlenen tutar ve oranlarda alınan paradır. Harç bir hizmetin bedeli niteliğindedir ve kanunda öngörülmeyen bir harç alınamaz.

Makbuz

Harcın ödendiğini gösteren resmi belgedir. Madde, harcın ödenmesinin bu belgeyle kanıtlanmasını öngörür; makbuz olmadan yapılan ödeme harç ödemesi olarak kabul edilmez.

Peşin ödeme

Harcın ilgili işlemden önce ödenmesidir. Madde bu yönü doğrudan düzenlemez; ödeme zamanı m.27 ile belirlenir.

Ödeme usulü: hangi şartlar aranır?

• Harcın kanunda öngörülmüş bir yargı harcı olması gerekir; kanunda yer almayan bir ödeme makbuz karşılığı alınsa da harç sayılmaz.
• Harcın ödemesinin makbuz karşılığında yapılması gerekir; ödeme, düzenlenmiş makbuz ile ispatlanabilir hale getirilmelidir.
• Ödeme, harcın doğduğu işlem için kanunda öngörülen zamanda yapılmalıdır (m.27).

Ödeme usulü: hangi sonuçları doğurur?

• Harç makbuz karşılığında ödenmedikçe ödemenin yapıldığı kabul edilemez.
• Makbuz karşılığı ödeme, harcın ödendiğini gösteren yazılı kanıt olur.
• Madde ödemenin yapılmadığı durumda doğacak sonucu düzenlemez; bu sonuç m.27, m.30 ve m.32 ile belirlenir.

Ödeme usulü: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Makbuz kuralını harcın miktarı veya hangi işlemde alınacağı sorusuyla karıştırmak; bu sorular m.2, m.15 ve m.16 gibi başka maddelerin konusudur.
• Makbuz karşılığı ödeme kuralını ödeme yeriyle karıştırmak; ödeme yeri m.26'dadır.
• Makbuz yerine geçen belgelerin değerini ayrı değerlendirmemek; makbuz dışındaki ödeme kanıtlarının yeterliliği olaya göre tartışılmalıdır.
• Harcın peşin ödenmesi gereken işlemle sonradan hesaplanan harcı aynı kurala bağlamak; birincisinde ödeme işlemden önce, ikincisinde 15 gün içinde yapılır (m.27).

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Dava açılırken harcın peşin olarak ödenmesinin zorunlu olduğu, bu zorunluluğun m.27 ile birlikte okunması gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2014/47 E., 2014/991 K., 03.12.2014)
• Harcın ödenmesi gereken tutarın dava değeri üzerinden hesaplanması ve bu hesabın dava dilekçesinde belirlenen değere göre yapılması gerektiği kabul edilmektedir. (İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2016/270 E., 2022/789 K., 29.09.2022)

Nasıl ispat edilir?

• Harcın ödendiğini ileri süren taraf, ödemeyi makbuzla ispatlamak zorundadır.
• Makbuz dışında banka dekontu veya elektronik ödeme kaydı gibi belgeler ödemenin yapıldığını gösterebilir; bu belgelerin makbuzun yerine geçip geçmeyeceği somut olaya göre değerlendirilir.
• Ödemenin yapılmadığını ileri süren karşı taraf, bu iddiasını dosya kayıtlarıyla ortaya koyar; harcın ödenmediği anlaşılırsa m.27 ve m.30'daki sonuçlar uygulanır.
• Ödemenin zamanına ilişkin tartışmada, harcın peşin mi yoksa sonradan mı ödenmesi gerektiği işlemin niteliğine göre belirlenir ve bu belirleme ispat konusu olur.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.26: Harcın hangi yerde ve hangi makam tarafından alınacağını düzenler; m.25'teki makbuz kuralı bu ödemenin usulüdür.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.27: Harcın ne zaman, peşin mi yoksa 15 gün içinde mi ödeneceğini belirler; ödeme zamanını tamamlar.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.30: Eksik ödenen harcın tamamlanması ve tamamlanmadığında dosyanın işlemden kaldırılmasını düzenler.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.32: Harç ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılmayacağını öngörür; ödeme yükümlülüğünün işlemsel sonucunu gösterir.

Harçlar Kanunu m.26, yargı harçlarının hangi makam tarafından tahsil edileceğini düzenler: harca konu işlemi yapan mahkeme veya daire harcı alır. Madde, kanunlarda aksine hüküm bulunması hâlinde o hükmün uygulanacağını da belirtir. Maddenin muhatabı, yargı harcına konu bir işlemi yürüten yargı organlarıdır. Madde, harcın ne zaman ödeneceğini (m.25, m.27, m.28), ödenmemesinin sonucunu (m.32) ve ödeme usulünü düzenlemez. Maktu harçların peşin ödenme kuralı ile 15 günlük ödeme süreleri m.27 ve m.28'de yer alır. Harçlardan muafiyet ve nispi harç hesabı da bu maddenin dışındadır.

Ödeme yeri: hangi kavramlar bilinmeli?

Yargı harcı

Devletin yargı organlarının gördüğü adalet hizmeti karşılığında, kanunda gösterilen tutar ve oranlarda makbuz karşılığı alınan paradır. Harcın varlığı kanuna bağlıdır; kanunda öngörülmeyen harç alınmaz.

Harca konu işlem

Harç alınmasına yol açan yargısal işlemdir. Madde, harcın alınacağı yeri bu işlemi yapan mahkeme veya daireye bağladığı için, hangi makamın harç alacağı işlemin kendisine göre belirlenir.

Aksine hüküm

Kanunda, harç tahsilinin genel kural dışında başka bir makam eliyle yapılmasını öngören özel düzenlemedir. Bu hüküm bulunduğunda m.26'daki genel yer kuralı uygulanmaz.

Ödeme yeri: hangi şartlar aranır?

• Alınacak harcın bir yargı harcı olması gerekir; damga vergisi gibi başka bir kamu alacağı bu maddenin kapsamında değildir.
• Harca konu işlemin bir yargı organı tarafından yapılmış olması gerekir.
• Kanunda bu tahsil yeri için aksine bir hüküm bulunmamalıdır; aksi hâlde o hüküm uygulanır.
• Harcın ödenmesi, makbuz karşılığı yapılmalıdır (m.25 ile birlikte).

Ödeme yeri: hangi sonuçları doğurur?

• Harca konu işlemi yapan mahkeme veya daire harcı kendisi tahsil eder.
• Kanunda aksine hüküm varsa, o hüküm uygulanır ve tahsil o hükümde gösterilen makamda yapılır.
• Harç tahsil makamı, harca konu işlemi yapan makam olduğundan, yargı işlemi yapılırken harcın alınması ile işlem arasında bağ kurulur.
• Madde, harç alınmadan işlemin yapılmayacağını düzenlemez; bu sonuç m.32'den çıkar. Madde bu bakımdan bir yaptırım içermez.

Ödeme yeri: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Harcı, işlemi yapan mahkeme yerine vergi dairesi ya da başka bir kamu kurumunun tahsil edeceğini varsaymak; m.26 yalnız işlemi yapan makamı gösterir, kanunda aksi yazmadıkça bu yanlış olur.
• Damga vergisi eksikliğini yargı harcı gibi değerlendirip icra müdürünün takibi durdurabileceğini düşünmek; damga vergisi harç değildir ve m.26 bu yetkiyi vermez.
• Harcın alınma yerini ödeme zamanıyla karıştırmak; yer m.26'da, zaman m.27 ve m.28'de belirlenir.
• Kanunda aksine hüküm varken m.26'yı uygulamaya devam etmek; özel hüküm önceliklidir.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Dava değerinin tespit edildiği hâllerde mahkemelerin, dava değeri üzerinden Harçlar Kanunu'nun 26, 27, 28, 30 ve 32. maddelerinin öngördüğü işlemlerin yerine getirilmesi gerektiğine hükmettiği kabul edilmektedir. (Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi, 2022/681 E., 2022/1638 K., 23.11.2022; Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2022/1111 E., 2022/1244 K., 27.05.2022; Konya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi, 2021/446 E., 2021/447 K., 05.04.2021; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi, 2017/1747 E., 2018/516 K., 27.03.2018)
• Eksik karar ve ilam harcı tamamlanmadan davaya devam edilmemesi gerektiği, m.26 ile m.32'nin birlikte uygulandığı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2014/1347 E., 2016/1034 K., 09.11.2016)
• Harcın mahkemece kendiliğinden gözetileceği ve taraf isteğine bırakılmayacağı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2014/1347 E., 2016/1034 K., 09.11.2016)
• Dava değeri üzerinden harcın alınmaması durumunda, infazı kabil olmayan hüküm kurulacağı ve işlemlerin yerine getirilemeyeceği kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi, 2017/1569 E., 2018/420 K., 27.02.2018)

Nasıl ispat edilir?

• Harcın alınması ve tahsil makamının belirlenmesi resmî işlem olduğundan, harcın alındığı ve hangi makamda alındığı tahsil makbuzu ve dosya kayıtları ile ortaya konur.
• Harcın eksik olduğunu ileri süren taraf, eksikliği dosya kapsamındaki belgelerle gösterir.
• Tahsil yerinin aksine bir kanun hükmüne dayandığını ileri süren taraf, ilgili özel hükmü gösterir.
• Dava değerinin harç hesabına esas alınması hâlinde, değerin dava dilekçesi ve bilirkişi raporu gibi belgelerle belirlendiği gösterilir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.25: Yargı harçlarının makbuz karşılığı ödeneceğini düzenler; m.26 ise bu ödemenin hangi makamda yapılacağını belirler.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.27: Maktu harçların peşin ödenmesi ve 15 günlük süre kuralını düzenler; m.26 yalnız tahsil makamını gösterir.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.28: Nispi harçların ödeme zamanını düzenler; m.26'nın zamanla ilgili boşluğunu tamamlar.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.32: Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılmayacağını öngörür; m.26'da bulunan tahsil yerinin işlemine bağlandığı sonuç buradan çıkar.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.8: İcra dairesinin resmî daire sayılması ve m.26'nın bu daire bakımından uygulanması ile ilgilidir.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.22: Harç kurallarına ilişkin ayrı bir muhatap düzenlemesi içerir; m.26 ile birlikte okunur.

Madde, maktu harçların ne zaman ödeneceğini düzenler: maktu harçlar ilgili işlemden önce peşin ödenir, işin sonunda hesaplanması gereken harçlar harç alacağının doğduğu tarihten itibaren 15 gün içinde ödenir ve harç peşin ya da süresinde ödenmemişse sonraki işlemlere ancak harç ödendikten sonra devam edilir. Madde, Harçlar Kanunu'nun (1) sayılı tarifesinde yer alan maktu harçlara uygulanır ve yargı harçlarını ödeyen davacı, davalı ya da harca tabi işlemi isteyen kişiler bakımından işler. Maddenin düzenlemediği konular şunlardır: nispi harçların ödeme zamanı (m.28), harcın ödenmemesinin sonucu olarak işlemin durması ve harcın diğer taraftan tahsili (m.32), harç tahsil müzekkeresi ve ödenmeyen harcın vergi dairesine bildirilmesi (m.37), ve harcın kimin tarafından ödeneceği (m.11, m.12).

Maktu harçlarda ödeme zamanı: hangi kavramlar bilinmeli?

Maktu harç

Tarifede sabit bir tutar olarak belirlenmiş harçtır ve değer ölçüsüne bağlı değildir. Konusu parayla ölçülemeyen davalarda ve çekişmesiz yargı işlerinde alınır.

Peşin ödeme

Harcın ilgili işlem yapılmadan önce ödenmesidir. Maktu harçlarda kural budur.

Harç alacağının doğması

Harcın devlet tarafından talep edilebilir hale geldiği andır. İşin sonunda hesaplanan harçlarda 15 günlük sürenin başlangıcı bu andır; madde bu anı tanımlamaz, ilgili harç maddesinden belirlenir.

Mütaakıp muamele

Harç ödenmesi gereken işlemden sonra gelen ve harcın ödenmesine bağlı olan yargısal işlemlerdir.

Maktu harçlarda ödeme zamanı: hangi şartlar aranır?

• Harca tabi bir işlem bulunmalı ve bu işlem (1) sayılı tarifede maktu harca bağlanmış olmalıdır.
• Maktu harç, ilgili işlem yapılmadan önce peşin olarak ödenmelidir.
• İşin sonunda hesaplanması gereken harçlarda, harç alacağının doğduğu tarihten itibaren 15 gün içinde ödeme yapılmalıdır.
• Peşin veya süresinde ödenmemiş harç varsa, mütaakıp işlemlere ancak harç ödendikten sonra devam edilmelidir.

Maktu harçlarda ödeme zamanı: hangi sonuçları doğurur?

• Maktu harç peşin ödenmişse ilgili işlem yapılabilir.
• İşin sonunda hesaplanacak maktu harç, harç alacağının doğmasından itibaren 15 gün içinde ödenirse işlemlere devam edilir.
• Peşin ödenmesi gereken maktu harç ödenmemişse, mütaakıp işlemlere devam edilmez.
• İşin sonunda hesaplanacak harç 15 gün içinde ödenmemişse, harç ödenmedikçe mütaakıp işlemlere devam edilmez.
• Harç ödendikten sonra durmuş olan mütaakıp işlemlere devam edilebilir.

Maktu harçlarda ödeme zamanı: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Maktu harcı işlemden sonra ödenebilir sanmak; peşinlik kuralı işlemden önce ödemeyi gerektirir.
• Nispi harç ödeme zamanını maktu harçla karıştırmak; nispi harçta m.28 uygulanır, m.27 değil.
• İşin sonunda hesaplanan harçta 15 günlük süreyi davanın açıldığı tarihten saymak; süre harç alacağının doğduğu tarihten başlar.
• Harç ödenmediği hâlde mütaakıp işlemi yapmaya devam etmek; m.27 üçüncü fıkrası bunu yasaklar ve m.32 ile birlikte uygulanır.
• Davanın reddi hâlinde maktu harcı yalnızca karar anında alınacak sanmak; maktu harç davacıdan peşin alınır.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Davanın reddi hâlinde maktu karar ve ilam harcının davacıdan peşin alınması ve bu harcın işin sonunda hesaplanması gerektiği kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2024/1041 E., 2026/1068 K., 21.05.2026; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2024/1051 E., 2026/1073 K., 21.05.2026)
• Görevsizlik, yetkisizlik ve konusuz kalma gibi usule ilişkin nihai kararlarda, nispi harca tabi davada dahi maktu harcın alınacağı kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2024/1049 E., 2026/1072 K., 21.05.2026)
• Delil tespiti, ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir taleplerinde peşin maktu harcın alınacağı kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2024/1044 E., 2026/1069 K., 21.05.2026)
• Arabuluculuk son tutanağına dayalı kararların maktu harca tabi olduğu kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2024/1045 E., 2026/1070 K., 21.05.2026)
• Maktu harcın ödenmemesi hâlinde mahkemenin sonraki işlemleri yürütmemesi gerektiği kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2024/579 E., 2026/901 K., 29.04.2026)

Nasıl ispat edilir?

• Maktu harcın peşin ödenmesi gerektiğini iddia eden taraf, ödemenin işlemden önce yapıldığını ispat yükü altındadır; bu ispat harç makbuzu ile yapılır.
• Harç alacağının doğduğu tarihi ve 15 günlük sürenin geçip geçmediğini gösteren belge, dosyadaki tebliğ ve işlem tarihleridir; bu belgeler ödeme tarihinin 15 günü aşıp aşmadığını göstermek için kullanılır.
• Harcın süresinde ödendiğini savunan taraf, makbuz ile bu savunmayı ispatlar; ödeme yapılmadığını ileri süren karşı taraf dosya kayıtlarını gösterir.
• Harcın ödenmediği hâlde mütaakıp işlemin yapılıp yapılmadığı dosya kayıtlarından anlaşılır; mahkemenin kendiliğinden gözetmesi gerekir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.28: Nispi harçlarda ödeme zamanını düzenler. Bu madde maktu harçlar için geçerli olan kuralın istisnasını oluşturmaz, ayrı bir rejim kurar.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.32: Harç ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılmayacağını düzenler; m.27'nin üçüncü fıkrasındaki sonucu tamamlar.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.11: Harcı kimin ödeyeceğini belirler; m.27'deki ödeme zamanı kuralı bu kişiye uygulanır.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.37: Süresinde ödenmeyen harcın vergi dairesine bildirilmesini düzenler; m.27'deki 15 günlük sürenin geçmesinden sonra devreye girer.

Harçlar Kanunu m.28, nispi harçların hangi zamanlarda ödeneceğini düzenler. Üç hal vardır: karar ve ilam harcının peşin ve bakiye olarak ödenmesi (a bendi), icra tahsil harcının ödenme zamanı (b bendi) ve depozito, defter tutma ile miras işlerine ait harçların ödeme zamanı (c bendi). Madde, dava açan davacı ile icra takibinde alacaklı veya borçlu gibi harç yükümlüleri bakımından uygulanır. Maktu harçların ödeme zamanını düzenlemez (m.27). Harcın ödenmemesinin sonuçlarını, yani işlemlerin yapılmaması ve tahsil müzekkeresini düzenlemez (m.32, m.37). Harcın nasıl hesaplanacağını ve matrahı düzenlemez (m.15, m.21). Harcın fazla alınması halinde iadeyi düzenlemez (m.31). Harçtan muafiyetleri düzenlemez (m.13).

Nispi harclarda ödeme zamanı: hangi kavramlar bilinmeli?

Peşin karar ve ilam harcı

Dava açılırken, nispi karar ve ilam harcının dörtte birinin ödenmesi gereken kısmıdır. Maddenin a bendi uyarınca bu oran, ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında yirmide bir olarak uygulanır.

Bakiye karar ve ilam harcı

Nispi karar ve ilam harcının peşin ödenen kısım düşüldükten sonra kalan bölümüdür. Kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.

İcra tahsil harcı

İcra takiplerinde alacağın tahsili sırasında alınan nispi harçtır. Alacağın ödenmesi sırasında ödenir; ödeme yapılmayan hallerde ise harç alacağının doğmasından itibaren 15 gün içinde ödenir.

Harç alacağının doğumu

İcra tahsil harcında harç alacağının icranın yerine getirilmesiyle doğduğu kabul edilir. Bu an, ödeme yapılmayan hallerde 15 günlük sürenin başlangıcını da belirler.

Depozito, defter tutma ve miras işlerine ait harçlar

Maddenin c bendinde düzenlenen, işin sonunda hesaplanarak alınan nispi harçlardır. Ödeme süresi işin sonundan itibaren 15 gündür.

Nispi harclarda ödeme zamanı: hangi şartlar aranır?

• Nispi harca tabi bir işlemin yapılmış olması gerekir; maktu harca tabi işlerde bu madde değil m.27 uygulanır.
• Karar ve ilam harcında dava açılırken nispi harcın dörtte biri peşin olarak ödenmelidir; ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında bu oran yirmide bir olarak uygulanır.
• Bakiye karar ve ilam harcı, kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmelidir.
• İcra tahsil harcında harç alacağının doğması için icranın yerine getirilmiş olması gerekir.
• Ödeme, alacağın ödenmesi sırasında yapılmalı; ödeme yapılmayan hallerde harç alacağının doğmasından itibaren 15 gün içinde ödenmelidir.
• Depozito, defter tutma ve miras işlerine ait nispi harçlarda işin sonundan itibaren 15 gün içinde ödeme yapılmalıdır.
• Bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olması, hükmün tebliğe çıkarılmasına, takibe konulmasına ve kanun yollarına başvurulmasına engel değildir.

Nispi harclarda ödeme zamanı: hangi sonuçları doğurur?

• Ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında peşin harç yirmide bir oranında alınır; bu oran genel haldeki dörtte birden düşüktür.
• Bakiye karar ve ilam harcı süresinde ödenmezse, bu durum hükmün tebliğine, takibe konulmasına ve kanun yollarına başvurulmasına engel olmaz.
• İcra tahsil harcı alacağın ödenmesi sırasında ödenir; ödeme yapılmazsa 15 gün içinde ödenmelidir.
• Harç alacağı icranın yerine getirilmesiyle doğduğundan, dosyaya para girmeden icra tamamlanmışsa harç bu andan itibaren 15 gün içinde ödenmelidir.
• Konunun değeri üzerinden alınacak iflas harçlarında da b bendi hükümleri uygulanır.
• Depozito, defter tutma ve miras harçları işin sonunda hesaplanır ve 15 gün içinde ödenir.
• Süresinde ödenmeyen harçların takibi, işlemlerin durdurulması ve tahsil sonuçları m.32 ve m.37 hükümlerine göre belirlenir.

Nispi harclarda ödeme zamanı: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Ölüm ve cismani zarar tazminat davalarında peşin harcı genel hal olan dörtte bir oranında hesaplamak; bu hallerde oran yirmide birdir.
• Karar ve ilam harcının bakiye kısmının ödenmemesini hükmün tebliğini veya kanun yoluna başvuruyu engelleyen bir durum saymak; bu ödeme hükmün işlemesini engellemez.
• İcra tahsil harcında süreyi karar tebliğinden başlatmak; bu harç, harç alacağının doğmasından itibaren 15 gün içinde ödenir.
• Depozito, defter tutma ve miras harçlarında süreyi harç alacağının doğumundan saymak; bu harçlarda süre işin sonundan başlar.
• Maktu harçlar için m.28 süreleriyle işlem yapmak; maktu harçlar m.27 kapsamındadır.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Dava değeri para ile ölçülebilir olduğunda dava değeri üzerinden hesaplanan nispi karar ve ilam harcının dörtte birinin peşin ödenmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/337 E., 2022/1421 K., 02.11.2022; Hukuk Genel Kurulu, 2016/315 E., 2021/212 K., 04.03.2021; Hukuk Genel Kurulu, 2016/1201 E., 2021/149 K., 23.02.2021; Hukuk Genel Kurulu, 2016/1202 E., 2021/150 K., 23.02.2021)
• Dava açılırken eksik harç yatırıldığında, eksik harcın tamamlanması istenir; tamamlanmazsa davanın işlemden kaldırılması ve kesin süre verilmesi yolu izlenmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2024/1000 E., 2024/1235 K., 12.07.2024; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2022/833 E., 2022/853 K., 16.06.2022)
• Dava dilekçesinde belirtilen değer esas alınarak peşin harç hesaplanır; sonradan değerin arttığı anlaşılırsa farkın ödenmesi istenebilir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2022/833 E., 2022/853 K., 16.06.2022)

Nasıl ispat edilir?

• Peşin harcın ödendiğini ispat yükü davacıdadır; bu, harç makbuzu ile ispatlanır.
• Dava değerinin para ile ölçülebilir olup olmadığı ve dava dilekçesinde belirtilen değerin doğruluğu, dava dilekçesi ve dosya içeriği ile değerlendirilir.
• İcra tahsil harcının doğup doğmadığını, icranın yerine getirilip getirilmediği dosya kayıtlarından ortaya çıkar; ödeme yapılmadığını iddia eden taraf dosya işlemlerinden yararlanır.
• Bakiye harcın ödenmediği savunmasını ileri süren taraf, süresinde ödenmediğini tebliğ tarihi ve tahsil kayıtlarıyla gösterir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 492 sayılı Kanun m.27: Maktu harçların ve işin sonunda hesaplanacak maktu harçların ödeme zamanını düzenler; m.28 ise nispi harçlar bakımından uygulanır.
• 492 sayılı Kanun m.32: Harç ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılmayacağını öngörür; m.28'deki sürelerin ihlalinin sonucudur.
• 492 sayılı Kanun m.37: Süresinde ödenmeyen harcın süresinin bitiminden itibaren 15 gün içinde vergi dairesine bildirileceğini düzenler; m.28 süreleri geçtikten sonra uygulanır.
• 492 sayılı Kanun m.15: Harcın değer ölçüsüne göre nispi, işlemin niteliğine göre maktu esas üzerinden alınacağını düzenler; m.28'in uygulanması için bu ayrım belirleyicidir.
• 492 sayılı Kanun m.21: Nispi harcın, tarifede yazılı nispetler üzerinden alınacağını belirtir; m.28 bu nispetin ödeme zamanını düzenler.
• 492 sayılı Kanun m.31: Peşin alınan harcın fazla olduğunun anlaşılması halinde iade edilmesini düzenler; m.28'deki peşin ödemenin sonucunu tamamlar.

Madde, ilama dayanmayan takip isteklerinde alacak miktarı üzerinden alınacak peşin harcın oranını, bu peşin harcın takip sonunda alınacak asıl harca mahsup edilmesini ve alacaklının takibi yargı yoluna taşıması hâlinde peşin harcın iadesi ya da mahsubunu düzenler. Uygulama alanı, ilamsız icra takibi başlatan alacaklılardır; takibin ilamlı ya da ilamsız olması, alacağın türü bu bakımdan belirleyici değildir. Maddenin düzenlemediği konular: ilamlı takipte alınan harçlar (ilam harcı ve peşin karar harcı, m.31), takibin sonunda alınan tahsil harcı (m.28), Merkezî Takip Sistemi harcı ve bu sistemde ayrıca icra başvurma harcı ve tahsil harcının alınmaması (m.29/A), ve başvurma harcının kendisi.

İlamsız takiplerde peşin harc: hangi kavramlar bilinmeli?

Peşin harç

İlamsız takip talebiyle birlikte, takip konusu alacak miktarı üzerinden alınan ön ödemedir. Takibin sonunda hesaplanacak asıl harcın avansı niteliğindedir ve ayrı bir yük değildir.

İlamsız takip

Alacaklının bir mahkeme ilamına değil, doğrudan takip talebine dayandığı icra takibidir. Ölçüt takibin ilamsız olmasıdır; alacağın türü ayrım yaratmaz.

Asıl harç (tahsil harcı)

Takip sonunda, ödemelerin tahsili üzerine alınacak harçtır. Peşin harç bu tutardan mahsup edilir.

Mahsup

Peşin ödenen harcın, takip sonunda doğan asıl harçtan düşülmesi işlemidir.

İlamsız takiplerde peşin harc: hangi şartlar aranır?

• Takibin ilamsız bir takip olması, yani alacaklının dayandığı belgenin mahkeme ilamı olmaması gerekir.
• Takip talebinde takip konusu alacak miktarı üzerinden binde beş oranında peşin harç alınması gerekir.
• Takip sonunda asıl harç hesaplanırken peşin harcın bu tutardan düşülmesi gerekir.
• Alacaklının takibin itiraz nedeniyle yargı yoluna taşınması gerekiyorsa, peşin harç alacaklının talebi üzerine mahkeme harçlarına mahsup edilebilir ya da kendisine iade edilebilir; bu seçim alacaklıya aittir.
• Peşin harcın ödenmiş olması gerekir; ödenmemiş harç için bu sonuçlar doğmaz.

İlamsız takiplerde peşin harc: hangi sonuçları doğurur?

• Takip talebinde alacak miktarının binde beşi oranında peşin harç alınır.
• Peşin harç, takip sonunda hesaplanacak asıl harca mahsup edilir.
• Alacaklı itiraz üzerine mahkemeye müracaat etmek zorunda kalırsa peşin harç kendisine iade edilir.
• Alacaklının isteği üzerine peşin harç mahkeme harçlarına mahsup edilir.
• İlamlı takipte bu madde uyarınca peşin harç alınmaz.

İlamsız takiplerde peşin harc: sık yapılan hatalar nelerdir?

• İlamlı takipte de binde beşlik peşin harç alınacağını varsaymak; bu peşin harç yalnızca ilamsız takiplerde alınır.
• Peşin harcı ek bir yük gibi değerlendirip asıl harçtan mahsup etmemek; peşin harç asıl harcın avansıdır.
• Mahsubu tam tutar üzerinden yapmak ve icra başvurma harcı ile tahsil harcını karıştırmak.
• Alacaklının iade ve mahsup seçimini mahkemenin re'sen belirleyeceğini varsaymak; seçim alacaklıya aittir.
• Abonelik sözleşmesinden doğan Merkezî Takip Sistemi takiplerinde m.29 peşin harcını uygulamak; bu alanda m.29/A geçerlidir.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Bankaların kredi alacaklarının tahsiline ilişkin dava ve takiplerde, yeniden yapılandırma süreci içinde m.2, m.23 ve m.29 hükümlerinin uygulanmayacağı yönünde kanuni bir muafiyet bulunduğu, mahkemelerce bu muafiyetin kapsamının değerlendirildiği görülmektedir. (Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2025/1801 E., 2025/1428 K., 20.11.2025; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2022/417 E., 2022/566 K., 31.03.2022; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2022/418 E., 2022/567 K., 31.03.2022; Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2020/1214 E., 2020/1186 K., 29.12.2020; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, 2020/631 E., 2020/590 K., 17.06.2020)
• Muafiyet kapsamındaki bankalar açısından peşin harç ve teminat yükümlülüğü, muafiyetin geçerli olduğu süre ve kapsam dikkate alınarak belirlenmektedir. (Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2025/2958 E., 2026/131 K., 22.01.2026)

Nasıl ispat edilir?

• Peşin harcın alınması gereken takibi, takip talebinin ilamsız olduğunu ve alacak miktarını ortaya koyarak alacaklı talep eder; takip dosyası ve takip talebi bu hususu gösterir.
• Peşin harcın ödendiğini ve miktarını gösteren makbuz asıl harçtan mahsup talebinin dayanağıdır; ödeme belgesi yoksa mahsup yapılamaz.
• Alacaklının iade veya mahsup talebini ileri sürmesi için itirazın ve mahkemeye müracaatın varlığını gösteren belge gerekir; bu hususu alacaklı ispatlar.
• Muafiyet iddiasında bulunan taraf, muafiyet kapsamına girdiğini ilgili düzenleme ve dava konusu ilişki ile ispatlar. (Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2025/1801 E., 2025/1428 K., 20.11.2025)

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 492 sayılı Kanun m.29/A: Abonelik sözleşmesinden doğan para alacaklarında Merkezî Takip Sistemi harcını düzenler; bu harç alındığında m.29 peşin harcı ve ayrıca icra başvurma ile tahsil harcı alınmaz, bu nedenle iki düzenleme birbirinden ayrılmalıdır.
• 492 sayılı Kanun m.31: İlamlı takipte ve dava aşamasında alınan peşin karar ve ilam harcını düzenler; m.29 uygulamasıyla karıştırılmamalıdır.
• 492 sayılı Kanun m.28: Takip sonunda alınacak tahsil harcının zamanını ve tutarını düzenler; m.29'daki peşin harç bu asıl harca mahsup edilir.

Madde, 7155 sayılı Kanun kapsamındaki abonelik sözleşmesinden kaynaklanan para alacaklarına ilişkin takiplerde alınacak Merkezî Takip Sistemi harcının peşin alınmasını, bu takiplerde ayrıca icraya başvurma harcı ile tahsil harcının alınmamasını, takibin sistem içinde sonuçlanmaması ya da takipten vazgeçilmesi halinde harcın iadesini ve kesinleşen takibin icra dairesinde sürdürülmesi halinde ödenmiş harcın mahsubunu düzenler. Kişi bakımından değil, Merkezî Takip Sistemi üzerinden başlatılan takipler bakımından uygulanır. Takibin kapsamını, avukatla takip zorunluluğunu ve takibin sisteme kaydedilip başlatılmasına ilişkin usulü düzenlemez (7155 sayılı Kanun m.1, m.2, m.4). Harcın oranını ve tabanını düzenlemez; bu, 492 sayılı Kanunun 1 sayılı Tarifesinin B bölümüdür. Ödeme emrinin tebliğini ve tebligat giderini düzenlemez (7155 sayılı Kanun m.6). Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının sonucu olan kararın tebliğine bağlı süre ayrımı da bu maddenin birinci fıkrasında yer alır ve ayrıca değerlendirilmelidir."

Merkezî takip sistemi harcı: hangi kavramlar bilinmeli?

Merkezî Takip Sistemi (MTS) harcı

7155 sayılı Kanun kapsamındaki takiplerde takip talebi sisteme kaydedilmeden önce peşin alınan, icraya başvurma harcının yerine geçen harçtır. Oranı ve tabanı 1 sayılı Tarifenin B/I-5 kaleminden belirlenir; icraya başvurma harcının altına düşemez.

Peşin alınma

Harcın takip talebinin sisteme yüklenmesi ve takip masraflarının elektronik ortamda ödenmesi aşamasında tahsil edilmesidir. Harç ödenmeden takip sisteme kaydedilemez.

İcraya başvurma harcı

Haciz aşamasına kadar icra dairesine başvuruda maktu olarak alınan harçtır. Sistem kapsamındaki takipte, takip haciz aşamasına geçilmeden sonuçlanırsa bu harç ayrıca alınmaz.

Tahsil harcı

İcra takibinin sonunda tahsil edilen paraya veya değere göre nispi olarak alınan harçtır. Sistem içinde haciz aşamasına geçilmeden sonuçlanan takipte ayrıca alınmaz.

Mahsup

Ödenmiş MTS harcının, takip icra dairesinde devam ederse, icraya başvurma harcını aşan kısmının takip sonunda alınacak tahsil harcından düşülmesidir. Mahsup yalnız aşan kısım için yapılır.

İkmal

Tebligat yapılamaması veya borçlunun yurt dışında bulunması halinde takibin sistemden çıkarılıp icra dairesinde sürdürülmesi ve harcın tamamlanmasıdır. Uygulamada m.29/A'daki mahsup kuralının adıdır.

Merkezî takip sistemi harcı: hangi şartlar aranır?

• Takibin 7155 sayılı Kanun kapsamında, abonelik sözleşmesinden kaynaklanan para alacağına ilişkin ve Merkezî Takip Sistemi üzerinden başlatılmış olması gerekir.
• Takip talebi sisteme yüklenmeden önce Merkezî Takip Sistemi harcının peşin olarak ödenmiş olması gerekir.
• Takibin haciz aşamasına geçilmeden sistem üzerinden sonuçlanması hâlinde ayrıca icraya başvurma harcı ve tahsil harcı alınmamalıdır.
• Takip sistemde sonuçlandırılamamış veya takipten vazgeçilmişse, tahsil edilmiş harcın iadesi istenemez.
• Kesinleşen takibin icra dairesinde devam etmesi için, ödenen MTS harcının yalnızca icraya başvurma harcını aşan kısmı takip sonunda alınacak tahsil harcına mahsup edilmelidir.

Merkezî takip sistemi harcı: hangi sonuçları doğurur?

• Takip talebi, MTS harcı ödenmeden sisteme kaydedilmez ve takip başlatılmaz.
• Haciz aşamasına geçilmeden sistem üzerinden sonuçlanan takipte yalnız MTS harcı alınır; ayrıca icraya başvurma harcı ve tahsil harcı alınmaz.
• Takip sistem içinde sonuçlandırılamazsa, tahsil edilen MTS harcı iade edilmez.
• Alacaklı takipten vazgeçerse, tahsil edilen MTS harcı iade edilmez.
• Kesinleşen takip icra dairesinde devam ederse, MTS harcının icraya başvurma harcı tutarını aşan kısmı takip sonunda alınacak tahsil harcına mahsup edilir.
• Mahsubun konusu yalnız aşan kısımdır; başvurma harcına denk gelen kısım mahsup edilmez.
• Mahsup için ölçü, harcın ödendiği tarihte geçerli olan icraya başvurma harcı tutarıdır.
• Tebligat yapılamaz veya borçlu yurt dışında bulunursa, alacaklı avukatının talebi üzerine harçlar ikmal edilerek takip icra dairesinde devam eder ve sistemdeki takip kapatılır (7155 sayılı Kanun m.6/5).

Merkezî takip sistemi harcı: sık yapılan hatalar nelerdir?

• MTS harcını icraya başvurma harcı ile tahsil harcının toplamı gibi hesaplamak; bu iki harç sistem içinde sonuçlanan takipte ayrıca alınmaz.
• Mahsubu ödenen harcın tamamı üzerinden yapmak; yalnız icraya başvurma harcını aşan kısım mahsup edilir.
• Mahsup ölçüsünü güncel icraya başvurma harcı tutarına göre belirlemek; ölçü harcın ödendiği tarihteki tutardır.
• Takip sistemde sonuçlanmadığında ya da takipten vazgeçildiğinde ödenen MTS harcını iade etmek; m.29/A bunu açıkça yasaklar.
• Oranı yalnızca yüzde iki olarak almak ve tarifedeki tabanı göz ardı etmek; MTS harcı icraya başvurma harcının altına düşemez.
• Madde metnindeki birinci fıkranın iptal edilen kısmını bu takiplere de uygulamak; abonelik takiplerinde birinci fıkranın bu kısmı ilgili değildir.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Tarifedeki MTS harcı oranı takip alacağı tutarı üzerinden yüzde iki olarak alınır ve icraya başvurma harcından düşük olamaz; küçük tutarlı abonelik alacaklarında bu taban fiilen uygulanır.
• Mahsup yalnızca icraya başvurma harcını aşan kısım için yapılır, ödenen harcın tamamı için yapılmaz.
• Mahsup ölçüsü olarak harcın ödendiği tarihte geçerli icraya başvurma harcı tutarı alınır.

Nasıl ispat edilir?

• Takibi başlatan alacaklı, takibin 7155 sayılı Kanun kapsamında olduğunu, yani abonelik ilişkisini, tüketiciye sunulan malı veya hizmeti ve avukat aracılığını sistem kayıtlarıyla ispatlar.
• MTS harcının peşin ödendiğini, sistemdeki ödeme kaydı ile gösterir; ödeme yapılmadan takibin sisteme kaydedildiği iddiası sistem kayıtlarıyla çürütülebilir.
• Takibin haciz aşamasına geçilmeden sistem üzerinden sonuçlandığını, sistem kayıtları ve ödeme emrinin tebliğ durumu ile gösterir; ayrı başvurma ve tahsil harcı alınmasını talep eden taraf bunun şartlarını ispatlamakla yükümlüdür.
• Mahsup talep eden alacaklı, MTS harcının ödendiğini ve ödeme tarihini, icra dairesindeki kesinleşme durumunu belgeyle ispatlar.
• Tebligat yapılamadığı veya borçlunun yurt dışında bulunduğu iddiası, tebligat mazbatası ve adres araştırması ile ispat edilir; bu durum ikmal talebinin dayanağıdır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 7155 sayılı Kanun m.1: Kanunun amacını ve sistem üzerinden yürütülen takiplerin kapsamını belirler; m.29/A'nın hangi takiplere uygulanacağını gösterir.
• 7155 sayılı Kanun m.2: Kapsamdaki takiplerin yalnız bu Kanunda belirlenen yöntemle başlatılabileceğini ve aksi halde icra dairesinin talebi reddedeceğini düzenler; harç kuralının önkoşuludur.
• 7155 sayılı Kanun m.5: Harç kuralının asıl kaynağıdır: sistem kapsamındaki takipte MTS harcının alınacağını, ayrıca başvurma ve tahsil harcı alınmayacağını düzenler.
• 7155 sayılı Kanun m.6: Tebligatın yapılamaması veya borçlunun yurt dışında bulunması halinde harçların ikmal edilerek icra dairesinde takibin sürdürülmesini düzenler; m.29/A'daki mahsup kuralının uygulama bağlamıdır.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu: Madde 29/A'nın bütünüdür; m.29/A bu kanunun icra harçlarına ilişkin hükümlerine eklenmiştir. Oran ve taban için 1 sayılı Tarifenin B/I-5 kalemi esas alınır.

Madde, muhakeme sırasında tespit edilen değerin dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla çıkması hâlinde yargılamanın nasıl sürdürüleceğini, noksan harcın tamamlanma süresini ve bu harcın ödenmesine bağlı dosya işlemlerini düzenler. Harcın eksik yatırılması nedeniyle yargılamanın yalnızca belirli bir celse için sürdürülmesi ve takip eden celseye kadar eksik harcın tamamlanmamasının sonuçları bu maddenin konusudur. Hüküm, davacının yargılama harcını eksik yatırdığı davalarda uygulanır; maddenin 16. maddenin son fıkrasına yollaması nedeniyle değer gösterme yükümlülüğünün eksik gösterilmesi hâllerinde de geçerlidir. Maddenin düzenlemediği konular: dava değerinin hiç gösterilmemesi ve değerin davacıya tespit ettirilmesi (m.16), harç ödenmediğinde müteakip işlemlerin yapılmaması ve ödenmeyen harcın tahsili (m.32, m.37), nispi karar ve ilam harcının ödeme zamanı (m.28), dava dosyasının işlemden kaldırılması ve yenileme usulü (HMK m.150) ile HMK m.409 kapsamındaki temyiz ve kanun yolu süreleri.

Noksan tesbit edilen değer üzerinden harcın ödenmesi: hangi kavramlar bilinmeli?

Noksan değer

Muhakeme sırasında tespit edilen değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla çıkması durumudur. Fark, eksik kalan peşin karar ve ilam harcının hesaplanmasının dayanağını oluşturur.

Peşin karar ve ilam harcı

Nispi karar ve ilam harcının dava açılırken ödenen kısmıdır. Madde, eksik kalan bu harcın noksan değer üzerinden tamamlanmasını öngörür.

Takip eden celse

Yargılamanın yalnızca o celse için sürdürüldüğü hâlde, eksik harcın tamamlanması gereken son andır. Eksik harcın ödenmesi için bu celseye kadar süre tanınır.

Dosyanın muameleye konulması

Dosyanın yeniden işleme alınmasıdır. Madde, HMK m.409'da belirtilen süre içinde bu işlemin eksik harcın ödenmesine bağlı olduğunu düzenler.

Noksan tesbit edilen değer üzerinden harcın ödenmesi: hangi şartlar aranır?

• Muhakeme sırasında tespit edilen dava değerinin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğunun anlaşılmış olması gerekir.
• Yargılamaya yalnızca o celse için devam edilir; takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcının tamamlanmış olması gerekir.
• HMK m.409'da gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulabilmesi için noksan harcın ödenmiş olması gerekir.
• Harcın tamamlanmaması hâlinde davaya devam edilmez; bu hâlde harcın tamamlanması yargılamanın sürdürülmesinin ön koşuludur.

Noksan tesbit edilen değer üzerinden harcın ödenmesi: hangi sonuçları doğurur?

• Eksik harç takip eden celseye kadar tamamlanırsa yargılamaya devam edilir.
• Eksik harç tamamlanmazsa davaya devam edilmez ve dosya işlemden kaldırılır.
• Noksan harcın ödenmesi, HMK m.409 süresi içinde dosyanın muameleye konulmasının ön koşuludur.
• Yargılamaya yalnızca o celse için devam olunur; bu celse dışındaki işlemler eksik harç tamamlanana kadar yapılmaz.
• Eksik harcın tamamlanması, dosyanın işlemden kaldırılmasına karşı davacının yenileme yoluna başvurmasını sağlar; uygulamada bu yenileme HMK m.150 kapsamında değerlendirilmektedir.

Noksan tesbit edilen değer üzerinden harcın ödenmesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Dava değeri artmasına rağmen eksik harcı süresiz beklemek; takip eden celseye kadar tamamlanmayan harç nedeniyle davaya devam edilmemesi gerektiğini gözden kaçırmak.
• HMK m.409 süresini ve takip eden celse kavramını karıştırmak; süreyi genel dava süreleriyle aynı saymak.
• Değer hiç gösterilmediği hâli (m.16 ve tespit) ile değerin eksik gösterildiği hâli (m.30) birbirine karıştırmak.
• Eksik harcı tamamlanmamış dosyada yargılamayı tümüyle durdurmak yerine yalnızca o celse için devam edileceğini gözden kaçırmak.
• Dosya işlemden kaldırıldıktan sonra yenileme süresini ve yenilemede harcın ne olacağını karıştırmak; bu konuda yenileme ile yeniden dava açma arasındaki farkı gözetmemek.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Dava değerinin sonradan artması hâlinde mahkemelerin eksik harcı tamamlaması için davacıya kesin süre verdiği ve bu süre içinde harç yatırılmazsa dosyanın işlemden kaldırıldığı kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, 2023/318 E., 2025/724 K., 16.06.2025; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2024/924 E., 2024/1886 K., 19.12.2024)
• Eksik harcın tamamlanmadığı hâllerde mahkemelerin davayı açılmamış saydığı ya da m.30 ile HMK m.150 uyarınca karar verdiği görülmektedir. (Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2025/207 E., 2025/253 K., 17.03.2025; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2024/924 E., 2024/1886 K., 19.12.2024)
• Yargılama sırasında değerin artması hâlinde mahkemelerin yalnızca o celseye devam ettiği ve takip eden celseye kadar eksik harcı beklediği kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi, 2024/1535 E., 2026/131 K., 03.02.2026; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2025/3168 E., 2025/3261 K., 11.12.2025)
• Harç yükümlülüğünün davacıya ait olduğu ve mahkemenin harç eksikliğini kendiliğinden gözettiği kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi, 2024/1535 E., 2026/131 K., 03.02.2026)
• Eksik harcın yatırılmasına ilişkin kesin süre verilmesi ve bu sürenin tebliğ tarihinden başlamasının uygulamada önemli olduğu görülmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, 2023/318 E., 2025/724 K., 16.06.2025)

Nasıl ispat edilir?

• Dava değerinin artmış olduğunu ileri süren taraf, bu değeri ispatlamakla yükümlüdür; değer genellikle bilirkişi raporu ile tespit edilir.
• Davacı, dava dilekçesinde bildirdiği değeri ve yatırdığı harcı belgeleriyle ispatlar.
• Mahkemenin eksik harcı tamamlaması için davacıya verdiği kesin süreye ilişkin tensip tutanağı veya muhtıranın tebliği, dosyada yazılı belgeyle ispatlanır.
• Eksik harcın tamamlandığını ileri süren davacı, harç makbuzu ile bunu ispat eder; ödemenin yapılmadığını savunan karşı tarafın yükü yoktur, mahkemenin dosya kaydı esastır.
• Davacının harcın tamamlanmasına ilişkin savunması, yazılı tebligat ve harç makbuzu ile desteklenmelidir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.16: Değer gösterme zorunluluğunu ve değerin gösterilmemesi hâlinde tespit usulünü düzenler; m.16'nın son fıkrası noksan tespit edilen değerler hakkında m.30'un uygulanacağını belirtir.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.32: Harç ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılmayacağını düzenler; m.30 bu genel kuralın dava değerinin artması hâline özgü uygulamasıdır.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.37: Süresinde ödenmeyen harcın vergi dairesince tahsilini düzenler; m.30 uyarınca tamamlanmayan harç bu yolla tahsil edilir.
• 492 sayılı Harçlar Kanunu m.28: Nispi karar ve ilam harcının ödeme zamanını düzenler; m.30'daki peşin karar ve ilam harcı kavramı bu maddeye dayanır.
• 6100 sayılı Kanun m.409: Maddede yer alan süreyi tanımlar; m.30 noksan harcın ödenmesini bu süre içinde dosyanın muameleye konulmasına bağlar. Metin atıfta bulunduğu için HMK m.409 ile birlikte okunmalıdır.
• 6100 sayılı Kanun m.150: Dosyanın işlemden kaldırılması ve yenileme usulünü düzenler; m.30 uyarınca tamamlanmayan harçta dosya bu hükme göre işlemden kaldırılır.

Peşin alınan karar ve ilam harcının işin sonunda hesaplanan asıl harçtan fazla çıkması hâlinde fazlalığın geri verilmesini düzenler. Geri verme yalnızca ilgilinin talebi üzerine yapılır ve kendiliğinden iade öngörülmez. Kapsam, ilamsız takiplerde peşin harç (m.29), istinaf ve temyiz harçları, ihale feshi ve merkezi takip sistemi harçları (m.29/A) ile çekişmesiz yargı harçlarının iadesi gibi konuları kapsamaz; bunlar ayrı hükümlere tabidir. İlamlı icra takiplerinde peşin harç alınmadığı için m.31 bu takiplerde uygulanmaz (m.29). Yargılama sırasında eksik harcın tamamlanmaması ve harcın ödenmemesinin sonuçları m.32 ve m.37 kapsamındadır; işçi alacaklarında harç tahsili m.33'te düzenlenmiştir.

Peşin alınan karar ve ilam harclarının geri verilmesi: hangi kavramlar bilinmeli?

Peşin karar ve ilam harcı

Dava açılırken veya karar aşamasında, hüküm altına alınacak miktar üzerinden önceden alınan ve işin sonunda hesaplanan asıl harçtan mahsup edilen harç kısmıdır. Nispi harçlı davalarda dörtte bir oranında alınır; kanunda belirlenen özel hallerde bu oran farklı olabilir.

Hitam

Davanın veya işin sonuçlanması anıdır. Fazlalık, bu andaki hesap ile peşin ödenen tutar karşılaştırılarak tespit edilir.

İstek üzerine iade

Fazla ödenen harcın, ilgilinin ayrıca talebi üzerine geri verilmesi yöntemidir. Mahkeme veya dairenin kendiliğinden iade yapmadığı, talep gerektiği anlamına gelir.

Peşin alınan karar ve ilam harclarının geri verilmesi: hangi şartlar aranır?

• Peşin karar ve ilam harcı, dava veya işin açılışında ya da karar aşamasında alınmış olmalıdır; ilamlı takipte peşin harç alınmadığı için bu hüküm orada uygulanmaz.
• İşin hitamında yapılan hesapla peşin alınan harcın hükme bağlanan asıl harçtan fazla olduğu anlaşılmalıdır.
• İlgili tarafından fazlalığın iadesi talep edilmelidir; talep olmadan iade yapılmaz.
• Geri verilecek tutar, peşin alınan ile hitamda ödenmesi gereken arasındaki farka eşit olmalıdır.

Peşin alınan karar ve ilam harclarının geri verilmesi: hangi sonuçları doğurur?

• İşin sonunda peşin alınan harç, hesaplanan asıl harçtan fazla çıkarsa fazlalık ilgiliye geri verilir.
• Fazlalık, ilgilinin istek üzerine geri verilir; kendiliğinden iade yapılmaz.
• Talep edilmediği sürece fazlalık ilgilide kalmaz ve ayrıca hüküm verilmez; ancak iade talebinin yapılmamasına ilişkin kanunda ayrıca bir düzenleme bulunmaktadır.
• Peşin alınan harç, hesaplanan harçtan az çıkarsa aradaki fark tahsil edilir; bu durum m.31 kapsamında bir iade doğurmaz.
• Hükmün emredici veya yedek niteliği konusunda madde metninde açık bir ifade yoktur.

Peşin alınan karar ve ilam harclarının geri verilmesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Fazlalığın kendiliğinden iade edileceğini varsaymak; m.31'de iade yalnızca istek üzerine yapılır.
• Peşin karar ve ilam harcı ile ilamsız takipte peşin harcı (m.29) birbirine karıştırmak; iade rejimleri farklıdır.
• Merkezi Takip Sistemi harcını (m.29/A) m.31 kapsamında iade edilebilir saymak; bu harçta iade yoktur, yalnız aşan kısım mahsup edilir.
• Fazlalığı hesaplarken peşin oranı yanlış almak; peşin oran dava türüne göre değişebilir (ör. ölüm ve cismani zarar tazminatlarında farklı oran).

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Peşin alınan harcın fazla çıktığı durumda, uygulamada fazlalığın istinaf veya temyiz aşamasında kendiliğinden değil talep üzerine iade edildiği kabul edilmektedir. (Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, 2025/3091 E., 2026/645 K., 16.04.2026)
• Mahkemelerin, eksik peşin harcı Harçlar Kanunu'nun 30-32. maddeleri ile HMK'nın 150. maddesi uyarınca tamamlattığı, harç tamamlanmadıkça işin esasına girilmediği kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2024/1025 E., 2026/451 K., 30.04.2026; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2026/56 E., 2026/367 K., 26.02.2026)
• Harcın tamamlanmamasının sonucunda tapu iptal ve tescil gibi talepler açısından davanın açılmamış sayılması kararlarında, talebin dava değerine göre ayrı değerlendirildiği kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2026/74 E., 2026/274 K., 19.02.2026)
• Adli yardım talebinin reddi kararına süresinde itiraz edilmemesi hâlinde, harç ve avans yükümlülüğünün kesinleştiği kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, 2025/744 E., 2025/1001 K., 10.07.2025)
• Peşin harcın fazlalığına ilişkin iade talebinin, kararın kesinleşmesi ve harcın mahsubu aşamasında ilgilisi tarafından ileri sürülmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2023/172 E., 2024/1353 K., 12.07.2024)

Nasıl ispat edilir?

• Fazlalığın iadesini talep eden taraf, peşin ödemeyi gösteren makbuz veya banka dekontu ile hitamda hesaplanan asıl harcın tutarını gösteren mahkeme kararını sunmak zorundadır.
• Asıl harcın doğru hesaplanıp hesaplanmadığını, dava değeri ve harç oranı üzerinden mahkeme tespit eder; bu noktada ilgili taraf fazlalığın varlığını belgeyle ortaya koymalıdır.
• Peşin harcın yatırıldığı ve tahsil edildiği, banka kaydı veya tahsilat belgesiyle ispatlanır; karşı tarafın itirazı bu belgelerle çürütülür.
• İade talebinin süresinde ve usulüne uygun yapıldığını gösteren dilekçe ile birlikte harç hesabı mahkemece kayda geçirilmelidir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 492 sayılı Kanun m.29: İlamsız takipte peşin harcın iadesini ya da mahsubunu düzenler; m.31'den farklı olarak alacaklının tercihine ve mahkemeye başvuru zorunluluğuna bağlıdır.
• 492 sayılı Kanun m.32: Harç ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılmamasını ve diğer tarafın harcı ödemesi hâlinde yargılama sonunda hükümde dikkate alınmasını düzenler; m.31 ile harcın ödenmesi sonrası fazlalık konusu ayrıdır.
• 492 sayılı Kanun m.33: İşçi alacaklarında harç alınmadan işlem yapılmasını ve işçi haklı çıkarsa harcın borçludan tahsilini düzenler; m.31'in konusu değildir.
• 492 sayılı Kanun m.37: Süresinde ödenmeyen harçların vergi dairesine bildirilmesini düzenler; m.31 kapsamındaki fazlalık iadesiyle ilgisi yoktur.
• 492 sayılı Kanun m.29/A: Merkezi Takip Sistemi harcının iadesini sınırlar; m.31 ile ayrı bir iade rejimi getirir.