CMK Madde 142Tazminat isteminin koşulları

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 02.03.2024

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Madde, koruma tedbirleri nedeniyle açılacak tazminat isteminin süresini, başvuru merciini, dilekçenin şeklini ve eksikliğin giderilmesini, Hazine temsilcisine tebliği, yargılamanın yürütülmesini, karar üzerine istinaf yolunu ve tazminat hükmünün ödenme usulünü düzenler. Kişisel başvuru hakkı, CMK 141'de sayılan koruma tedbirlerinden zarar gören kişilere tanınmıştır. Maddede ayrıca 6384 sayılı Kanun kapsamındaki bazı istemlerin Tazminat Komisyonuna gönderilmesi kuralı bulunur.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(1)Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir.

(2)İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır. (Ek cümleler:2/3/2024-7499/13 md.) Ancak, 141 inci maddenin birinci fıkrasının (e), (f) ve (l) bentleri kapsamındaki istemler bakımından 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Tazminat Komisyonunun Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Bu fıkra uyarınca 6384 sayılı Kanun kapsamında olmasına rağmen ağır ceza mahkemesine yapılan istemler, Komisyona gönderilir. Ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren ve girmeyen istemler birlikte yapılmış ise ağır ceza mahkemesi görev alanına girmeyen istemleri ayırmak suretiyle Komisyona gönderir. Bu hâllerde ağır ceza mahkemesine yapılan istem tarihi esas alınır.

(3)Tazminat isteminde bulunan kişinin dilekçesine, açık kimlik ve adresini, zarara uğradığı işlemin ve zararın nitelik ve niceliğini kaydetmesi ve bunların belgelerini eklemesi gereklidir.

(4)Dilekçesindeki bilgi ve belgelerin yetersizliği durumunda mahkeme, eksikliğin bir ay içinde giderilmesini, aksi hâlde istemin reddedileceğini ilgiliye duyurur. Süresinde eksiği tamamlanmayan dilekçe, mahkemece, itiraz yolu açık olmak üzere reddolunur.

(5)Mahkeme, dosyayı inceledikten sonra yeterliliğini belirlediği dilekçe ve eki belgelerin bir örneğini Devlet Hazinesinin kendi yargı çevresindeki temsilcisine tebliğ ederek, varsa beyan ve itirazlarını iki hafta içinde yazılı olarak bildirmesini ister.1

(6)İstemin ve ispat belgelerinin değerlendirilmesinde ve tazminat hukukunun genel prensiplerine göre verilecek tazminat miktarının saptanmasında mahkeme gerekli gördüğü her türlü araştırmayı yapmaya veya hâkimlerinden birine yaptırmaya yetkilidir.

(7)(Değişik: 25/5/2005 - 5353/20 md.) Mahkeme, kararını duruşmalı olarak verir. İstemde bulunan ile Hazine temsilcisi, açıklamalı çağrı kâğıdı tebliğine rağmen gelmezlerse, yokluklarında karar verilebilir.

(8)Karara karşı, istemde bulunan, Cumhuriyet savcısı veya Hazine temsilcisi, istinaf yoluna başvurabilir; inceleme öncelikle ve ivedilikle yapılır. (Ek cümleler:2/3/2024-7499/13 md.) Karar yerinde görülmezse bölge adliye mahkemesince işin esası hakkında karar verilir. Bölge adliye mahkemelerince bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir.

(9)(Ek: 15/8/2017-KHK-694/144 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/139 md.) Tazminat davaları nedeniyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan nisbî avukatlık ücreti ödenir. Ancak, ödenecek miktar Tarifede sulh ceza hâkimliklerinde takip edilen işler için belirlenen maktu ücretten az, ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen maktu ücretten fazla olamaz.

(10)(Ek: 15/8/2017-KHK-694/144 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/139 md.) Tazminata ilişkin mahkeme kararları, kesinleşmeden ve idari başvuru süreci tamamlanmadan icra takibine konulamaz. Kesinleşen mahkeme kararında hükmedilen tazminat ile vekâlet ücreti, davacı veya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap numarasına, bu bildirimin yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde ödenir. Bu süre içinde ödeme yapılmaması halinde, karar genel hükümler dairesinde infaz ve icra olunur.

  1. 1.(5. fıkra)2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi ile bu fıkrada yer alan “onbeş gün” ibaresi “iki hafta” şeklinde değiştirilmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(7)
  1. 02.03.20242. fıkra bir cümlesi 02.03.2024 tarihinde 7499 sayılı Kanunla eklendi
  2. 02.03.20248. fıkra bir cümlesi 02.03.2024 tarihinde 7499 sayılı Kanunla eklendi
  3. 01.02.20189. fıkra 01.02.2018 tarihinde 7078 sayılı Kanunla kanunla aynen kabul edildi
  4. 01.02.201810. fıkra 01.02.2018 tarihinde 7078 sayılı Kanunla kanunla aynen kabul edildi
  5. 15.08.20179. fıkra 15.08.2017 tarihinde KHK-694 eklendi
  6. 15.08.201710. fıkra 15.08.2017 tarihinde KHK-694 eklendi
  7. 25.05.20057. fıkra 25.05.2005 tarihinde 5353 sayılı Kanunla değiştirildi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Atıflar(9)
Bu maddede geçen tanımlar(1)
Vekil
Katılan, suçtan zarar gören veya malen sorumlu kişiyi ceza muhakemesinde temsil eden avukatı

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

2.946 karar arasından seçildi
  1. Hukuk Genel Kurulu E.2018/350 K.2021/624 T.2021-05-27
    Hukuk Genel KuruluOnamaYerleşik içtihat
    9. CMK’nın 142/2. maddesi uyarınca, istem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanacaktır.
  2. 12. Ceza Dairesi · E. 2022/383 · K. 2024/276 · T. 22.01.2024
    Daire kararıBozma
    5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği,
  3. 12. Ceza Dairesi · E. 2022/4087 · K. 2024/200 · T. 16.01.2024
    Daire kararıOnama
    karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu,

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Genel

Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre, haksız olarak uygulanan bir koruma tedbiri nedeniyle tazminat talebinde bulunulması halinde, bu talebi karara bağlamaya görevli ve yetkili mahkeme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Soruşturmaya konu suçun işlendiği yer ağır ceza mahkemesi
  2. B) Zarara uğrayanın yerleşim yerindeki ağır ceza mahkemesi; ancak bu mahkemenin tazminat konusu işlemle ilgili olması durumunda en yakın ağır ceza mahkemesi
  3. C) Tazminat talebine konu koruma tedbirinin uygulandığı yerdeki asliye hukuk mahkemesi
  4. D) Hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilen şüpheliyle ilgili soruşturmayı yürüten sulh ceza hâkimliği
  5. E) Zarara uğrayanın yerleşim yeri asliye ceza mahkemesi

Bu maddeyle ilgili 12 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl