Hak Düşürücü Süre (6 işgünü) nedir?
Kısaca
Hak Düşürücü Süre (6 işgünü), 22 kanunda 46 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
Kanunda nerede geçiyor
46 maddeden 30'iTürk Medeni Kanunu(10 maddeden 8'i)
- TMK m.152 · 5. Hak düşürücü süre
Süre geçince hakkın kendisinin sona erdiği, hak sahibinin süre içinde kullanmamasından doğan süredir. Hak düşürücü süre, dava ve talep hakkının yanında hakkın kendisini ortadan kaldırır.
- TMK m.161 · I. Zina
Süre geçtiğinde dava hakkının kendisinin sona erdiği, hâkimin bunu re'sen dikkate aldığı süredir. Zina davasında iki ayrı hak düşürücü süre vardır.
- TMK m.289 · III. Hak düşürücü süreler
Süre geçtiğinde hakkın kendisinin sona erdiği, hâkimin de bunu re'sen dikkate alabildiği süredir. Soybağının reddi davası için öngörülen bir yıllık süre bu niteliktedir. Durmaz ve kesilmez.
- TMK m.300 · 3. Hak düşürücü süreler
Süre geçince hakkın kendisinin sona erdiği, hâkimin de bunu kendiliğinden dikkate aldığı süre türü. Bu maddedeki süreler hak düşürücü niteliktedir.
- TMK m.303 · III. Hak düşürücü süreler
Süre geçince hakkın kendisinin sona erdiği süredir. Bu maddede ananın dava hakkı bakımından bir yıllık süre hak düşürücü nitelikte kabul edilmektedir; dava açılmadığında hak düşer.
- TMK m.319 · II. Hak düşürücü süre
Süre geçtiğinde hakkın kendiliğinden sona erdiği, hâkimin bu sonucu re'sen dikkate aldığı süredir. Bu maddede öngörülen bir yıllık süre bu niteliktedir, zamanaşımı gibi durmaz ve kesilmez.
- TMK m.559 · III. Hak düşürücü süreler
Süre dolduğunda hakkın kendiliğinden sona erdiği, hâkimin de bunu re'sen dikkate aldığı süredir. Bu maddede iptal davası hakkı bu tür bir süreye bağlanmıştır; süre durmaz ve kesilmez.
- TMK m.571 · IV. Hak düşürücü süreler
Süre dolunca hakkın kendisinin sona erdiği süredir. Bu süre durmaz, kesilmez ve hâkim tarafından re'sen dikkate alınır.
Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.255 · 3. Haklı sebepler
Süre geçtikten sonra hakkın kendisinin sona erdiği, hâkimin de bunu kendiliğinden gözettiği süredir. İkinci fıkradaki üç aylık süre bu niteliktedir.
- TTK m.445 · I - İptal sebepleri
Üç aylık dava açma süresinin geçmesiyle hakkın kendisinin sona erdiği süredir. Süre geçtikten sonra iptal istenemez; bu nedenle süre, hâkim tarafından kendiliğinden gözetilen bir süredir.
- TTK m.448 · I - İlan, teminat ve kanun yolu
Süre geçince hakkın kendisinin sona erdiği süredir. Madde metninde üç aylık süre bu niteliktedir ve yalnızca iptal davası bakımından duruşmanın başlamasını engeller.
- TTK m.558 · IV - İbra — 1. İbranın etkisi
Diğer pay sahiplerinin dava haklarının ibra tarihinden itibaren altı ay geçmekle düşmesini sağlayan süredir. Hâkim bu süreyi kendiliğinden gözetir.
- TTK m.640 · III - Çıkarma
Süre geçtiğinde hakkın kendisinin sona erdiği ve hâkimin bunu re'sen dikkate aldığı süredir. Bu maddedeki üç aylık süre bu niteliktedir.
- TTK m.1188 · VII- Tazminat istemi için süre — 1. Hak düşürücü süre
Süre geçtiğinde hakkın kendisinin sona erdiği, hâkimin bunu kendiliğinden dikkate aldığı süredir. Madde 1'deki bir yıllık süre bu niteliktedir ve yargı yoluna başvuruyla durdurulması veya kesilmesi söz konusu değildir.
- TTK m.1189 · 2. Hak düşürücü süre itirazından yararlanma hakkının kaybedilmesi
Süresi içinde kullanılmayan hakkın kendiliğinden sona erdiği süredir. Bu madde bakımından söz konusu olan, tazminat davasının açılması için öngörülen süredir.
- TTK m.1238 · b) Taşıyanı ispat
Dördüncü fıkrada anılan 1188. maddedeki süredir. Taşıyanın doğru kimliğinin bildirilmesine kadar taşıyana yöneltilecek istemler hakkında işlemeye başlamaz.
Ceza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.18 · Yetkisizlik iddiası
Geçtiğinde hakkın kendisinin sona erdiği süredir. Madde ve gerekçe bu süreyi, yetkisizlik iddiasında bulunabilecekler bakımından hak düşürücü nitelikte görmektedir.
- CMK m.40 · Eski hâle getirme
Geçmesiyle kullanılması gereken hakkın sona erdiği süredir. Eski hale getirme yalnız bu tür sürelerde gündeme gelir; sürenin kaçırılması hakkın kendisini ortadan kaldırır.
- CMK m.142 · Tazminat isteminin koşulları
Tazminat isteminin kararın kesinleşmesinden itibaren belirli bir süre içinde yapılması gerektiğini ifade eder. Süre geçtikten sonra hakkın kendisi sona erer.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.142 · Süreler hakkında karar
Kanunda öngörülen bir hakkın kullanılabilmesi için tanınan ve süre geçtiğinde hakkın kendisinin sona erdiği süredir. Süre, hakkın doğumundan itibaren işler ve kesilmesi ya da durması kural olarak kabul edilmez.
- HMK m.377 · Süre
Süre geçtiğinde hakkın kendisinin sona erdiği süredir. Madde metninde yer alan süreler için açıklamalar bu niteliği belirtir.
- HMK m.394 · İhtiyati tedbir kararına karşı itiraz
İcra ve İflas Kanunu
- İİK m.69 · İtirazın muvakkaten kaldırılmasının hükümleri
Borçtan kurtulma davasının açılması için kararın tefhim veya tebliğinden itibaren işleyen yedi günlük süredir. Süre geçtikten sonra dava açılamaz ve geçici haciz kesin hacze dönüşür.
- İİK m.284 · Hak düşürücü müddet
Süre geçince hakkın kendisinin sona erdiği, hâkimin de bunu kendiliğinden dikkate aldığı süre türüdür. İptal davası hakkı için m.284 süresi bu niteliktedir.
- İİK m.347 · Şikayet süresi
Süre geçtiğinde şikâyet hakkının kendisinin sona erdiği süredir. Bu nitelik madde metninde açıkça yazılı değildir; maddedeki 'düşer' ifadesinden ve şikâyet süresinin hak düşürücü niteliği hakkındaki açıklamadan çıkarılmıştır.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.281 · IV. Artırmanın iptali
Süre geçtiğinde hakkın kendisinin sona erdiği süredir. Maddedeki on günlük ve bir yıllık süreler bu niteliktedir ve durması ya da kesilmesi söz konusu değildir.
- TBK m.297 · III. Geri alma hakkının süresi ve mirasçılara geçmesi
Hakkın kullanılması için kanunla konulmuş ve süre geçince hakkın kendisinin sona erdiği süredir. Geri alma hakkında bir yıllık süre bu niteliktedir; durması ya da kesilmesi söz konusu değildir.
İş Kanunu
- İş K. m.20 · Fesih bildirimine itiraz ve usulü
Süre geçtiğinde hakkın kendisinin sona erdiği, hâkimin de bunu kendiliğinden dikkate aldığı süredir. Maddedeki bir aylık başvuru süresi bu niteliktedir.
- İş K. m.26 · Derhal fesih hakkını kullanma süresi
Süre geçtiğinde hakkın kendisinin sona erdiği süredir. Bu maddede öğrenme ve olay tarihinden başlayan iki ayrı süre hak düşürücü niteliktedir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
- Anayasa m.151 · 6. Dava açma süresi
Süre geçtiğinde dava açma hakkının kendisinin sona erdiği süredir. Bu süre, madde metnine göre, Resmi Gazetede yayımlanmadan başlayarak işler.
Terim 14 kanunda daha geçiyor.
Karıştırılan kavramlar
Hak düşürücü süre ile zamanaşımı arasındaki fark nedir?
Bu maddedeki bir yıllık süre hak düşürücü süredir; süre geçtiğinde dava hakkı kendiliğinden sona erer.
Zamanaşımında hak varlığını korur, yalnız borçlu def'i olarak ileri sürdüğünde dava engellenir.
Hâkim hak düşürücü süreyi re'sen gözetir; sürenin durması ve kesilmesi söz konusu olmaz.
Zamanaşımı ile hak düşürücü süre arasındaki fark nedir?
Zamanaşımı, süre geçince hakkın varlığını korur, yalnız dava yoluyla ileri sürülmesi engellenir ve borçlunun def'i gerekir.
Hak düşürücü süre, geçince hakkın kendisi sona erer ve hâkim bunu re'sen gözetir.
Bu madde yalnızca zamanaşımına uygulanır; hak düşürücü sürelerin hukuki niteliği ve bağlanacağı hukuk bu maddeyle belirlenmez.
Zamanaşımı ile altı aylık hak düşürücü süre arasındaki fark nedir?
Sorumluluk davasının genel zamanaşımı süresi, dava hakkının ayrıca kanunda belirtilen süreye bağlı olup olmadığını belirler.
Ikinci fıkradaki altı aylık süre, diğer pay sahiplerine özgü ayrı bir hak düşürücü süredir.
Altı ay geçince dava hakkı, zamanaşımı süresi dolmamış olsa bile düşer.
Hak düşürücü süre ile zamanaşımı süresi arasındaki fark nedir?
Hak düşürücü süre, süre dolunca hakkın kendisi sona erdiği için geçiş hükmü bakımından da bu niteliğiyle değerlendirilir.
Zamanaşımı süresi, süre dolunca hakkı dava yoluyla ileri sürülemez kıldığı için geçiş hükmü bakımından aynı kurala bağlanmıştır.
Her iki süre türünde de yürürlük öncesinde işlemeye başlamış süre, yeni Kanunda öngörülen sürenin geçmesiyle dolmuş sayılır.
Düzenleyici süre ile hak düşürücü süre arasındaki fark nedir?
m.112'deki iki aylık süre, icra dairesinin satışı gerçekleştirmesi için öngörülmüş bir yükümlülük süresidir.
m.106'daki satış isteme süresi ise alacaklının satışı talep etmesi için tanınmış ve geçince haczi düşüren bir süredir.
İki aylık süre aşıldığında satış geçerliliğini korur; satış isteme süresi aşıldığında ise haciz düşer.
Hak düşürücü süre ile mutlak butlan arasındaki fark nedir?
İptal davasına konu kararlar bakımından madde süreleri uygulanır.
Yok veya mutlak butlanla hükümsüz kararlar madde kapsamı dışında tutulmuştur.
Mutlak butlan iddiası bu süre sınırlarına bağlı kalmadan ileri sürülebilir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2023/435 E., 2024/198 K., 24.04.2024İlgili madde: İİK m.284, TMK m.617
- 2023/167 E., 2024/115 K., 30.05.2024İlgili madde: TMK m.289
- 2022/81 E., 2023/153 K., 13.09.2023İlgili madde: 7091 s. K. m.5
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.