TBK Madde 1802. Ceza ile zarar arasındaki ilişki
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, borcun ihlali halinde ödenmesi kararlaştırılan ceza ile alacaklının gerçek zararı arasındaki ilişkiyi düzenler: zarar doğmamış olsa bile cezanın istenebilmesini ve ceza tutarını aşan zararın hangi koşulla istenebileceğini belirler. Hüküm, sözleşmeyle ceza koşulu kararlaştırılmış borç ilişkilerinde uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Alacaklı hiçbir zarara uğramamış olsa bile, kararlaştırılan cezanın ifası gerekir.
Alacaklının uğradığı zarar kararlaştırılan ceza tutarını aşıyorsa alacaklı, borçlunun kusuru bulunduğunu ispat etmedikçe aşan miktarı isteyemez.
Bu maddedeki kavramlar
- Ceza koşulu
- Aşkın zarar
- Kusur ispatı
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
199 karar arasından seçildi- 3. Hukuk Dairesi · E. 2023/5453 · K. 2024/4066 · T. 04.12.2024Daire kararıBozma
taraflarca sözleşmede cezai şart kararlaştırılmış olması halinde, alacaklı hiçbir zarara uğramamış olsa bile 6098 sayılı Kanun'un 180 inci maddesi gereğince kararlaştırılan cezanın ifasını talep edebileceği gözetilerek, kararlaştırılan cezai şartın davalının iktisaden mahvına neden olup olmayacağı yönünde taraflarca bilirkişi raporuna yapılan itirazlar da değerlendirilerek,
- 3. Hukuk Dairesi · E. 2022/3824 · K. 2023/962 · T. 04.04.2023Daire kararıBozma
Zira, Türk Borçlar Kanunu'nun 180 inci maddesi gereğince, alacaklının uğradığı zarar kararlaştırılan ceza tutarını aşıyorsa alacaklı, borçlunun kusuru bulunduğunu ispat etmedikçe aşan miktarı isteyemez.
- Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi · E. 2015/628 · K. 2018/413 · T. 29.05.2018İlk dereceKısmen kabul/bozma
Ayrıca 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 180. Maddesine göre alacaklının cezai şartı isteyebilmesi için zarara uğraması gerekmez ancak uğradığı zarar cezai şartın üzerinde ise borçlunun kusurunu ispat etmek suretiyle aşan kısmı da talep edebilir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Ceza koşulu (cezai şart), asıl borca bağlı fer'i bir haktır. Ceza koşulunun geçerliliği ve sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Asıl borç herhangi bir sebeple geçersizse, ceza koşulu da geçersizdir.
- B) Ceza koşulunun talep edilebilmesi için alacaklının zarara uğramış olması şart değildir.
- C) Alacaklının uğradığı zarar kararlaştırılan ceza tutarını aşıyorsa, alacaklı borçlunun kusurunu ispat etmek zorunda kalmadan aşan miktarı da isteyebilir.
- D) Ceza koşulu, asıl sözleşmeden bağımsız ayrı bir sözleşme ile de kararlaştırılabilir.
- E) Hâkim, taraflarca kararlaştırılan ceza koşulu miktarını aşırı bulursa kendiliğinden (resen) indirebilir.