TBK Madde 81C. Geri istenememe
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 81. maddesi, hukuka ya da ahlaka aykırı bir netice doğurmak maksadıyla sunulan malın geri istenemeyeceğini ve hâkimin bu şeyin Devlete mal edilmesine karar verebileceğini düzenler. Hüküm, sebepsiz zenginleşme ilişkisinde iade talebine engel olan bir istisna niteliğindedir ve tasarruf işlemiyle verilen şeyler bakımından uygulanır. Maddenin kendisi süre, tutar veya oran içermez.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Hukuka veya ahlaka aykırı bir sonucun gerçekleşmesi amacıyla verilen şey geri istenemez. Ancak, açılan davada hâkim, bu şeyin Devlete mal edilmesine karar verebilir.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununun 65 inci maddesini karşılamaktadır. Tasarının tek fıkradan oluşan 80 inci maddesinde, hukuka veya ahlâka aykırı bir amaca ulaşmak için verilen şeyin geri istenememesi düzenlenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 65 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan "C. İstirdadın Caiz Olmaması" şeklindeki ibare, Tasannın 80 inci maddesinde "C. Geri istenememe" şeklinde değiştirilmiştir. Maddenin birinci cümlesi, 818 sayılı Borçlar Kanununun 65 inci maddesinin birinci fıkrasını karşılamaktadır. Metninde yapılan anlaştırma dışında, cümlede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur. Maddenin ikinci cümlesinde ise, 818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, yeni bir hüküm öngörülmektedir. Buna göre, hukuka veya ahlâka aykırı bir sonucun gerçekleşmesi amacıyla verilen şey geri istenememekle birlikte, bu konuda bir dava açılmışsa, davanın reddine karar veren hâkim, dava konusu şeyin davalıda bırakılmasını uygun görmezse, bunun Devlete mal edilmesine de karar verebilir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Kast
- Tasarruf işlemi
- Devlete mal edilmesi
- Hukuka veya ahlaka aykırı sonuç
- Verilen şey
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
69 karar arasından seçildi- 3. Hukuk Dairesi · E. 2023/3549 · K. 2024/1606 · T. 08.05.2024Daire kararıOnama
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 26, 27 ve 81 inci maddeleri gereği, kanuna ve ahlaka uygun olmayan bir amacın gerçekleştirilmesi için verilen şeylerin geri alınmasının yasal olarak mümkün olmaması, davalı kiracının ödediğini iddia ettiği hava parasını tazminat yoluyla dahi olsa geri isteyemeyeceği gerekçesiyle; davanın kabulüne,
- 1. Hukuk Dairesi · E. 2021/1687 · K. 2022/1118 · T. 14.02.2022Daire kararıOnama
3.2.2. Öte yandan; 818 Sayılı Borçlar Kanunu’nun 65. maddesine göre, “ Haksız yahut ahlaka (adaba) mugayir bir maksat istihsali için verilen bir şeyi istirdada mahal yoktur.” yine 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 81. maddesinde, “ Hukuka veya ahlaka aykırı bir sonucun gerçekleşmesi amacıyla verilen şey geri istenemez.
- 7. Hukuk Dairesi · E. 2024/4223 · K. 2024/4840 · T. 04.11.2024Daire kararıBozma
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının evli olduğu halde davalı ile yaşarken taşınmazın alımına katkıda bulunduğu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 81 inci maddesi uyarınca ahlaka ve adaba aykırı olarak verilenlerin iadesinin istenemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Müteahhit (M), katılmayı planladığı bir kamu ihalesini kazanmak amacıyla, ihale komisyonunda etkili olduğunu iddia eden danışman (D) ile anlaşmıştır. (M), ihalenin kendi lehine sonuçlanmasını sağlaması için (D)’ye 100.000 TL ödemiştir. Ancak (D), parayı almasına rağmen herhangi bir girişimde bulunmamış ve ihaleyi başka bir firma kazanmıştır. Bunun üzerine (M), ödediği paranın iadesi için (D)’ye karşı sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak bir alacak davası açmıştır. Bu olayda mahkemenin vermesi gereken karar aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Taraflar arasındaki sözleşme ahlaka aykırılık nedeniyle kesin hükümsüz olduğundan, hükümsüz sözleşmelerde geçerli olan genel kural uyarınca tarafların aldıklarını sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iade etmesi gerektiğine ve davanın kabulüne karar vermelidir.
- B) Ahlaka aykırı amaçla verilen para eksik borç niteliği taşıdığından, (D) parayı kendi rızasıyla iade etmediği sürece (M)'nin dava yoluyla bu bedeli talep etme hakkı bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermelidir.
- C) Hukuka veya ahlaka aykırı bir amacın gerçekleştirilmesi için verilen şeyin geri istenemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar vermelidir.
- D) Davalı (D)'nin zamanaşımı def'inde bulunup bulunmadığını araştırmalı, davacının geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren iki yıllık zamanaşımı süresi dolmamışsa davanın esasına girerek karar vermelidir.
- E) Davalı (D)’nin parayı alıp vaadini yerine getirmemesi hileli bir davranış teşkil ettiğinden, haksız fiil sorumluluğu doğduğuna ve bu nedenle ödenen paranın tazminat olarak iadesine karar vermelidir.