Tasarruf işlemi nedir?

Topluluğun malvarlığını koruyan ve işleten yönetim işlemleri, hakkın varlığını değiştirmeyen işlemlerdir.

Topluluğa giren hakkı devreden, değiştiren ya da üzerinde sınırlı ayni hak kuran tasarruf işlemleri hakkın varlığını etkiler.

Madde her iki tür işlem için de aksi hüküm yoksa oybirliğini aradığından, kanun ya da sözleşme ayrım yapmıyorsa iki işlem türü aynı karar usulüne tabidir. Uygulamada kira sözleşmesinin tasarruf mu yönetim mi olduğu tartışılmakta, kiraya verme için de oybirliği aranmaktadır. (Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2025/2851 E., 2026/94 K., 15.01.2026)

İleride borç sözleşmesi yapılmasını konu alan sözleşme önsözleşmedir.

İleride bir tasarruf işlemi yapılmasını konu alan sözleşme önsözleşme değil, başlı başına bir sözleşmedir.

Tasarruf işlemi için yapılan vaat, şekil ve geçerlilik bakımından önsözleşme kurallarına değil, doğrudan asıl sözleşmenin kurallarına tabidir.

Mülkiyet, alacak devri veya para ödemesi gibi hakkın fiilen geçtiği tasarruf işlemleri, maddenin kapsamına girer.

Söz verme, sözleşme yapma gibi yalnız yükümlülük doğuran borçlandırıcı işlemler maddenin kapsamına girmez.

Tasarruf işlemiyle verilen şey geri istenemez; borçlandırıcı işlemin hukuka aykırılığı ise TBK m.27 çerçevesinde değerlendirilir.

Borçlandırıcı işlemde (ör. satım sözleşmesi) taraflar koşul gerçekleşmeden de sözleşmeyle bağlıdır ve koşul gerçekleşince borç doğar.

Tasarruf işleminde (ör. mülkiyet devri, alacağın devri) koşul gerçekleşmeden önce hak henüz karşı tarafa geçmemiştir ve askı dönemindeki başka tasarruflar bu maddenin 3. fıkrası kapsamına girebilir.

Üçüncü fıkra yalnızca tasarruf işlemleri için geçersizlik öngörür; borçlandırıcı bir işlemin koşulun gerçekleşmesinden önce yapılmış başka bir tasarrufla çelişmesi bu fıkra kapsamında iptal edilemez, yalnızca zarar tazminine yol açabilir.

Müdahil, katıldığı tarafın yararına iddia ve savunma ileri sürebilir ve onun işlemlerine aykırı olmayan usul işlemlerini yapabilir.

Müdahil, feragat, kabul, sulh gibi tasarruf işlemleri ile maddi hukuka ilişkin sonuç doğuran usul işlemleri yapamaz.

Bu işlemler müdahil tarafından yapılırsa geçersiz kabul edilir; geçerlilik, katıldığı tarafın işlemleriyle uyumluluğa bağlıdır.

Bu madde yalnızca yararlanma, kullanma ve yönetime ilişkin kararları kapsar.

Ortak şeyin devri, rehni gibi tasarruf işlemleri bu hükmün dışındadır.

Tasarruf niteliğindeki işlemler bakımından sonradan paydaş olan kişi bu madde gereğince bağlanmaz.