HMK Madde 292Soybağı tespiti için inceleme
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
HMK m.292, soybağının tespiti amacıyla yapılacak kan veya doku alma incelemesine ilişkin katlanma yükümlülüğünü ve bu yükümlülüğe aykırılığın hâkim kararıyla zor kullanılarak yerine getirilmesini düzenler. Hüküm herkesi, ayrıca üçüncü kişileri, uyuşmazlığın çözümü için zorunlu ve bilimsel verilere uygun olan ve sağlık yönünden tehlike oluşturmayan incelemeye katlanmakla yükümlü kılar. Maddenin uygulanması, soybağına ilişkin bir davanın varlığına bağlıdır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Uyuşmazlığın çözümü bakımından zorunlu ve bilimsel verilere uygun olmak, ayrıca sağlık yönünden bir tehlike oluşturmamak şartıyla, herkes, soybağının tespiti amacıyla vücudundan kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır. Haklı bir sebep olmaksızın bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde, hâkim incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir.
(2)Üçüncü kişi tanıklıktan çekinme hakkı bulunduğunu ileri sürerek bu yükümlülükten kaçınamaz.
Madde gerekçesi
Soybağı ile ilgili davalar kamu düzenindendir. Bu nitelikteki davalarda, hâkim, maddî hadiseyi kendiliğinden araştırır ve serbestçe değerlendirir. Uyuşmazlığın çözümü bakımından, davanın tarafları yanında üçüncü kişiler de, zorunluluk hâlinde, bilimsel verilere uygun olmak, sağlık yönünden bir tehlike oluşturmamak koşuluyla, vücutlarından kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadırlar. İşin önemi dikkate alınarak böyle bir zorunluluk öngörülmüş ve üçüncü kişilerin tanıklıktan çekinme haklarını ileri sürerek bu yükümlülükten kaçınma yolu da kapatılmıştır.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Haklı sebep
- Tanıklıktan çekinme hakkı
- Zor kullanma
- Katlanma yükümlülüğü
- Soybağının tespiti amacıyla inceleme
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
27 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2022/33 K.2023/377 T.2023-04-26Hukuk Genel KuruluBozma
… kendisini vekille temsil ettirdiği hâlde kendisine ulaşılamayan davalıdan “soybağının tespiti amacıyla zorunlu olan kan veya doku alınması” hakkında; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 284 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca mı yoksa 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 292 inci …
- 2. Hukuk Dairesi · E. 2022/338 · K. 2022/953 · T. 07.02.2022Daire kararıBozma
Hukuk Muhakemeleri Kanununun 292. maddesinin birinci fıkrasında, uyuşmazlığın çözümü bakımından zorunlu ve bilimsel verilere uygun olmak ve ayrıca sağlık yönünden bir tehlike oluşturmamak şartıyla, herkesin soybağının tespiti amacıyla vücudundan kan veya doku alınmasına katlanmak zorunda olduğu, haklı bir sebep olmaksızın bu zorunluluğa
- 18. Hukuk Dairesi · E. 2015/12017 · K. 2016/8731 · T. 31.05.2016Daire kararıBozma
Davalı, hâkimin öngördüğü araştırma ve incelemeye rıza göstermezse, hâkim, durum ve koşullara göre bundan beklenen sonucu, onun aleyhine doğmuş sayabilir.” 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 292.maddesine göre de; “Uyuşmazlığın çözümü bakımından zorunlu ve bilimsel verilere uygun olmak, ayrıca sağlık yönünden bir tehlike oluşturmamak şartıyla, herkes, soybağının tespiti amacıyla vücudundan kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- Soybağı Tespiti İçin İncelemeMedeni Usul Hukuku · 6.3 İspat ve Deliller - 3 · 26:21
Bu maddeye özel soru
Soybağı tespiti için yapılacak incelemelerle ilgili temel kural nedir?
- A) Rıza olmadan kimsenin vücudundan örnek alınamaz.
- B) Sadece kan grubu tespiti yapılabilir.
- C) Uyuşmazlığın çözümü için zorunlu ise, sağlık yönünden tehlike yoksa herkes katlanmak zorundadır.
- D) Üçüncü kişiler bu incelemeye tabi tutulamaz.
- E) Hakim sadece babadan örnek alınmasına karar verebilir.
Bu maddeyle ilgili 1 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl