HMK Madde 389İhtiyati tedbirin şartları
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, uyuşmazlık konusu bir hakkın korunması için ihtiyati tedbir kararı verilebilmesinin genel sebebini ve şartını düzenler. Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması ya da tamamen imkânsız hâle gelmesi, ayrıca gecikme nedeniyle bir sakıncanın ya da ciddi bir zararın doğma endişesi bu sebeplerdir. Madde ikinci fıkrasıyla çekişmesiz yargı işlerini de kapsar; ancak bu uygulama, fıkra hükmünün niteliğine uygun düştüğü ölçüdedir.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.
(2)Birinci fıkra hükmü niteliğine uygun düştüğü ölçüde çekişmesiz yargı işlerinde de uygulanır.
Madde gerekçesi
1086 sayılı Kanunun 101 inci maddesinde ihtiyatî tedbirin şartları tek tek sayılmıştır. Esasen bu sayım, ihtiyatî tedbirin şartlarından daha çok, her bir hak veya şey bakımından ihtiyatî tedbirin uygulamasını da kapsar bir düzenlemeyi içermektedir. Ayrıca 1086 sayılı Kanunun 103 üncü maddesi genel bir düzenlemedir. Karışıklığa son vermek amacıyla, bu maddede ihtiyatî tedbirin şartları tek hükümde toplanmıştır. Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkânsız hâle geleceği veya gecikmesinde sakınca bulunması yahut ciddi bir zararın ortaya çıkacağı endişesi bulunan hâller, genel bir ihtiyatî tedbir sebebi ve şartı olarak kabul edilmiştir. Mahkemece, ihtiyatî tedbir yargılamasının gerektirdiği inceleme ve ispat kuralları dikkate alınarak, yapılan incelemeden sonra, bu sakınca veya zararı ortadan kaldıracak tedbire karar verilmesi mümkün olacaktır. İhtiyatî tedbirde asıl olan ihtiyatî tedbire esas olan bir hakkın bulunması ve bir ihtiyatî tedbir sebebinin ortaya çıkmasıdır. Bunlar ihtiyatî tedbirin temel şartlarını oluştururlar. Maddede bu iki hususa yer verilmiş ihtiyatî tedbire ilişkin hak ve özellikle ihtiyatî tedbir sebebi genel olarak belirtilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasında birinci fıkrada belirtilen hususların çekişmesiz yargıdaki ihtiyatî tedbir bakımından da uygulanacağı belirtilmekle birlikte; çekişmesiz yargı işlerinin niteliğinin göz önünde bulundurulması gerektiğine dikkat çekilmiştir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- İhtiyati tedbir
- Gecikme sebebiyle sakınca veya ciddi zarar
- Haklılığın muhtemel ispatı
- Mevcut durumda değişme
- Uyuşmazlık konusu hak
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
931 karar arasından seçildi- 22. Hukuk Dairesi · E. 2013/21818 · K. 2013/18541 · T. 11.09.2013Daire kararıBozma
Mahkemece, toplanan kanıtlara dayanılarak, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 389. maddesi gereğince ancak dava konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebileceği, ancak önceki kararın 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun zamanında verilen ihtiyati tedbir kararı olduğu ve görevsizlik kararı verilmiş olsa da yargılamanın sona ermediği, yeni yasa zamanında da ihtiyati haciz mahiyetinde tedbir kararı verilebileceği gerekçesiyle ihtiyati tedbir kararın kaldırılmasına ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi · E. 2026/395 · K. 2026/418 · T. 18.03.2026İstinafRet
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:İlk Derece Mahkemesi'nin 21/01/2026 tarihli ara kararı ile; "Somut olayda ihtiyati tedbir talebi isteminin davanın konusu olmadığı, davanın alacak talebine ilişkin olduğu, 6100 sayılı Kanun'un 389. Maddesi gereğince ihtiyati tedbirin ancak uyuşmazlık konusu hakkında verilebileceği hükmü karşısında dava konusu olmayan davalının mal varlığı hakkında ihtiyati tedbir kararı verilmesi koşullarının oluşmadığı anlaşılmaktadır.
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi · E. 2025/93 · K. 2025/80 · T. 13.01.2025İstinafRet
Eyüp/İstanbul adresinde bulunan iş yerine yönelik 6100 sayılı Kanunun 389. madde uyarınca ihtiyati tedbir talep edenin belirtilen adres, tesisat ve fatura bedeli ile sınırlı olmak üzere 6100 sayılı Kanunun 389. madde uyarınca tedbiren ELEKTRİĞİNİN KESİLMEMESİNE,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- 1.1 İhtiyati Tedbirin ŞartlarıMedeni Usul Hukuku · 9 Çekişmesiz Yargı ve Geçici Hukuki Koruma Yolları · 11:55
Bu maddeye özel soru
(Olay Sorusu - İhtiyati Tedbir Şartları) İnşaat şirketi (Y), arsa sahibi (Z) ile kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapmıştır. (Z), sözleşmeye aykırı olarak arsayı üçüncü bir kişiye devretmek üzeredir. (Y), dava açmadan önce arsanın devrinin önlenmesini istemektedir. (Y)'nin talep edeceği hukuki koruma ve gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İhtiyati Haciz; çünkü para alacağı söz konusudur.
- B) Delil Tespiti; çünkü inşaatın seviyesinin belirlenmesi gerekir.
- C) İhtiyati Tedbir; çünkü mevcut durumda meydana gelecek değişme ile hakkın elde edilmesi imkansız hale gelecektir.
- D) Eda Davası; çünkü tapu iptali gereklidir.
- E) Çekişmesiz Yargı; çünkü taraflar arasında henüz dava yoktur.
Bu maddeyle ilgili 3 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl