Aciz nedir?

Borçlu aleyhine aciz belgesi düzenlenmiş olabilir.

Aciz belgesi olmasa da alacaklı alacağını tahsil edemediğini ispat edebilir.

Bu iki durum alternatif koşullardır; her ikisinden biri yeterlidir.

Haciz edilecek mal bulunmadığının tutanağa yazılması halinde tutanak kesin aciz belgesi niteliğindedir.

Haciz edilen malların alacağı karşılamadığının yazılması halinde tutanak geçici aciz belgesi niteliğindedir.

İki belgenin hukuki sonuçları farklıdır; kesin aciz belgesi ile geçici aciz belgesi aynı yaptırımı doğurmaz.

Haczi kabil mal hiç bulunmadığı için tutanağın doğrudan aciz belgesi hükmünde olduğu hal (105/1).

Mal bulunduğu hâlde kıymetinin alacağı karşılamadığı, tutanağın muvakkat aciz vesikası yerine geçtiği hal (105/2).

İlk halde tutanak aciz belgesi hükmündedir; ikinci halde yalnızca geçici aciz vesikası yerine geçer. İkisinde de alacaklıya 277. maddedeki haklar verilir.

Rehin açığı belgesi, rehnin alacağı karşılamadığını gösterir; borçlunun başka malvarlığının olmadığını göstermez.

Aciz vesikası, borçlunun acizini gösterir ve tasarrufun iptali davası için özel dava şartıdır.

Rehin açığı belgesi tasarrufun iptali davası açma yetkisi vermez; hacize iştirak imkânı sağlar ve borç ikrarı niteliği taşır.

Tasfiye sonunda aciz belgesi verilen alacaklı, belgeye bağlı hükümlerden yararlanır.

Masaya yazdırmamış alacaklıya aciz belgesi verilmez; yalnızca belgenin koyduğu sınırlara tabi olur.

Belgeye bağlı lehe hükümler (örneğin iptal davası açma imkânı) masaya yazdırmamış alacaklıya tanınmaz.

Kesin aciz belgesi, borçlunun aciz hâlinin kesinleştiğini gösterir ve İİK m.143 ile m.105/I'e dayanır.

Geçici aciz belgesi, haciz tutanağında malın yetersizliğinin belirtilmesiyle oluşur ve İİK m.105/II'ye dayanır.

Her iki belge de m.277/1 uyarınca dava açma sıfatı verir; belge türü davacı sıfatını değil, aciz kanıtının gücünü değiştirir.