Çekişmesiz yargı nedir?

Çekişmeli yargıda asli müdahale yapılabilir.

Çekişmesiz yargıda da asli müdahale mümkündür; fer'i müdahale ise çekişmesiz yargıda mümkün değildir.

Asli müdahale yapıldığında çekişmesiz iş kural olarak çekişmeliye dönüşür.

Çekişmesiz yargı işinde karşılıklı iddia ve savunma yoktur; hâkim kanunun öngördüğü durumu düzenler veya tespit eder.

Çekişmeli dava ise iki taraf arasındaki uyuşmazlığın hüküm yoluyla çözülmesidir.

Görevli mahkeme belirlenirken işin çekişmesiz yargı olup olmadığı önce tespit edilir; çekişmesiz yargıda bu madde, çekişmeli davada ise m.2 ve m.4 genel görev kuralları uygulanır.

Çekişmesiz yargıda yetki kuralları kamu düzenine ilişkin kabul edilmektedir ve bu maddeye göre ilgililerden birinin oturduğu yer yeterlidir.

Çekişmeli yargıda yetki kuralları, kural olarak, kamu düzenini ilgilendirmez.

Çekişmesiz yargıda yetki kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkeme yetkisizliği resen gözetir; çekişmeli yargıda ise yetki itirazı taraflarca ileri sürülmelidir.

Mahkemede görülen işte m.385/1 ve m.385/2 doğrudan uygulanır; basit yargılama usulü niteliğe uygun ölçüde ve resen araştırma ilkesi ile işler.

Mahkeme dışı resmî makamın işinde usul, m.385/3 uyarınca ilgili özel kanuna tabidir; HMK'nın usul kuralları ancak özel kanun izin verdiği ölçüde ve dolaylı olarak uygulanır.

Usul kuralının kaynağı değişir: mahkeme işinde HMK, resmî makam işinde özel kanun belirleyicidir.

Çekişmesiz yargı kararında karşılıklı iddia ve savunma bulunmaz; kararın hukuki yararı olan ilgililer başvurabilir.

Çekişmeli yargı kararında taraflar arasında uyuşmazlık vardır ve kararın istinaf yolu genel istinaf hükümlerine göre açılır.

Bu madde yalnızca çekişmesiz yargı kararlarında uygulanır. Karar çekişmeli bir yargılamada verilmişse madde değil, istinafa ilişkin genel hükümler esas alınır.

Birinci fıkra, çekişmeli yargılamadaki uyuşmazlık konusu hak için şartları düzenler.

İkinci fıkra, çekişmesiz yargı işlerinde birinci fıkranın yalnız niteliğine uygun düşen kısmının uygulanacağını belirtir.

Çekişmesiz yargıda şartlar aynen değil, işin niteliğine göre uyarlanarak uygulanır.