Deniz alacağı nedir?
Kısaca
Türk Ticaret Kanunu'nda ayrıca tanımlanan, gemi ile ilgili alacak niteliğindeki talepler için kullanılan kavramdır.
Bağlam: TTK m.1360
Kanunda nerede geçiyor
13 maddeTürk Ticaret Kanunu
- TTK m.1328 · I- Kural
Gemi ile bağlantılı olarak kanunla kabul edilmiş alacaklardır. Madde kendisi tanım vermez; sınırlama rejiminin kapsamı, m.1352'de sayılan alacak türlerine ve ilgili uluslararası sözleşmelerin tanımına bağlıdır.
- TTK m.1352 · C) Gemiler hakkında — I - İhtiyati haciz — 1. Deniz alacakları
Madde 1352'de sayılan (a) ile (y) bentleri arasındaki istemlerden birinden veya birkaçından doğan talep anlamına gelir. Kanun bu kavramı tanımlamak yerine liste ile kurduğu için, listede yer almayan bir alacak gemiyle bağlantılı olsa bile deniz alacağı sayılmaz.
- TTK m.1353 · 2. İhtiyati haciz isteyebilme hakkı
TTK m.1352'de sınırlı olarak sayılan, deniz ticaretinden doğan alacak türlerini ifade eder. Bu niteliği taşımayan alacaklar için bu maddedeki gemi haczi yolu açık değildir.
- TTK m.1356 · ccc) Yetkiye, tahkime ve esasa uygulanacak hukuka ilişkin bir anlaşmanın varlığı hâlinde Türk mahkemesinin yetkisi
Bu maddenin kapsamında, gemi ve deniz ticaretinden doğan ve ihtiyati haciz konusu yapılabilecek alacaklardır. Alacağın esası hakkında hüküm verecek mahkeme veya hakemden bağımsız olarak, teminat elde edilmesi bakımından ele alınır.
- TTK m.1359 · b) Esas hakkında
Deniz ticaretine ilişkin ve kanunda sayılan haller nedeniyle doğan alacak anlamına gelir. Maddenin uygulanabilmesi için alacağın bu niteliği taşıması gerekir; ihtiyati haciz hükümleri (m.1354-1355) bu alacaklar için geçerlidir.
- TTK m.1360 · c) Tenfiz hakkında
Türk Ticaret Kanunu'nda ayrıca tanımlanan, gemi ile ilgili alacak niteliğindeki talepler için kullanılan kavramdır. Maddedeki yetki, yalnızca bu alacağın esası hakkında verilmiş yabancı karar bakımından doğar.
- TTK m.1361 · d) Haksız ihtiyati haciz sebebiyle açılacak tazminat davası hakkında
Deniz ticaretine ilişkin alacaktır. Madde, bu alacağın esasına ilişkin davanın varlığını bekletici sorun yapmak için aranan niteliktir; alacağın deniz alacağı olup olmadığı ve değerinin tespiti için deliller yeterlidir.
- TTK m.1362 · 4. Alacaklı tarafından delil gösterilmesi
Türk Ticaret Kanunu'nun 1352. maddesinde sayılan alacak türlerini ifade eder. Bu maddede yer alıp almadığı, alacağın hukuki nitelendirmesine bağlıdır ve madde bu listeye girip girmediğini tespit ölçütünü kendisi belirlemez.
- TTK m.1367 · d) Geminin seferde olması
Haczin dayandığı, geminin işletilmesinden doğan ve bu madde uyarınca teminat verilmesi istenen alacaktır. Teminat süresi bu alacak bakımından işler.
- TTK m.1369 · 7. İhtiyati haciz hakkının kullanılması
Maddede tanımı yapılmadan kullanılan, geminin haczini doğuran temel alacak türüdür. Bu maddenin uygulanabilmesi için haczi istenen alacağın deniz alacağı niteliğinde olması gerekir.
- TTK m.1371 · b) İhtiyati haczin kaldırılması
Haciz konusu alacağın niteliğidir. Teminatın kapsamı bu alacağın tamamı, faizi ve giderleri ile sınırlıdır.
- TTK m.1382 · III - Cebrî satış — 1. Haciz
TTK m.1352'de sayılan, gemiyle ilgili belirli alacak türleridir. Bu şart yalnızca ihtiyati hacizde aranır; icra yoluyla kesin haczde aranmaz.
- TTK m.1396 · h) Yedinci sıra
TTK 1352. maddede sayılan alacaklardır. Madde, yedinci sıraya yalnız bu tanıma giren alacakların kaydedileceğini öngörür.
Karıştırılan kavramlar
Deniz alacağı ile gemi malikine karşı her alacak arasındaki fark nedir?
Madde 1352'de sayılan bir bentle eşleşen alacak, ör. gemi kredisi, römorkaj ya da müşterek avarya.
Gemi malikine karşı ileri sürülen ancak listede yer almayan alacak. Gemi ile ilgili olması tek başına yeterli değildir.
Yalnız birinci grup deniz alacağıdır; ikinci grup için m.1353 uyarınca gemi ihtiyaten haczedilemez.
Deniz alacağı ile deniz dışı alacak arasındaki fark nedir?
Alacak TTK m.1352 kapsamındaysa gemi ihtiyati haczi istenebilir.
Alacak bu listede yer almıyorsa gemi hakkında ihtiyati haciz kararı verilemez.
Deniz dışı alacak için gemi haczi yolu kapalıdır; genel ihtiyati haciz yoluna başvurulabilir ancak gemi üzerinde bu yolla bağlanma sağlanamaz.
Rehinsiz deniz alacağı ile rehinle teminatlı deniz alacağı arasındaki fark nedir?
Alacak rehinle güvence altında değilse birinci fıkra doğrudan uygulanır.
Alacak akdi veya kanuni rehinle teminat altındaysa da yine gemi ihtiyati haczi istenebilir.
Rehin varlığı ihtiyati haciz yolunu kapatmaz; ikinci fıkra bu konuda açık hüküm koyar.
Muaccel deniz alacağı ile vadesi gelmemiş deniz alacağı arasındaki fark nedir?
Vadesi gelmiş deniz alacağında dördüncü fıkraya göre sebep kendiliğinden vardır.
Vadesi gelmemiş deniz alacağında ihtiyati haciz için İİK m.257 ikinci fıkrasındaki şartlar aranır.
Vadesi gelmemiş alacakta haciz talebi, ilgili İİK şartlarının gerçekleşmesine bağlanır.
Deniz alacağı ile diğer alacaklar arasındaki fark nedir?
Alacağı 1352. maddedeki listeye giren deniz alacağı olan alacaklı, bu maddeden yararlanır ve kanaat getirecek delil göstermesi yeterlidir.
Listede yer almayan alacaklı, bu maddedeki hafifletilmiş ispat kuralından yararlanamaz ve genel ispat kurallarına tabidir.
Hafifletilmiş ispat ölçüsü yalnız deniz alacakları bakımından uygulanır.
Gemi alacaklısı hakkı veren alacak ile deniz alacağı arasındaki fark nedir?
Gemi alacaklısı hakkı veren alacak, birinci fıkranın (a)-(f) bentlerinde sayılan ve kanuni rehin hakkı doğuran alacaktır.
Deniz alacağı, m.1352'de sayılan daha geniş listeden doğan istemdir ve gemi alacaklısı hakkı doğurup doğurmamasından bağımsızdır.
Her gemi alacaklısı hakkı veren alacak bir deniz alacağıdır ancak tersi doğru değildir. Gemi alacaklısı hakkı, sıra cetvelinde ve paraya çevirme yolunda ayrı sonuçlar doğurur (m.1390-1397, m.1380).
İlgili konular
- Cebrî icraya ilişkin özel hükümler, gemiler hakkında ve yetkili mahkemeİcra Müdürlüğü Mevzuatı
- İhtiyati haczin yapılmasıİcra Müdürlüğü Mevzuatı
- Geminin serbest bırakılmasıİcra Müdürlüğü Mevzuatı
- Rehinli alacakların takibi, rehinli alacaklıların takip hakkı ve cebrî satışİcra Müdürlüğü Mevzuatı
- Sıra cetveli ve eşya hakkında icraİcra Müdürlüğü Mevzuatı
İlgili terimler
- İhtiyati Haciz
- Teminat
- Kesin haciz
- Tazminat davası
- Bekletici sorun
- Eşit hak
- Gemi alacaklısı hakkı
- İhtiyati tedbir
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.