Dosya üzerinden karar nedir?

5 maddede geçiyor · 4 kanun

Kısaca

Dosya üzerinden karar, 4 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • HMK m.138 · dava şartları ve ilk itirazlar hakkında karar: Ön inceleme duruşması yapılmadan, dilekçeler ve dosya içeriği incelenerek verilen karardır.
  • İYUK ek m.2: Bu dosyalarda karar, taraflar duruşmaya çağrılmadan ve dosyadaki belgeler esas alınarak verilir.
  • TTK m.405 · şirket ile denetçi arasındaki görüş ayrılıkları: Mahkemenin taraflar arasında duruşma yapmadan, yazılı belgeler üzerinden karar vermesidir.

Kanunda nerede geçiyor

5 madde

Hukuk Muhakemeleri Kanunu

  • HMK m.138 · Dava şartları ve ilk itirazlar hakkında karar

    Ön inceleme duruşması yapılmadan, dilekçeler ve dosya içeriği incelenerek verilen karardır. Madde bu yetkiyi dava şartları ve ilk itirazlarla sınırlar; esasa ilişkin hususlarda dosya üzerinden karar verilemez.

  • HMK m.320 · Ön inceleme ve tahkikat

    Tarafların duruşmaya davet edilmeden, dilekçeler ve dosyadaki delillere dayanılarak verilen karardır. Yalnızca mümkün olan hallerde uygulanır; mahkemenin takdiri ile sınırlı olduğu ölçütü metinde açıkça belirtilmiştir.

Türk Ticaret Kanunu

  • TTK m.405 · H) Şirket ile denetçi arasındaki görüş ayrılıkları

    Mahkemenin taraflar arasında duruşma yapmadan, yazılı belgeler üzerinden karar vermesidir. Madde bu usulü açıkça öngörmektedir.

İdari Yargılama Usulü Kanunu

  • İYUK ek m.2

    Bu dosyalarda karar, taraflar duruşmaya çağrılmadan ve dosyadaki belgeler esas alınarak verilir. Duruşma yapılması maddede öngörülmemiştir.

Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun

Karıştırılan kavramlar

Dosya üzerinden karar ile ön inceleme duruşmasında karar arasındaki fark nedir?

Dosya üzerinden karar, tarafların dinlenmesine ihtiyaç olmayan, şekli nitelikteki dava şartı ve ilk itirazlarda verilir.

Ön inceleme duruşmasında karar, mahkemenin kararını vermeden önce tarafları dinlemesi gereken hallerde söz konusudur.

Dosya üzerinden karar verilen hallerde duruşma açılmaz; duruşma açılan hallerde ise karar, tahkikattan önce ön inceleme duruşmasında verilir.

HMK m.138

Dosya üzerinden karar ile ilk duruşmaya davet arasındaki fark nedir?

Dilekçeler ve dosyadaki deliller yeterli görüldüğünde mahkeme tarafları duruşmaya çağırmadan karar verebilir.

Dosya üzerinden karar verilemeyen hallerde taraflar ilk duruşmaya (ön inceleme duruşmasına) davet edilir.

Dosya üzerinden karar yapılırsa ilk duruşma ve tahkikat aşaması hiç açılmaz. Yargıtay, basit yargılamada da dosya üzerinden karar verilemeyeceği görüşündedir; bu nedenle uygulamada dosya üzerinden karar sınırlı kalmaktadır.

HMK m.320

Duruşma yapılan ile dosya üzerinden karar arasındaki fark nedir?

Görevli daire veya mahkeme duruşma yapılmasına karar verirse yenileme isteminde duruşma yapılır.

Görevli daire veya mahkeme duruşma yapılmasına gerek görmezse istem dosya üzerinden karara bağlanır.

Taraf duruşma istemiş olsa bile, duruşma yapılıp yapılmayacağı mahkemenin kararına bağlıdır.

İYUK m.55

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. Hukuk Genel Kurulu, 2024/224 E., 2025/467 K., 14.07.2025
    İlgili madde: HMK m.320
  2. Hukuk Genel Kurulu, 2024/251 E., 2025/468 K., 14.07.2025
    İlgili madde: HMK m.320
  3. Hukuk Genel Kurulu, 2024/375 E., 2025/474 K., 14.07.2025
    İlgili madde: HMK m.320

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.