Hukuki dinlenilme hakkı nedir?
Kısaca
Tarafların yargılamaya ilişkin bilgi sahibi olması, iddia ve savunmalarını sunması, delil göstermesi ve hakemlerin bunları dikkate alması hakkıdır. Adil yargılanma hakkının bir unsuru olarak tüm yargılama boyunca ve her aşamada geçerlidir.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
6 maddeHukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.27 · Hukuki dinlenilme hakkı
Yargılamanın ilgililerinin kendi haklarıyla bağlantılı olarak yargılamadan haberdar olma, açıklama yapma ve ispat sunma, mahkemenin de bunları dikkate alma yükümlülüğüdür. Madde, iddia ve savunma hakkından daha geniş bir kavram olarak ele alınır.
- HMK m.122 · Dava dilekçesinin tebliği
Tarafların kendilerini ilgilendiren davadan haberdar olması ve savunma yapabilmesi hakkıdır. Dava dilekçesinin tebliği bu hakkın gereğidir.
- HMK m.241 · Tanıklardan bir kısmının dinlenilmesiyle yetinilmesi
Tarafın dava konusu vakıalar hakkında açıklama ve ispat hakkına sahip olmasıdır (m.27). Tanık sınırlaması bu hakla sınırlıdır; sınırlama bu hakkı ortadan kaldıracak ölçüde yapılamaz.
- HMK m.423 · Tarafların eşitliği ve hukuki dinlenilme hakkı
Tarafların yargılamaya ilişkin bilgi sahibi olması, iddia ve savunmalarını sunması, delil göstermesi ve hakemlerin bunları dikkate alması hakkıdır. Adil yargılanma hakkının bir unsuru olarak tüm yargılama boyunca ve her aşamada geçerlidir.
- HMK m.424 · Yargılama usulünün belirlenmesi
Tarafların iddia ve savunmalarını bildirebilmesi ve delil sunabilmesi için usulde tanınan asgari güvencedir. Tahkim yargılamasında da uygulanan ve taraf iradesine tam olarak bırakılamayan bir ilkedir.
Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun
- MÖHUK m.62 · Ret sebepleri
Hakemler önünde usulüne uygun temsil edilme ve hakem seçimi ile iddia ve savunma imkânına sahip olma güvencesidir. Bu güvencenin ihlali, bentler ç ve d kapsamında red sebebi oluşturur.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2017/2183 E., 2021/156 K., 23.02.2021İlgili madde: HMK m.241
- Hukuk Genel Kurulu, 2014/10 E., 2015/1523 K., 10.06.2015İlgili madde: HMK m.241
- 11. Hukuk Dairesi, 2024/6396 E., 2024/9393 K., 25.12.2024İlgili madde: HMK m.424
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Silahların eşitliği
- Müdahil
- Taraf teşkili
- Tahkime elverişlilik
- Tahkim yargılaması
- Yargılama usulü
- Emredici hüküm
- Tebliğ
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.