Kurtuluş kanıtı nedir?

6 maddede geçiyor · 3 kanun

Kısaca

Kurtuluş kanıtı, 3 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • TMK m.369 · sorumluluk: Ev başkanının sorumluluktan kurtulmak için göstermesi gereken iki alternatif ispattır: gözetim ödevini yerine getirdiğini ya da bu dikkat ve özeni gösterseydi dahi zararın önlenemeyeceğini ortaya koymasıdır.
  • TBK m.66 · adam çalıştıranın sorumluluğu: Yalnız bu üç alandaki özenin ispatı bu kapsamdadır; nedensellik bağının kesildiğinin ispatı madde metninde kurtuluş olarak yer almaz.
  • TKHK m.14 · ayıplı hizmetten sorumluluk: Sağlayıcının, reklam açıklamasından sorumlu olmadığını ispatla göstermek zorunda olduğu koşuldur.

Kanunda nerede geçiyor

6 madde

Türk Borçlar Kanunu

  • TBK m.66 · II. Özen sorumluluğu — 1. Adam çalıştıranın sorumluluğu

    Adam çalıştıranın birinci fıkradaki sorumluluktan kurtulmak için göstermesi gereken, seçme, talimat verme, gözetim ve denetim ile ilgili özeni ispatlamasıdır. Yalnız bu üç alandaki özenin ispatı bu kapsamdadır; nedensellik bağının kesildiğinin ispatı madde metninde kurtuluş olarak yer almaz.

  • TBK m.116 · 3. Yardımcı kişilerin fiillerinden sorumluluk

    Adam çalıştıranın sözleşme dışı sorumluluğunda, özen yükümlülüğüne uyduğunu ispat ederek sorumluluktan kurtulması imkânıdır. Bu madde kapsamındaki sorumlulukta kurtuluş kanıtına yer yoktur.

  • TBK m.119

    Borçlunun, temerrüdün kendi kusuru olmadan gerçekleştiğini ya da zararın borcu zamanında ifa etmiş olsa bile oluşacağını ispatla sorumluluktan kurtulmasıdır. Yalnız ispat ile kurtulma sağlanır, aksi karine olarak kabul edilir.

Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun

  • TKHK m.10 · İspat yükü

    Satıcının karineye karşı ileri süreceği, malın teslim anında ayıpsız olduğunu ortaya koyan ispat yüküdür. Satıcı bu kanıtı getirmediği sürece karine geçerliliğini korur.

  • TKHK m.14 · Ayıplı hizmetten sorumluluk

    Sağlayıcının, reklam açıklamasından sorumlu olmadığını ispatla göstermek zorunda olduğu koşuldur. Madde dört alternatif durumu sayar; bunlardan birinin ispatı yeterlidir.

Türk Medeni Kanunu

  • TMK m.369 · II. Sorumluluk

    Ev başkanının sorumluluktan kurtulmak için göstermesi gereken iki alternatif ispattır: gözetim ödevini yerine getirdiğini ya da bu dikkat ve özeni gösterseydi dahi zararın önlenemeyeceğini ortaya koymasıdır.

Karıştırılan kavramlar

Satıcının kurtuluş kanıtı ile tüketicinin ayıptan haberdarlığı arasındaki fark nedir?

Satıcı, malın teslim anında ayıpsız olduğunu ispatlayarak karineyi bertaraf eder.

Tüketicinin sözleşme anında ayıptan haberdar olması veya haberdar olmasının beklenmesi halinde sözleşmeye aykırılık hiç doğmaz.

İlkinde ayıp var sayılır ama satıcı sorumluluktan kurtulabilir; ikincisinde sözleşmeye aykırılık yoktur ve seçimlik haklar doğmaz.

TKHK m.10

Kural (sözleşme içeriğine dâhil olma) ile istisna (kurtuluş kanıtı) arasındaki fark nedir?

Reklamda yer alan vaat kural olarak sözleşme içeriğine girer ve sağlayıcıyı bağlar.

Kurtuluş kanıtı, sağlayıcının bağlanmasını ortadan kaldıran istisnai imkândır.

Sağlayıcı istisnadan yararlanmak için ispat yükü altındadır; ispat sağlanamazsa vaat bağlayıcı kalır.

TKHK m.14

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. Hukuk Genel Kurulu, 2023/963 E., 2025/230 K., 16.04.2025
    İlgili madde: TBK m.66
  2. Hukuk Genel Kurulu, 2017/1049 E., 2021/799 K., 17.06.2021
    İlgili madde: TMK m.369
  3. 3. Hukuk Dairesi, 2024/2599 E., 2025/2007 K., 09.04.2025
    İlgili madde: TMK m.369

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.