Nispi harç nedir?

Nispi harçta harç, değer ölçüsüne göre alınır; oran sabittir ama harç, matrahla birlikte değişir ve dava değeri büyüdükçe artar.

Maktu harçta işlemin niteliği ve mahiyeti esas alınır; tutar sabittir ve dava değeri ne olursa olsun değişmez.

Nispi harçta matrahın doğru belirlenmesi zorunludur; maktu harçta değer tespiti harç hesabını etkilemez. Hangi harcın alınacağı tarifedeki karşılığa bakılarak belirlenir.

Maktu harçta ödeme zamanı m.27'ye göre belirlenir ve kural peşinliktir.

Nispi harçta ödeme zamanı m.28'e göre belirlenir; karar ve ilam harcının dörtte biri peşin, kalanı tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir.

İki harç türünün ödeme zamanı farklıdır; nispi harçlar için m.27'deki genel kural değil m.28 uygulanır.

Madde kapsamındaki harçlar işlemin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır.

Değer ölçüsüne bağlı nispi harçlarda ise harca konu değer ve oran esas alınır (HK m.15, m.21).

Bu maddedeki işlemlerde harç miktarı işlemin değerine göre değişmez; nispi oran ya da matrah hesabı yapılmaz.

Bu madde, kendi kısmında ödeme zamanı belirlenmemiş harçlara genel 15 günlük süreyi getirir.

m.28, nispi harçlarda kararın tebliğinden itibaren bir ay ve peşin bölüm gibi ayrı ödeme zamanları öngörür.

Nispi karar ve ilam harcı için m.28 özel hükmüdür; bu maddedeki 15 günlük süre o harca uygulanmaz.

Peşin ödenen harçlar işlemden önce ödenir; mahiyeti gereği sonunda hesaplanan harçlar ise alacağın doğmasından itibaren 15 gün içinde ödenir.

Madde yalnız süresi geçen ve süresinde ödenmeyen harçlar için bildirim öngörür.

Ödeme süresinin hangi harçta hangi süreye bağlı olduğu ilgili tarife ve madde hükümlerine göre belirlenir; bildirim ancak bu sürenin dolmasından sonra mümkündür.