Re'sen tarh nedir?
Kısaca
Re'sen tarh, 3 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- VUK m.35 · ihbarnamenin muhteviyatı: Mükellefin beyanı olmaksızın veya beyanın yetersizliği halinde idarece vergilerin doğrudan tarh edilmesidir.
- 4760 s. K. m.13 · müteselsil sorumluluk ve ceza uygulaması: Vergi dairesinin mükellefin beyanı olmaksızın, tespit edilen malların miktarı ya da emsal bedeli üzerinden vergiyi kendiliğinden belirleyip tarh etmesidir.
- 5736 s. K. m.1: Mükellefin beyanı olmaksızın veya beyanın yetersiz olduğu hâllerde idarenin doğrudan vergiyi belirlemesidir.
Kanunda nerede geçiyor
6 maddeVergi Usul Kanunu
- VUK m.30 · Re'sen vergi tarhı
Vergi matrahının defter, kayıt ve belgelere ya da kanuni ölçülere dayanılarak tespit edilemediği hallerde, matrahın takdir komisyonunca takdir edilmesi ya da vergi incelemesi yapmaya yetkili kişilerce düzenlenen inceleme raporunda belirlenmesi yoluyla yapılan tarhtır. İnceleme raporunda bu yolla belirlenen matrah ya da matrah farkı resen takdir olunmuş sayılır.
- VUK m.34 · İhbarname esası
Mükellefin beyanname vermemesi ya da verilen beyannamenin esas alınamaz olması hâllerinde idarenin kendiliğinden yaptığı vergi tarhıdır.
- VUK m.35 · İhbarnamenin muhteviyatı
Mükellefin beyanı olmaksızın veya beyanın yetersizliği halinde idarece vergilerin doğrudan tarh edilmesidir. Maddenin 10. bendinde ihbarnamede gösterilmesi gereken sebeplerden biri olarak anılır.
Özel Tüketim Vergisi Kanunu
- Özel Tüketim Vergisi Kanunu m.4 · Mükellef ve vergi sorumlusu
Mükellefin beyanına veya talebine bağlı olmadan idarenin vergiyi kendiliğinden saptayıp tahakkuk ettirmesidir. Belgesiz mal hâlinde, alış belgesi ibraz edilmediğinde bu yola başvurulur.
- Özel Tüketim Vergisi Kanunu m.13 · Müteselsil sorumluluk ve ceza uygulaması
Vergi dairesinin mükellefin beyanı olmaksızın, tespit edilen malların miktarı ya da emsal bedeli üzerinden vergiyi kendiliğinden belirleyip tarh etmesidir.
Bazı Kamu Alacaklarının Uzlaşma Usulü ile Tahsili Hakkında Kanun
- Bazı Kamu Alacaklarının Uzlaşma Usulü ile Tahsili Hakkında Kanun m.1
Mükellefin beyanı olmaksızın veya beyanın yetersiz olduğu hâllerde idarenin doğrudan vergiyi belirlemesidir. Madde, idarece tarh edilen vergileri de kapsamına alır.
Karıştırılan kavramlar
İkmalen tarh / Re'sen tarh / Beyan üzerine tarh: fark nedir?
İkmalen ve re'sen tarhlar, maddede ihbarname ile tebliğ edilecek tarhlar olarak sayılmıştır.
Mükellefin verdiği beyanname üzerine yapılan tarh, maddenin metninde ihbarname kapsamına açıkça alınmamıştır.
Maddenin tebliğ yöntemi ikmalen ve re'sen tarhlar için geçerlidir; beyan üzerine yapılan tarhın tebliğinde bu madde esas alınmaz.
İkmalen tarh ile re'sen tarh arasındaki fark nedir?
İkmalen tarh, mükellefin beyan ettiği ancak eksik beyan ettiği vergilerin eksik kısmına yöneliktir.
Re'sen tarh, mükellefin beyanının hiç bulunmadığı ya da idarece kabul edilmediği hallerde vergilerin doğrudan idarece tarhıdır.
Her iki hal de ihbarnamenin 10. bendi uyarınca tarh sebebinde ayrıca belirtilir; hangi hal olduğu ihbarnamede açıkça gösterilmelidir.
Beyan üzerine tarh ile re'sen tarh arasındaki fark nedir?
Mükellef ya da vergi sorumlusunun beyanı esas alınarak yapılan tarh genel kuraldır.
Beyanın verilmediği ya da beyanın gerçeği yansıtmadığı hallerde idarenin kendiliğinden tarh yapması, kanunda öngörülen istisnai yoldur.
Kanunda aksine hüküm varsa tarh beyan yerine kanundaki yönteme göre yapılır; aksi halde beyan esas alınır.
Beyana dayanan vergi ile re'sen tarh edilen vergi arasındaki fark nedir?
Mükellefin beyanına dayanan vergi bu madde kapsamında tahakkuk fişi ile tarh edilir.
Beyanname verilmeden vergi dairesince takdir edilen vergi bu maddenin kapsamında değildir.
Re'sen tarhta tahakkuk fişi ve beyanname makbuzu düzenlemesi söz konusu olmaz; madde hükmü uygulanmaz.
Beyan üzerine kesilen ceza ile re'sen tarh edilen ceza arasındaki fark nedir?
Beyan üzerine kesilen cezada ihbarname, cezanın bildirilmesi amacını yerine getirmek zorundadır.
Re'sen takdir gerektiren durumda vergi inceleme raporu ile olayın tespiti esas alınır.
Her iki halde de madde 366 unsurları aranır; inceleme raporunun ihbarnameye bağlanması zorunluluğu re'sen takdir hâlinde öne çıkar.
Beyan üzerine ile ikmalen veya re'sen tarh arasındaki fark nedir?
Mükellefin beyanına dayanarak yapılan tarhiyat terkin kapsamındadır.
İkmalen veya re'sen yapılan tarhiyat da aynı şekilde kapsama alınmıştır.
Tarh yolu hangisi olursa olsun, yürürlük tarihinde tahsil edilmemiş olan vergiler terkin edilir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 2025/152 E., 2025/195 K., 08.10.2025İlgili madde: 4760 s. K. m.4
- Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2024/696 E., 2025/946 K., 12.11.2025İlgili madde: 4760 s. K. m.13
- 7. Daire, 2025/234 E., 2025/3242 K., 14.10.2025İlgili madde: 4760 s. K. m.4
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.