Serbest meslek erbabı nedir?
Kısaca
Serbest meslek faaliyetini yürüten ve bu faaliyet karşılığında makbuz düzenlemekle yükümlü kişidir. Kişinin tacir sayılıp sayılmaması, makbuz düzenleme yükümlülüğünün bu sıfata bağlı olup olmadığı ayrı bir değerlendirme gerektirir.
Bağlam: VUK m.237
Kanuni tanım
- 6750 s. K. m.2/1-jTicari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu
Serbest meslek erbabı: 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununa göre tanımlanan serbest meslek erbabını
Kanunda nerede geçiyor
7 maddeVergi Usul Kanunu
- VUK m.153 · İşe başlamayı bildirme:
Serbest meslek faaliyeti yürüten gerçek kişilerdir. Madde bu kategoriyi ticaret ve sanat erbabından ayrı bir bent olarak sayar.
- VUK m.155 · Serbest meslek erbabında işe başlamanın belirtileri
Bir hizmet akdine dayanmadan, kendi kişisel sorumluluğu altında mesleki faaliyette bulunan kişidir. Madde bu kişilerin işe başlama anını belirlemek için kullanılır.
- VUK m.210 · Serbest meslek kazanç defteri
Serbest meslek faaliyeti yürüten, kazancını bağımsız bir çalışmadan elde eden kişidir. Maddenin öznesi bu kişilerdir; ticari işletme sahipleri bu kapsamda değildir.
- VUK m.211 · Amortisman kayıtları
Bağımsız olarak, ticari işletme niteliği taşımayan bir meslek faaliyetini yürüten gerçek kişiyi ifade eder. Maddenin öznesi bu kişilerdir.
- VUK m.236 · Makbuz mecburiyeti
Bir hizmet akdiyle bir işverene bağlı olmaksızın, kendi kişisel sorumluluğu altında ve sermayeden çok kişisel bilgi ve uzmanlığa dayanarak hizmet ifa eden kişidir. Ticari işletme sahibi tacirler bu kavramın kapsamında değerlendirilmez.
- VUK m.237 · Makbuz muhteviyatı
Serbest meslek faaliyetini yürüten ve bu faaliyet karşılığında makbuz düzenlemekle yükümlü kişidir. Kişinin tacir sayılıp sayılmaması, makbuz düzenleme yükümlülüğünün bu sıfata bağlı olup olmadığı ayrı bir değerlendirme gerektirir.
- VUK m.290 · Serbest meslek erbabının tesisleri
Serbest meslek faaliyetini mütat meslek hâlinde icra eden kişidir. Bu kişi bir işverene bağlı çalışmaz ve faaliyeti sermayeden çok kişisel bilgi ve uzmanlığa dayanır.
Karıştırılan kavramlar
Ticaret ve sanat erbabı ile serbest meslek erbabı arasındaki fark nedir?
Vergiye tabi ticari veya sanat faaliyeti yürüten gerçek kişiler, birinci bentte sayılır.
Serbest meslek faaliyeti yürüten gerçek kişiler, ikinci bentte ayrıca sayılır.
İki kategori ayrı bentlerde sayıldığı için her biri kendi sıfatıyla bildirim yükümlüsüdür. Madde iki grup arasında bildirim bakımından bir ayrım yapmaz.
Genel serbest meslek erbabı ile hekim arasındaki fark nedir?
Serbest meslek erbabı, kazanç defterini ayrı bir defter olarak tutmak zorundadır.
Hekim, diledikleri takdirde ayrı kazanç defteri tutmaz ve gerekli bilgileri protokol defterinde gösterir.
Hekimler için ayrı defter yükümlülüğü, protokol defterinde gerekli kayıtların yapılması şartına bağlı olarak ortadan kalkar.
Serbest meslek erbabı ile ticari işletme arasındaki fark nedir?
Serbest meslek erbabı, meslek faaliyetini ticari işletme niteliğinde olmayan bir biçimde yürütür.
Ticari işletme, ticari defter tutma ve amortisman kaydı düzenine tabidir.
Bu madde yalnızca serbest meslek erbabı için amortisman kayıt yükümlülüğünü düzenler; ticari işletmeler için ayrı hükümler uygulanır.
Serbest meslek erbabı ile tacir arasındaki fark nedir?
Serbest meslek erbabı, kişisel bilgi ve uzmanlığa dayanarak hizmet veren ve bu madde kapsamında makbuz yükümlülüğü altına giren kişidir.
Ticari işletmesi icabı mal satan, imal eden ya da iş gören tacir, bu maddenin değil fatura düzenlenmesine ilişkin hükümlerin muhatabıdır.
Kişinin serbest meslek erbabı mı yoksa tacir mi olduğuna göre makbuz mu fatura mı düzenleneceği değişir; yanlış belge türü seçilmesi yükümlülüğün yerine getirilmemesi sonucunu doğurabilir.
Serbest meslek kazancı ile özel okul ve hastane işleten serbest meslek erbabı arasındaki fark nedir?
Serbest meslek kazancı ticari kazanç değildir ve serbest meslek olarak vergilendirilir.
Özel okul ve hastane gibi yerleri işleten serbest meslek erbabı, serbest meslek kazancını işletme kayıtlarına alabilir.
Bu kişiler serbest meslek kazancını işletme kayıtlarında gösterme seçeneğine sahiptir; bu seçim ticari kazanç tespit usulünü etkiler.
Yerli serbest meslek erbabı ile biletle girilen yerlerde dar mükellef arasındaki fark nedir?
Genel hükme göre kazanç, tahsil edilen tutardan giderlerin düşülmesiyle bulunur.
Biletle girilen yerlerde faaliyet gösteren dar mükellef serbest meslek erbabı, isterse bilet bedellerinden bu bedele dahil resimler düşüldükten sonra kalanın yarısını safi kazanç sayarak vergilendirilir.
Dar mükellef için seçimlik bir yarı oranlı kazanç tespit yöntemi tanınmıştır; gider indirimi bu yolda yapılmaz.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 3. Daire, 2024/1963 E., 2025/680 K., 17.02.2025İlgili madde: VUK m.236, VUK m.237
- 4. Daire, 2016/10489 E., 2021/1894 K., 30.03.2021İlgili madde: VUK m.236, VUK m.237
- 4. Daire, 2016/10484 E., 2021/1890 K., 30.03.2021İlgili madde: VUK m.236, VUK m.237
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Amortisman kayıtları
- Mesleki faaliyet
- Mesleki teşekkül
- İşe başlama
- İşe başlama bildirimi
- Amortismana tabi iktisadi kıymet
- Protokol defteri
- Teselsül
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.