Süre uzatımı nedir?
Kısaca
Süre uzatımı, 12 kanunda 13 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.836 · sürenin üst sınırı: Üst hakkının süresi dolmadan önce, kuruluş şekline uyularak yeni bir süre için kabul edilmesidir.
- TBK m.95 · sürenin uzatılması: Taraflarca kararlaştırılan vade ya da sürenin ertelenmesi anlamına gelen, borcun muacceliyet zamanını ileriye alan işlem.
- HMK m.427 · tahkim süresi: Tahkim süresinin, tarafların anlaşmasıyla veya anlaşamamaları halinde taraflardan birinin başvurusu üzerine mahkemece uzatılmasıdır.
Kanunda nerede geçiyor
13 maddeden 9'iHukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.274 · Bilirkişinin görev süresi
Bilirkişinin talebi üzerine, görevlendiren mahkemenin gerekçe göstererek verdiği ek süredir. Toplam süre yine üç ayı geçemez; basit yargılamada bu süreler iki ay olarak uygulanır.
- HMK m.427 · Tahkim süresi
Tahkim süresinin, tarafların anlaşmasıyla veya anlaşamamaları halinde taraflardan birinin başvurusu üzerine mahkemece uzatılmasıdır. Mahkemenin uzatma kararı kesindir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
- Anayasa m.119
Olağanüstü halin süresinin Cumhurbaşkanının talebiyle TBMM tarafından her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatılmasıdır. Savaş hallerinde bu dört aylık sınır aranmaz.
Ceza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.66 · Atama kararı ve incelemelerin yürütülmesi
Özel sebeplerin zorunlu kılması hâlinde, bilirkişinin istemi üzerine atayan merciin gerekçeli kararıyla verilebilen ek süredir. En çok üç ay olup yeni sürenin de gerekçeli karara bağlanması gerekir.
Türk Medeni Kanunu
- TMK m.836 · VI. Sürenin üst sınırı
Üst hakkının süresi dolmadan önce, kuruluş şekline uyularak yeni bir süre için kabul edilmesidir. Uzatılan süre de en çok yüz yıl olabilir ve uzatma, süresinin dörtte üçü dolduktan sonra yapılabilir.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.95 · IV. Sürenin uzatılması
Taraflarca kararlaştırılan vade ya da sürenin ertelenmesi anlamına gelen, borcun muacceliyet zamanını ileriye alan işlem. Uzatma, ifa zamanını değiştirdiği için borcun içeriğini de etkiler.
İdari Yargılama Usulü Kanunu
- İYUK m.16 · Tebligat ve cevap verme
Cevap süresinin, haklı sebeplerin varlığı halinde, taraflardan birinin isteği üzerine görevli mahkemece verilen kararla uzatılmasıdır. Uzatma otuz günü geçemez ve yalnız bir defaya mahsus olabilir.
Damga Vergisi Kanunu
- Damga Vergisi Kanunu m.14 · Nispet
Mukavelenamenin müddetinin uzatılmasıdır. Bu hâlde aynı miktar veya nispette vergi alınır; uzatmada indirim yoktur. Akreditif mektup ve telgraflarda ise verginin dörtte biri alınır.
Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun
- Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun m.8 · Görevin sona ermesi
Belli süreli sözleşmenin, süre bitmeden önce taraflarca ileri sürülen talep üzerine devam ettirilmesidir. Talep yapılmazsa sözleşme süre sonunda kendiliğinden sona erer.
Terim 4 kanunda daha geçiyor.
Karıştırılan kavramlar
Süre uzatımı ile süre sonunda sona erme arasındaki fark nedir?
Uzatım talebi yapılırsa sözleşme süresi uzar ve sona erme ertelenir.
Uzatım talebi yapılmazsa süre bitiminde sözleşme kendiliğinden son bulur.
Talep yapılmamış olması, bedelsiz devir sonucunu doğurur.
Devir ile süre uzatımı arasındaki fark nedir?
Mukavelenamenin devri hâlinde, aslında alınan verginin dörtte biri alınır.
Müddetin uzatılması hâlinde aynı miktar veya nispet üzerinden vergi alınır ve indirim yoktur.
Devirde vergi oranı fiilen dörtte bire iner; süre uzatımında ise tam vergi yeniden alınır.
Süre uzatımı (genel) ile akreditif, mektup ve telgraf arasındaki fark nedir?
Genel mukavelenamelerde süre uzatımında aynı miktar veya nispet üzerinden vergi alınır.
Akreditif, mektup ve telgraflarda süre uzatılırsa verginin dörtte biri alınır.
Aynı süre uzatımı, kâğıdın türüne göre tam veya dörtte bir vergi doğurur.
Süre uzatımı ile devir arasındaki fark nedir?
Müddetin uzatılmasında aynı miktar veya nispet üzerinden vergi alınır ve indirim yoktur.
Devirde aslında alınan verginin dörtte biri alınır.
Uzatmada tam vergi, devirde indirimli vergi uygulanır.
Akreditif, mektup ve telgraf süre uzatımı ile diğer kâğıtların süre uzatımı arasındaki fark nedir?
Akreditif, mektup ve telgraflarda süre uzatılırsa verginin dörtte biri alınır.
Diğer kâğıtlarda süre uzatımında aynı miktar veya nispet üzerinden vergi alınır.
Bu kâğıtlarda uzatma vergisi dörtte bire iner.
Sözleşmenin kendisi ile sonradan yapılan süre uzatımı ve ücret değişikliği arasındaki fark nedir?
Sözleşme 1/11/2019 öncesi akdedilmiş ve geçerlilik kazanmıştır.
Sözleşmede 1/11/2019 sonrasında süre uzatımı veya ücreti etkileyen değişiklik yapılmıştır.
Bu sonradan yapılan değişiklikler düzenleme kapsamında değildir; dolayısıyla eski sözleşme hükümlerinin korunması bu değişikliklere uzanmaz.
İlgili konular
- Bakanlar Kurulu, milli savunma ve idareAnayasa Hukuku
- İfa zamanı ve süreye bağlı borçBorçlar Hukuku Genel Hükümler
- Bilirkişi incelemesiCeza Muhakemesi Hukuku
- Doğrudan doğruya tam yargı davası açılmasıİdari Yargılama Usulü
- Süresinden önce devir istemi ve üst hakkı iradının güvencesiMedeni Hukuk
- Tahkim süresi, dava ve cevap dilekçesiMedeni Usul Hukuku
Örnek kararlar
1 karar- 2018/137 E., 2022/86 K., 30.06.2022İlgili madde: 7075 s. K. m.3
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.