Teşebbüs nedir?
Kısaca
Teşebbüs, 4 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TCK m.312 · hükûmete karşı suç: Suç icra hareketine başlanmasına rağmen tipik sonucun gerçekleşmemesi.
- TTK m.198 · bildirim, tescil ve ilan yükümlülükleri: Kanunun teşebbüs tanımına göre, teşebbüs niteliği taşımayan gerçek kişi bu yükümlülük kapsamında değerlendirilmez; ancak ticaret şirketi aynı şartlarla yükümlü sayılır.
- 4054 s. K. m.4 · rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar: Mal veya hizmet piyasasında ekonomik faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişi ile bunların oluşturduğu ekonomik bütünlüğü ifade eder.
Kanuni tanım
- 6015 s. K. m.2/1-gDevlet Desteklerinin İzlenmesi ve Denetlenmesi Hakkında Kanun
Teşebbüs: Piyasada mal üreten, pazarlayan veya satan gerçek ya da tüzel kişileri
Kanunda nerede geçiyor
9 maddeTürk Ceza Kanunu
- TCK m.36 · Gönüllü vazgeçme
Elde olmayan nedenlerle icra hareketinin tamamlanamaması ya da neticenin gerçekleşmemesidir. Gönüllü vazgeçmede bu eksiklik failin iradesinden kaynaklanır ve teşebbüsten cezalandırılma ortadan kalkar.
- TCK m.309 · Anayasayı ihlal
Kastedilen sonucun gerçekleşmesi için icra hareketine başlanıp fakat sonucun meydana gelmemesidir. Maddede tamamlanmış suç da teşebbüs olarak tanımlanmış ve aynı cezaya bağlanmıştır.
- TCK m.312 · Hükûmete karşı suç
Suç icra hareketine başlanmasına rağmen tipik sonucun gerçekleşmemesi. Bu madde, teşebbüsü tam suç gibi cezalandırdığından, icra hareketinin başlaması yeterlidir.
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
- Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.2 · Kapsam
Mal ve hizmet piyasasında ekonomik faaliyette bulunan işletmedir. Maddenin kapsamı, faaliyetin Türkiye sınırları içinde yürütülmesine veya bu piyasaları etkilemesine bağlıdır. Hukuki yapının değil ekonomik bütünlüğün esas alındığı yorumlar uygulamada kabul edilmektedir.
- Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.3 · Tanımlar
Piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan ya da satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimlerdir. Kriter, hukuki biçim değil, piyasada ekonomik faaliyette bulunma ve bağımsız karar verebilmedir.
- Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.4 · Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar
Mal veya hizmet piyasasında ekonomik faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişi ile bunların oluşturduğu ekonomik bütünlüğü ifade eder. Maddenin uygulanabilmesi için ilgili tarafların bu niteliği taşıması gerekir.
Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.195 · I - Hâkim ve bağlı şirket
Beşinci fıkraya göre ticaret şirketi olmayan ve şirketler topluluğunun hâkimi olabilen tüzel veya gerçek kişi ya da işletmedir. Hâkim teşebbüs tacir sayılır.
- TTK m.198 · IV - Bildirim, tescil ve ilan yükümlülükleri
Maddenin bildirim yükümlüsü olarak öngördüğü taraftır. Kanunun teşebbüs tanımına göre, teşebbüs niteliği taşımayan gerçek kişi bu yükümlülük kapsamında değerlendirilmez; ancak ticaret şirketi aynı şartlarla yükümlü sayılır.
Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.4 · Teşebbüslerin nitelikleri
233 sayılı KHK'ya göre kamu iktisadi teşebbüslerinin genel adıdır; iktisadi devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşunu birlikte kapsar. Müessese, bağlı ortaklık ve iştirak bu tanımın içinde değildir.
Karıştırılan kavramlar
Teşebbüs sorumluluğu ile ortak sorumluluk arasındaki fark nedir?
Teşebbüsün sorumluluğu sermayesiyle sınırlıdır.
Devletin teşebbüsün borçlarından kendiliğinden sorumlu olması öngörülmemiştir.
Alacaklı, sermaye tutarının ötesinde teşebbüsten pay alamaz; bu sınır bakanlık talebiyle tespit edilen sermayeye göre belirlenir.
Gerçek kişi ile tüzel kişi teşebbüs arasındaki fark nedir?
Tüzel kişiliği olan şirket, kooperatif gibi yapılar teşebbüs tanımına doğrudan girer.
Gerçek kişiler de mal veya hizmet üretip pazarlıyor ya da satıyorsa tanım kapsamına girer.
Tanım hukuki biçime değil ekonomik faaliyete bağlandığı için, serbest meslek mensubu gibi gerçek kişilerin faaliyeti de rekabet hukuku bakımından teşebbüs olarak değerlendirilebilir.
Teşebbüs ile teşebbüs birliği arasındaki fark nedir?
Teşebbüs, piyasada doğrudan mal ya da hizmet üreten, pazarlayan veya satan birimdir.
Teşebbüs birliği, teşebbüslerin belirli amaçlar için kurduğu birliktir; tüzel kişiliği olabilir veya olmayabilir.
Birliğin kendisi teşebbüslerin oluşturduğu yapı olarak tanımlanır; birlik kararları ve eylemleri ayrı bir kategori olarak ele alınır.
Teşebbüs ile tamamlanmış suç arasındaki fark nedir?
Maddenin birinci fıkrası, sonucun gerçekleşmediği durumu da kapsayacak biçimde teşebbüsü cezalandırır.
Düzenin ortadan kalktığı ya da değiştiği tam sonuç gerçekleştiğinde durum da aynı fıkra kapsamındadır.
Her iki durumda da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası uygulanır; sonucun gerçekleşmesi cezada ayrıca bir artış doğurmaz.
Tam suç ile teşebbüs (bu madde açısından) arasındaki fark nedir?
Maddede teşebbüs, tam suç gibi cezalandırılır; icra hareketinin başlaması yeterlidir.
Genel hükümlere göre teşebbüste ceza indirimi ve tipik sonucun gerçekleşmemesi ayrı bir değerlendirme konusu olabilir.
Bu suçta teşebbüs aşamasında kalan fail, tam suçtaki ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla karşılaşır.
Hâkim şirket olarak ticaret şirketi ile teşebbüs veya gerçek kişi arasındaki fark nedir?
Hâkim şirketin bir ticaret şirketi olması hâlinde, şirketler topluluğu hükümleri ticaret şirketleri arasındaki ilişkiye uygulanır.
Beşinci fıkraya göre hâkim bir teşebbüs ise, merkezi yurt içinde veya dışında olsun, 195 ila 209 uncu maddeler uygulanır. Altıncı fıkraya göre tepedeki kişi sermaye şirketi değilse de hükümler işler.
Hâkim teşebbüs tacir sayılır ve tacir olmanın sonuçlarına tabi olur; iflas talep edilebilir ve basiretli iş adamı özen borcu uygulanır.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Ceza Genel Kurulu, 2024/470 E., 2025/147 K., 26.03.2025İlgili madde: TCK m.309, TCK m.312
- Ceza Genel Kurulu, 2024/553 E., 2025/126 K., 12.03.2025İlgili madde: TCK m.309, TCK m.312
- Ceza Genel Kurulu, 2024/444 E., 2025/31 K., 15.01.2025İlgili madde: TCK m.309, TCK m.312
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Cebir ve şiddet
- Hâkim durum
- Karine
- Gönüllü Vazgeçme
- Donma
- Uyumlu eylem
- Şirketler topluluğu
- Tüzel kişiye özgü güvenlik tedbiri
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.