Anayasa Madde 146II. Yüksek mahkemeler — A. Anayasa Mahkemesi — 1. Kuruluşu

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

YürürlükteSon değişiklik: 21.01.2017Kısmi iptal (yürürlükte)

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Madde, Anayasa Mahkemesinin üye sayısını (on beş) ve üyelerin hangi kurumlarca seçileceğini, seçim usullerini, aday gösterme kontenjanlarını, üyelik niteliklerini (yaş ve meslek süresi) ve Mahkemenin dört yıllık Başkan ile iki başkanvekilini seçme usulünü düzenler. Ayrıca üyelerin asli görevleri dışında resmî veya özel görev almamasını kurar. Kurala Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanı ve bu kurumlara aday gösteren Yargıtay, Danıştay, Sayıştay, YÖK ve baro başkanları muhatap olur.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(Değişik: 7/5/2010-5982/16 md.)

Anayasa Mahkemesi onbeş üyeden kurulur.1

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç aday içinden yapacağı gizli oylamayla seçer. Türkiye Büyük Millet Meclisinde yapılacak bu seçimde, her boş üyelik için ilk oylamada üye tam sayısının üçte iki ve ikinci oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır. İkinci oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için üçüncü oylama yapılır; üçüncü oylamada en fazla oy alan aday üye seçilmiş olur.

Cumhurbaşkanı; üç üyeyi Yargıtay, iki üyeyi Danıştay (…)2 genel kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; en az ikisi hukukçu olmak üzere üç üyeyi Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri arasından göstereceği üçer aday içinden; dört üyeyi üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf hâkim ve savcılar ile en az beş yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından seçer.

Yargıtay, Danıştay (…)3 ve Sayıştay genel kurulları ile Yükseköğretim Kurulundan Anayasa Mahkemesi üyeliğine aday göstermek için yapılacak seçimlerde, her boş üyelik için, (…)4 en fazla oy alan üç kişi aday gösterilmiş sayılır. Baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç aday için yapılacak seçimde (…)5 en fazla oy alan üç kişi aday gösterilmiş sayılır. 81

48

Anayasa Mahkemesine üye seçilebilmek için, kırkbeş yaşın doldurulmuş olması kaydıyla; yükseköğretim kurumları öğretim üyelerinin profesör veya doçent unvanını kazanmış, avukatların en az yirmi yıl fiilen avukatlık yapmış, üst kademe yöneticilerinin yükseköğrenim görmüş ve en az yirmi yıl kamu hizmetinde fiilen çalışmış, birinci sınıf hâkim ve savcıların adaylık dahil en az yirmi yıl çalışmış olması şarttır.

Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir Başkan ve iki başkanvekili seçilir. Süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Anayasa Mahkemesi üyeleri aslî görevleri dışında Resmî veya özel hiçbir görev alamazlar.

  1. 1.(1. fıkra)21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan “onyedi” ibaresi “onbeş” şeklinde değiştirilmiştir.
  2. 2.(3. fıkra)21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan “, bir üyeyi Askerî Yargıtay, bir üyeyi Askerî Yüksek İdare Mahkemesi” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
  3. 3.(4. fıkra)21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan “, Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
  4. 4.(4. fıkra)1/8/2010 tarihli ve 27659 Mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 7/7/2010 tarihli ve E.: 2010/49, K.: 2010/87 sayılı Kararıyla, bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “… bir üye ancak bir aday için oy kullanabilir; …” ibaresi iptal edilmiştir.
  5. 5.(4. fıkra)1/8/2010 tarihli ve 27659 Mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 7/7/2010 tarihli ve E.: 2010/49, K.: 2010/87 sayılı Kararıyla, bu fıkranın ikinci cümlesinde yer alan “… de her bir baro başkanı ancak bir aday için oy kullanabilir ve …” ibaresi, iptal edilmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(3)
  1. 21.01.2017bu fıkra 21.01.2017 tarihinde 6771 sayılı Kanunla değiştirildi
  2. 21.01.2017bu fıkra 21.01.2017 tarihinde 6771 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
  3. 07.05.2010maddenin tamamı 07.05.2010 tarihinde 5982 sayılı Kanunla değiştirildi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddenin ders anlatımı

  • Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
    Anayasa Hukuku · 5.1 Yargı - 1982 Anayasası Hükümleri · 6:04
Ders videosunu platformda izle

Bu maddeye özel soru

Anayasa Hukuku

Cumhurbaşkanı, Anayasa Mahkemesi üyeliğine YÖK tarafından önerilen adaylar arasından 3 üye seçecektir. Anayasa uyarınca bu öğretim üyeleri hakkında aranan niteliklerle ilgili hangisi kesin şarttır?

  1. A) En az 50 yaşında olmak
  2. B) Hukuk fakültesi mezunu olmak
  3. C) Hukuk, iktisat veya siyasal bilimler dallarında görev yapıyor olmak
  4. D) En az 10 yıl dekanlık yapmış olmak
  5. E) YÖK üyesi olarak görev yapıyor olmak

Bu maddeyle ilgili 41 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl