Bilinçli taksir nedir?
Kısaca
Failin neticeyi öngörüp buna rağmen hareket etmesi hâlidir. Taksirli suçtan doğan hapis cezası adli para cezasına çevrilebilirken, bilinçli taksirde bu imkân kapalıdır.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
6 maddeTürk Ceza Kanunu
- TCK m.21 · Kast
Failin neticenin gerçekleşebileceğini öngörüp buna güvenerek fiili işlemesidir. Olası kastta netice kabullenilir, bilinçli taksirde ise gerçekleşmeyeceğine güvenilir; ayrım somut olayın değerlendirilmesiyle yapılır.
- TCK m.22 · Taksir
Kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın neticenin meydana gelmesidir. Failin neticeyi öngörmüş olması, ancak istememesi ve buna rağmen gerçekleşmesi ile ayrılır; bu tür taksirde ceza artırımı uygulanır.
- TCK m.50 · Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar
Failin neticeyi öngörüp buna rağmen hareket etmesi hâlidir. Taksirli suçtan doğan hapis cezası adli para cezasına çevrilebilirken, bilinçli taksirde bu imkân kapalıdır.
- TCK m.85 · Taksirle öldürme
Failin neticenin gerçekleşebileceğini öngörmesine karşın, bunun gerçekleşmeyeceğine inanarak hareket etmesi halidir. Bu halde ceza, genel hükümlere göre artırılır.
- TCK m.171 · Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması
Failin öngördüğü neticeyi istememesine karşın neticenin meydana gelmesidir. Bu halde taksirli suça ilişkin ceza m.22 uyarınca üçte birden yarısına kadar artırılır.
Türk Sivil Havacılık Kanunu
- Türk Sivil Havacılık Kanunu m.126 · Sınırsız sorumluluk
Zararın doğma ihtimalinin bilinerek, buna rağmen dikkatsizce hareket edilmesidir. Sadece bir zarar olabileceğinin öngörülmemesi, bilinçli taksir değildir; ihtimalin fark edilmiş olması gerekir.
Karıştırılan kavramlar
Olası kast ile bilinçli taksir arasındaki fark nedir?
Olası kastta fail neticeyi öngörür ve kabullenir.
Bilinçli taksirde fail neticeyi öngörür ancak gerçekleşmeyeceğine güvenerek hareket eder.
Olası kast kasten suç hükümlerine, bilinçli taksir ise taksirle işlenen suç hükümlerine tabi olur; ayrım yanlış yapılırsa ceza sonucu değişir.
Bilinçsiz taksir ile bilinçli taksir arasındaki fark nedir?
Bilinçsiz taksirde fail neticeyi öngörmez; yalnızca dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık vardır.
Bilinçli taksirde fail neticeyi öngörmüş, ancak istememiştir ve buna rağmen netice gerçekleşmiştir.
Bilinçli taksirde taksirli suça ilişkin ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (22/3); bilinçsiz taksirde böyle bir artırım yoktur.
Taksirli suç ile bilinçli taksir ile olası kast arasındaki fark nedir?
Bilinçli taksirde fail neticeyi öngörmüş ve istememiştir.
Olası kastta fail neticeyi öngörmüş ve kabullenmiştir.
Bilinçli taksir hâlinde ceza artırılır; olası kast hâlinde fail kasten sorumlu tutulur. Bu iki kavram aynı sonuca bağlanmamalıdır.
Taksirli suç ile bilinçli taksir arasındaki fark nedir?
Taksirli suçtan dolayı hükmolunan hapis cezası, uzun süreli olsa bile diğer koşullar varsa adli para cezasına çevrilebilir.
Bilinçli taksir hâlinde aynı imkân kapalıdır.
Taksirli suçta adli para cezasına çevirme mümkünken, bilinçli taksirde bu yol kapalıdır.
Bilinçli taksir ile bilinçsiz taksir arasındaki fark nedir?
Failin neticeyi öngörmesine karşın gerçekleşmeyeceğine inanarak hareket ettiği haldir.
Failin öngörülebilir neticeyi hiç öngörmediği haldir.
Bilinçli taksirde ceza, genel hükümlere göre artırılır; bilinçsiz taksirde ise şahsi cezasızlık nedeni (m.22/6) gündeme gelir. Madde metni bu ayrımı doğrudan yapmaz, genel hükümlere bağlar.
Bilinçli taksir ile basit taksir arasındaki fark nedir?
Fail öngördüğü neticeyi istemeyerek neticenin meydana gelmesine yol açar.
Fail neticeyi öngörmez; yalnızca dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranır.
Bilinçli taksirde m.22 uyarınca ceza üçte birden yarısına kadar artırılır. Basit taksirde ise m.61 ve m.22/4 uyarınca kişisel ve ailevi durum nedeniyle ceza verilmeyebilir veya cezada indirim yapılabilir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Ceza Genel Kurulu, 2020/444 E., 2022/423 K., 08.06.2022İlgili madde: TCK m.21
- Ceza Genel Kurulu, 2019/314 E., 2021/373 K., 09.09.2021İlgili madde: TCK m.21
- Ceza Genel Kurulu, 2018/386 E., 2020/495 K., 01.12.2020İlgili madde: TCK m.21
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.