Derece nedir?
Kısaca
Derece, 13 kanunda 23 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.851 · ana para: Rehnin tapu sicilinde gösterilen, rehin alacağına karşılık gelen ve rehnin paraya çevrilmesinde öncelik sırasını belirleyen tutar birimidir.
- DMK m.43 · göstergeler: Memurun sınıf içindeki konumunu gösteren ve aylık göstergenin tablodaki sıralamasını belirleyen basamaktır.
- TTK m.1019 · faizler: İpotekli taşınmaz üzerinde birden çok ipotek bulunduğunda, bunların birbirine göre öncelik sırasını gösteren kavramdır.
Kanunda nerede geçiyor
23 maddeden 18'iDevlet Memurları Kanunu
- DMK m.43 · Göstergeler
Memurun sınıf içindeki konumunu gösteren ve aylık göstergenin tablodaki sıralamasını belirleyen basamaktır. Derece 1 en üst, 15 en alt derecedir.
- DMK m.45 · Memurun başka sınıfta ve derecesinin altında bir görevde çalıştırılmıyacağı
Memurun öğrenim durumuna ve hizmet süresine bağlı olarak sınıf içinde bulunduğu aylık basamağıdır. Derecenin altına atama, bu sıralamada daha düşük bir derece anlamına gelir.
- DMK m.83 · muvazzaf askerlikte geçen sürelerin kademe ve derece intibaklarında değerlendirilmesi
Memurun aylık ve kadro bakımından bağlı olduğu düzeydir. Askerlik öncesinde iktisap edilen derece, askerlik süresinin değerlendirilmesinde esas alınır.
- DMK m.151 · Derecelerin ilk ve en yüksek kademe aylıkları
Gösterge tablosunda yer alan ve her biri ayrı bir gösterge aralığına karşılık gelen aylık sıralamasıdır. Madde, her derece için ilk ve son kademe aylığının hangi göstergeye karşılık geldiğini belirler.
- DMK m.160 · Kademe ilerlemesinde verilecek aylık
Memurun aylık katsayısını ve kadro düzeyini belirleyen, kademelerden oluşan basamaktır. Kademe ilerlemesi derece içinde gerçekleşir, derece değişmez.
Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.1016 · 3. Sicile geçirilecek hususlar
Aynı gemi üzerindeki ipoteklerin birbirine göre öncelik sırasıdır. Her derecenin teminat altına aldığı miktar, rehin konusu alacağın belirlendiği para cinsi üzerinden gösterilir.
- TTK m.1017 · 4. İpoteğin derecesi
Taşınmaz ya da gemi değerinin, ipoteklerin sırasını ve teminat miktarını belirlemek için farazi olarak ayrılan değer parçasıdır. Her derecenin bir değeri vardır ve ipotek ancak o derecenin değeri kadar güvence sağlayabilir.
- TTK m.1019 · b) Faizler
İpotekli taşınmaz üzerinde birden çok ipotek bulunduğunda, bunların birbirine göre öncelik sırasını gösteren kavramdır. Aynı derecede olan veya sonradan gelen hak sahipleri, genişletme karşısında onay hakkına sahip değildir.
- TTK m.1060 · B) Uygulanacak hükümler
Birden fazla ayni hakkın aynı şey üzerindeki sıralamasıdır. Aynı tarihle kaydedilmiş haklar aynı derecede sayılır; derecenin değiştirilmesi de madde kapsamındadır.
Hakimler ve Savcılar Kanunu
- Hakimler ve Savcılar Kanunu m.16 · Adli yargı ile ilgili cetvel
Hâkim ve savcının sınıf içindeki ya da kadro düzeyindeki konumunu gösteren ölçüdür. Derece unvanı, sınıftan ayrı olarak cetvelde belirlenir.
- Hakimler ve Savcılar Kanunu m.17 · İdari yargı ile ilgili cetvel
Hâkim ve savcıların aylık ve özlük bakımından bağlı olduğu kademedir. Metin derecelerin sayısını ve dağılımını cetvele bırakmıştır.
- Hakimler ve Savcılar Kanunu m.103 · Aylık tablosu:
Hâkim ve savcıların bulundukları derecedir ve e-j bentlerinde derece bazında oran belirlenmesine esas alınır. Madde derece-oran ilişkisini kademeli olarak düzenler.
İcra ve İflas Kanunu
- İİK m.100 · Hacze iştirak derecelerinin teşkili
Aynı tarihli haciz ve öncelik şartlarını taşıyan alacaklıların oluşturduğu sıradır. Birinci derece aynı derecede iştirak eden alacaklılardan, ikinci derece ise bu şartları taşımayan ve yalnız birinci derecenin artanından yararlanan alacaklılardan oluşur.
- İİK m.107 · Talep hakkı
Haciz yoluyla paraya çevrilen malın bedelinden alacakların hangi sırada pay alacağını gösteren öncelik sıralamasıdır. Her alacaklı, haczi konulduğu tarihe göre bir derece içinde yer alır.
Türk Medeni Kanunu
- TMK m.851 · II. Güvence altına alınan alacak — 1. Ana para
Rehnin tapu sicilinde gösterilen, rehin alacağına karşılık gelen ve rehnin paraya çevrilmesinde öncelik sırasını belirleyen tutar birimidir. Her derecenin ifade ettiği miktar, rehin konusu alacağın tespit edildiği para türü üzerinden gösterilir.
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun
- AYMKYUHK m.69 · Aylık tablosu
Raportör ve raportör yardımcılarının bulunduğu kadro basamağıdır. Birinci fıkradaki oranlar derece esasına göre farklılaşır.
Gelir Vergisi Kanunu (GVK)
- GVK geç. m.34
Götürü usulde mükellefin faaliyet grubuna göre belirlenen kazanç kademesidir. Artış, her derecedeki tutara ayrı ayrı uygulanır.
Emniyet Genel Müdürlüğü İçin Kadro İhdası Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
- Emniyet Genel Müdürlüğü İçin Kadro İhdası Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.3
Kadronun bağlı olduğu maaş ve özlük kademesini gösteren sıra numarasıdır. Cetvelde 1 ile 15 arasında değişen dereceler kullanılmıştır.
Terim 5 kanunda daha geçiyor.
Karıştırılan kavramlar
Üst derece ile alt derece arasındaki fark nedir?
Derece 1'e yaklaştıkça tablodaki gösterge değerleri yükselir.
Derece 15'e yaklaştıkça gösterge değerleri düşer.
Aynı kademedeki iki memurun aylık göstergesi derece farkına göre belirgin biçimde ayrılır.
Sınıf içi derece ile karşılık gösterilen kadro derecesi: fark nedir?
Memurun kendi sınıfı içindeki derecesi; bu, kazanılmış hak aylık derecesi olarak korunur.
Atandığı kadronun derecesi; memur bu kadroya karşılık gösterilerek atanır.
Birinci fıkradaki karşılık gösterme, memurun kazanılmış derecesinin altında bir kadroya atanabilmesini sağlar; ancak aylık, işgal ettiği kadroya değil kazanılmış dereceye göre ödenmeye devam eder.
Öğrenim durumuna bağlı yükselme sınırı ile karşılık gösterilen derece farkı arasındaki fark nedir?
Öğrenim durumuna göre tespit edilen yükselinebilecek derece.
Karşılık gösterilecek kadro derecesine bağlı kazanılmış hak aylık dereceleri.
Atama, öğrenim durumuna göre yükselinebilecek dereceyi aşamaz ve karşılık gösterilecek kadro derecesi, kazanılmış hak aylık derecelerinin üç üst derecesinden fazla olamaz.
Kademe ilerlemesi ile derece yükselmesi arasındaki fark nedir?
Kademe ilerlemesi, derece içinde yapılan yatay ilerlemedir ve görev veya sorumluluk artmaz.
Derece yükselmesi, memurun bir üst dereceye geçmesi olup kadro şartına bağlıdır ve görev ile sorumluluk da artar.
Madde yalnızca kademe ilerlemesinin aylık sonucunu düzenler. Derece yükselmesinde aylık, üst derecenin göstergesine göre belirlenir ve bu durum m.68 kapsamında kalır.
Birinci derece (aynı derecede iştirak) ile ikinci derece (artan bedel) arasındaki fark nedir?
Dört şartı birlikte taşıyan alacaklılar ilk hacze aynı derecede iştirak eder ve bunların alacakları birlikte ödenir.
Bu şartlardan birini taşımayan alacaklılar ilk hacze katılamaz; yalnız önceki dereceden artacak bedele ikinci derece olarak katılır.
Birinci derece alacakları tamamen ödenmeden ikinci derece alacaklılara ödeme yapılmaz; ikinci derece yalnız artandan yararlanır.
Aynı derecede iştirak ile ayrı derecede (ikinci derece) ilk hacze katılım arasındaki fark nedir?
Tüm şartları taşıyan alacaklılar ilk haciz sahibi ile eşit sırada yer alır.
Şartlardan birini eksik olan alacaklılar, ilk hacze eşit derecede katılamaz.
Eksik şartlı alacaklı yalnız artan bedelden yararlanabilir; önceliği ilk hacze katılma hakkı ile belirlenir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 2022/95 E., 2024/52 K., 22.02.2024İlgili madde: 1700 s. K. m.1
- 2018/95 E., 2023/221 K., 27.12.2023İlgili madde: DMK m.43
- 2018/149 E., 2022/163 K., 29.12.2022İlgili madde: 1700 s. K. m.1
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.