Fiilî hâkimiyet nedir?
Kısaca
Bir şeyin üzerinde kişinin fiilen egemen olması, o şeyi dilediği gibi kullanabilmesi durumudur. Zilyetliğin dayanağı bu fiilî egemenliktir.
Bağlam: TMK m.976
Kanunda nerede geçiyor
5 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.939 · 1. Alacaklının zilyetliği
Taşınır üzerindeki gerçek egemenlik durumudur. Rehin veren tek başına fiili hâkimiyeti sürdürdükçe rehin hakkı doğmaz; bu, aleniyet ihtiyacının sonucudur.
- TMK m.973 · I. Kavram
Bir şey üzerinde kişinin o şeyi fiilen elinde tutarak ya da onu dilediği gibi kullanabilecek durumda bulunmasıdır. Madde bu kavramın içeriğini tanımlamaz; sokakta bırakılan araç veya dolapta unutulan yüzük gibi hallerde fiilî hâkimiyetin varlığı somut olaya göre belirlenir.
- TMK m.975 · 2. Dolaylı ve dolaysız zilyetlik
Kişinin eşya üzerinde maddi olarak egemen olması durumudur. Hukuki bir yetkinin varlığı değil, eşya üzerindeki fiilî denetim esas alınır. Dolaysız ve dolaylı ayrımı bu fiilî hâkimiyetin maddi yoğunluğuna göre yapılır.
- TMK m.976 · III. Geçici olarak kesilme
Bir şeyin üzerinde kişinin fiilen egemen olması, o şeyi dilediği gibi kullanabilmesi durumudur. Zilyetliğin dayanağı bu fiilî egemenliktir.
- TMK m.992 · 5. Taşınmazlarda karine
Taşınmazın üzerinde fiilen egemen olma durumudur. Tapu kaydına bağlı olmayan bu hâkimiyet, yalnızca gasp veya saldırı hâlinde dava açma yetkisi doğurur.
Karıştırılan kavramlar
Fiilî hâkimiyet ile hakkın kullanılması arasındaki fark nedir?
Fiilî hâkimiyette kişi eşyayı kendisi ya da başkası aracılığıyla elinde bulundurur.
Hakkın kullanılmasında ise kişi eşya üzerinde değil, hakkın konusu üzerinde hakkını uygulamaktadır.
Hakkın kullanılmasının bulunup bulunmadığı, fiilî hâkimiyetin varlığından bağımsız olarak değerlendirilir.
Adına tescil sahibi ile fiilî hâkimiyet sahibi arasındaki fark nedir?
Tapu siciline adına tescil bulunan kişi, hak karinesi ve zilyetlikten doğan dava hakkından yararlanır. Dava açması için tescile dayanması yeterlidir.
Tescili olmayan ama taşınmaz üzerinde fiilî hâkimiyeti bulunan kişi, yalnızca gasp veya saldırı sebebiyle dava açabilir.
Fiilî hâkimiyet sahibi, tescile dayanarak karine ileri süremez; kendi zilyetliğini gasp veya saldırıya karşı koruma davası açabilir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Ceza Genel Kurulu, 2022/363 E., 2024/238 K., 12.09.2024İlgili madde: TMK m.973
- Ceza Genel Kurulu, 2022/556 E., 2023/209 K., 05.04.2023İlgili madde: TMK m.973
- Ceza Genel Kurulu, 2020/393 E., 2022/467 K., 22.06.2022İlgili madde: TMK m.973
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.