Zilyet nedir?

14 maddede geçiyor · 8 kanun

Kısaca

Zilyet, 8 kanunda 14 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • TMK m.987 · davaya karşı savunma: Bir taşınırı fiilen elinde tutan ve onu kendi adına kullanan kişidir.
  • TCK m.141 · hırsızlık: Bir taşınır mal üzerinde fiilî hâkimiyeti bulunan kimsedir.
  • CMK m.122 · belge veya kâğıtları inceleme yetkisi: Belge veya kâğıdı fiilen elinde bulunduran kişidir.

Kanunda nerede geçiyor

14 madde

Türk Medeni Kanunu

  • TMK m.973 · I. Kavram

    Bir şey üzerinde fiilî hâkimiyeti bulunan kimsedir. Mülkiyet sahibi olmak zilyet olmak için yeterli değildir; zilyetlik fiilî hâkimiyete dayanır.

  • TMK m.981 · C. Zilyetliğin hükümleri — I. Korunması — 1. Savunma hakkı

    Bir şeyi fiilen hâkimiyeti altında tutan kişidir. Hükmün korumasından yararlanmak için zilyetliğin hukuka uygun olup olmadığına bakılmaz; haksız veya kötüniyetli zilyet de savunma hakkına sahiptir.

  • TMK m.982 · 2. Zilyetliğin gasbında dava hakkı

    Bir şeyi fiilen hâkimiyeti altında tutan kişidir. Madde bakımından önemli olan, zilyedin o anda fiilî hâkimiyetine sahip olmasıdır; zilyetliğin hukuka uygun olup olmadığı davanın kurulmasını etkilemez.

  • TMK m.987 · 3. Davaya karşı savunma

    Bir taşınırı fiilen elinde tutan ve onu kendi adına kullanan kişidir. Maddenin koruduğu konum, dava anındaki fiili hâkimiyete dayanır.

  • TMK m.990

    Bir taşınır üzerinde fiilen hakimiyet kuran kişidir. Maddenin koruması zilyedin iradesi dışında elinden çıkan taşınırlar bakımından söz konusu olur.

Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun

Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun

  • AATUHK m.82 · Haczedilen menkul malların korunması

    Haczedilen malı fiilen elinde bulunduran kişidir. Maddenin ikinci fıkrası, mal borçlu dışında bir zilyedin elinde ise bu kişinin yanında bırakılmasına imkân verir.

  • AATUHK m.83 · Menkul malları koruyacak olanların mecburiyet ve mesuliyetleri

    Haczedilen malı fiilen elinde bulunduran kişidir. Madde metni zilyedi, borçlu ve güvenilir şahısla birlikte sayarak aynı yükümlülüğe bağlar.

Türk Ceza Kanunu

  • TCK m.141 · Hırsızlık

    Bir taşınır mal üzerinde fiilî hâkimiyeti bulunan kimsedir. Hırsızlıkta zilyetlik, malikin mülkiyetiyle aynı anlama gelmez; malı fiilen elinde tutan kişinin rızası korunur.

Ceza Muhakemesi Kanunu

  • CMK m.122 · Belge veya kâğıtları inceleme yetkisi

    Belge veya kâğıdı fiilen elinde bulunduran kişidir. Kendi mührünü koyma veya imzasını atma hakkı bu kişiye veya temsilcisine tanınmıştır.

Türk Ticaret Kanunu

  • TTK m.1131 · A) Tanımı

    Maddenin ikinci fıkrasına göre, geminin teknik yönetimini elinde bulunduran tahsis edendir. Zilyetlik bu maddede fiili hâkimiyet yerine teknik yönetime bağlanmış bir kurgudur.

Kamulaştırma Kanunu

  • Kamulaştırma Kanunu m.19 · Tapuda kayıtlı olmayan taşınmaz malların tescili ve zilyedin hakları

    Taşınmazı fiilen elinde tutan ve malik sıfatıyla kullanan kişidir. Madde bakımından zilyedin kimliği ilanda belirtilir ve bedel zilyede ödenir.

Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu

Karıştırılan kavramlar

Zilyet ile başka kişi arasındaki fark nedir?

Taşınmaz malın zilyedi ya da zilyetlerden biri, doğrudan başvuru yetkisine sahiptir.

Zilyet olmayan kişiler genel olarak başvuru yetkisine sahip değildir; köye ait taşınmazlar bakımından köy halkından herhangi biri istisnai olarak yetkilidir.

Zilyet dışındaki kişinin başvurusu, ancak köye ait taşınmaz söz konusu olduğunda geçerli sayılır.

3091 s. K. m.3

Dolaysız zilyet ile dolaylı zilyet arasındaki fark nedir?

Dolaysız zilyet esas olarak m.981 kapsamında kuvvet kullanabilir.

Dolaylı zilyet ancak saldırı sırasında olay yerindeyse kendisi kuvvet kullanabilir; aksi hâlde aracısı üzerinden korunur.

Dolaylı zilyetin olay yerinde bulunmaması hâlinde doğrudan kuvvet kullanma yetkisi doğmaz.

TMK m.981

Zilyet ile zilyet yardımcısı arasındaki fark nedir?

Zilyet, kendi adına m.981'deki savunma ve geri alma yetkisini kullanır.

Zilyet yardımcısı zilyetliği başkası adına tuttuğu için m.981'den yararlanamaz; genel haklı savunmaya (TBK m.64) dayanır.

Yardımcının kuvvet kullanması, ancak TBK m.64'teki genel haklı savunma koşulları varsa hukuka uygun olur.

TMK m.981

Zilyet davalı ile zilyet davacı arasındaki fark nedir?

Zilyet davalı konumundaysa, yani kendisine karşı taşınır davası açılmışsa, karineye dayanabilir.

Zilyet davacı konumundaysa, karine ona yardımcı olmaz; kendi hakkını ispatlamak durumundadır.

Karine yalnızca zilyedin davalı olduğu durumda ispat yükünü karşı tarafa yükler.

TMK m.987

Malik ile zilyet arasındaki fark nedir?

Malik, malın mülkiyet hakkına sahip kişidir; malı rehin vermiş ya da kiraya vermiş olabilir.

Zilyet, malı fiilen elinde tutan kişidir; mülkiyeti olmayabilir.

Malik, zilyedin rızası olmadan malı alırsa hırsızlık oluşmaz (kendi malını alamaz); zilyedin rızası olmadan başkası malı alırsa hırsızlık oluşur.

TCK m.141

Fiilen zilyet şerik ile diğer şerikler arasındaki fark nedir?

Gayrimenkule fiilen zilyet bulunan şerik, harcın tamamından sorumlu tutulabilir.

Fiilen zilyet olmayan şerikler, doğrudan tahsil muhatabı olarak gösterilmez.

Tahsil fiilen zilyet şerikten yapılır; ödeyen şerik diğer şeriklere rücu eder.

Harçlar K. m.68

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025
    İlgili madde: TMK m.987, TMK m.990
  2. Hukuk Genel Kurulu, 2013/652 E., 2013/872 K., 26.06.2013
    İlgili madde: TMK m.981, TMK m.982
  3. Hukuk Genel Kurulu, 2023/654 E., 2024/530 K., 23.10.2024
    İlgili madde: TMK m.982

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.