Hukuk seçimi nedir?
Kısaca
Tarafların uygulanacak hukuku sözleşmeyle belirlemesidir. Taşınmaz sözleşmelerinde bu yetki tanınmamıştır, bu nedenle taraflar bu sözleşmeler için hukuk seçemez.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
9 maddeMilletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun
- MÖHUK m.23 · Fikrî mülkiyete ilişkin haklara uygulanacak hukuk
Tarafların fikri hak ihlalinden doğan talepler için mahkeme hukukunu seçebilmesidir. Seçim yalnızca ihlalden sonra geçerlidir ve hakkın ihlal edilip edilmediği sorusunu kapsamaz.
- MÖHUK m.24 · Sözleşmeden doğan borç ilişkilerinde uygulanacak hukuk
Tarafların, aralarındaki sözleşmeden doğan ihtilaflara uygulanmak üzere bir hukuku kendi iradeleriyle belirlemesidir. Seçim açık olabileceği gibi sözleşme hükümlerinden veya hâlin şartlarından tereddüde yer bırakmayacak biçimde anlaşılabilen örtülü bir irade ile de yapılabilir.
- MÖHUK m.25 · Taşınmazlara ilişkin sözleşmeler
Tarafların uygulanacak hukuku sözleşmeyle belirlemesidir. Taşınmaz sözleşmelerinde bu yetki tanınmamıştır, bu nedenle taraflar bu sözleşmeler için hukuk seçemez.
- MÖHUK m.26 · Tüketici sözleşmeleri
Tarafların sözleşmeye uygulanacak hukuku kendi iradeleriyle belirlemesidir. Tüketici sözleşmelerinde bu yetki, asgari koruma sınırıyla sınırlıdır.
- MÖHUK m.27 · İş sözleşmeleri
Tarafların iş sözleşmesine uygulanacak devlet hukukunu kendi aralarında belirlemesidir. İşçi lehine sınırlandırılmıştır ve seçim, mutad işyeri hukukunun asgari korumasının altına inemez.
- MÖHUK m.29 · Eşyanın taşınmasına ilişkin sözleşmeler
Tarafların sözleşmeye hangi devletin hukukunun uygulanacağını kendi aralarında kararlaştırmalarıdır. Madde bu seçimi öncelikli tutar ve tarafların diledikleri devletin hukukunu seçebileceklerini kabul eder.
- MÖHUK m.34 · Haksız fiiller
Tarafların, haksız fiilden doğan borç ilişkisine uygulanacak hukuku açıkça kararlaştırmasıdır. Seçim, haksız fiil meydana geldikten sonra yapılabilir; fiilden önceki seçim bu maddeye göre geçerli değildir.
- MÖHUK m.39 · Sebepsiz zenginleşme
Tarafların uygulanacak hukuku birlikte belirlemesidir. Madde, bu seçimi sebepsiz zenginleşme gerçekleştikten sonra ve açıkça yapılmış olma şartına bağlar.
Milletlerarası Tahkim Kanunu
- Milletlerarası Tahkim Kanunu m.4 · Tanımı ve şekli
Tarafların tahkim anlaşmasının geçerliliğine uygulanacak hukuku belirlemesidir. Böyle bir seçim yoksa Türk hukuku ölçü alınır.
Karıştırılan kavramlar
Açık hukuk seçimi ile örtülü hukuk seçimi arasındaki fark nedir?
Açık seçimde taraflar hangi hukukun uygulanacağını sözleşmede doğrudan belirtir.
Örtülü seçimde seçim sözleşme hükümlerinden veya hâlin şartlarından çıkarılır; tereddüde yer vermeyecek biçimde anlaşılması gerekir.
Her iki biçim de geçerlidir; örtülü seçimde ispat ve yorum güçlüğü artar, bu nedenle irade açıkça anlaşılmalıdır.
Sözleşmenin tamamı ile sözleşmenin bir kısmı (kısmi hukuk seçimi) arasındaki fark nedir?
Tamamına uygulanan seçimde seçilen hukuk sözleşmenin bütününü düzenler.
Kısmi seçimde farklı bölümler için farklı hukuklar seçilebilir.
Kısmi seçim yapılırsa her bölüm kendi seçilen hukukuna tabi olur; seçilmeyen bölümler için objektif bağlama kuralına dönülür.
Sözleşmenin kuruluşundan önce ile sonra yapılan hukuk seçimi arasındaki fark nedir?
Seçim sözleşme kurulurken yapılmışsa, baştan itibaren sözleşmeye uygulanır.
Sonradan yapılan seçim ya da değişiklik, sözleşme kurulduktan sonra yapılmıştır.
Sonradan yapılan seçim geriye etkilidir; ancak üçüncü kişilerin hakları saklıdır.
Hukuk seçimi yapılmış hal ile seçim yapılmamış hal arasındaki fark nedir?
Taraflar hukuk seçmişse seçilen hukuk uygulanır.
Taraflar seçim yapmamışsa objektif bağlama kuralına göre en sıkı ilişkili hukuk belirlenir.
Seçim yoksa karakteristik edim borçlusunun mutad meskeni, işyeri veya yerleşim yeri hukuku devreye girer.
Hukuk seçimi yapılmış hal ile hukuk seçimi yapılmamış hal arasındaki fark nedir?
Taraflar hukuk seçmişse seçilen hukuk uygulanır, ancak tüketicinin mutad meskeni hukukunun emredici asgari korumasının altına inemez.
Taraflar hukuk seçmemişse tüketicinin mutad meskeni hukuku uygulanır, ancak üç bağlantıdan birinin bulunması gerekir.
Seçilen hukukun tüketiciyi daha az koruyan hükümleri, mutad meskeni hukukunun emredici hükümlerine göre uygulanmaz.
Hukuk seçimi ile objektif bağlama arasındaki fark nedir?
Taraflar açıkça ya da örtülü olarak bir devlet hukukunu seçmişse seçilen hukuk esas alınır.
Taraflar hukuk seçmemişse işçinin mutad işyeri hukuku ve diğer objektif ölçütler uygulanır.
Seçilen hukuk işçiyi mutad işyeri hukukundan daha iyi korumuyorsa seçim geçersiz kalır ve objektif bağlama kuralına dönülür.
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2024/653 E., 2025/584 K., 01.10.2025İlgili madde: 4686 s. K. m.4
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/3 E., 2024/650 K., 11.12.2024İlgili madde: MÖHUK m.24
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/160 E., 2024/651 K., 11.12.2024İlgili madde: MÖHUK m.24
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.