Kamu Yararı nedir?

Kanunla yapılan sınırlama, mülkiyet hakkının kapsamını genel olarak daraltır ve malikin yetkilerini kısıtlar.

Kamulaştırma, malın malikten alınarak kamu adına edinilmesidir ve madde metnindeki sınırlamadan ayrı bir işlemdir.

Kamulaştırmada değer karşılığı ödeme koşulu Anayasa'nın 46. ve 47. maddelerinden gelir; genel sınırlamada ise bu koşul madde metninde yer almaz.

Kamu yararı, isnadın doğruluğunun ortaya konulmasında toplumsal bir bilgilenme menfaatinin varlığıdır ve nesnel bir ölçüttür.

Şikayetçinin rızası, mağdurun isnadın ispatına açıkça izin vermesidir ve kişisel iradeye dayanır.

İki koşuldan biri gerçekleşmesi yeterlidir; biri bulunmadığında diğeri ispat isteğinin kabulünü sağlar. Rıza varsa kamu yararı araştırmasına gerek kalmaz.

Millî savunma veya halk sağlığı açısından kullanımın başlaması, artırılması ya da yaygınlaştırılması büyük önem taşıyan hal.

Kullanılmamanın ya da yetersiz kullanılmanın ekonomik ve teknolojik gelişmede ciddi zarar doğurduğu hal.

Her iki halde de kamu yararı kabul edilir; ancak birinci halde kamu yararının varlığı kendiliğinden kabul edilirken, ikinci halde zararın ciddi olduğu ortaya konmalıdır.

Korunan çeşidin ihraç edilmesi durumu.

Maddede sayılan kamu yararı halleri.

İhracat, tek başına zorunlu lisans gerekçesi olarak kabul edilmez.

Periyodik gözden geçirmede kamu yararının bulunmadığı tespit edilen tedbir.

Kovuşturma açılmaması, düşme, beraat, genel af veya görevden düşürülmeyi gerektirmeyen suçtan mahkûmiyet hali.

Her iki durumda da tedbir kaldırılır; ancak ikinci grupta kaldırılma kesin olarak kendiliğinden gerçekleşir, birincisi idarenin takdirine bağlıdır.

Kamu yararı gerekçesiyle verilen zorunlu lisans inhisari olabilir.

Millî güvenlik gerekçesiyle verilen zorunlu lisans kararı, buluşun bir veya birkaç işletme tarafından kullanılmasıyla sınırlandırılabilir.

Her iki gerekçede de inhisari ya da sınırlı kullanım kurulabilir; ancak millî güvenlikte kullanım alanı işletme düzeyinde daraltılabilir.