Karşılık nedir?
Kısaca
Karşılık, 7 kanunda 10 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.219 · edinilmiş mallar: Edinimin bedeli olarak eşin verdiği emek, para ya da diğer malvarlığı unsurlarıdır.
- TTK m.606 · yan edim yükümlülüğü: Ortağın yan edimine karşılık şirketin sağladığı ücret veya benzeri bir bedeldir.
- Av. K. m.48 · avukata çıkar karşılığında iş getirme: Aracılığın bedeli olarak vaat edilen ya da verilen ücret veya herhangi bir çıkardır.
Kanunda nerede geçiyor
10 maddeTürk Ticaret Kanunu
- TTK m.75 · 4. Karşılıklar
Gerçekleşmesi şüpheli yükümlülük ve askıdaki işlemlerden doğabilecek muhtemel kayıpların bilançoda ayrılan, amacı belirli yedek akçesidir. Karşılık, gerçekleşmiş bir zararın kaydı değil, henüz gerçekleşmemiş bir kaybın önceden muhasebeleştirilmesidir.
- TTK m.606 · II - Yan edim yükümlülüğü
Ortağın yan edimine karşılık şirketin sağladığı ücret veya benzeri bir bedeldir. Yan edimler kural olarak karşılıksız olduğundan, karşılık yoksa ya da uygun değilse m.606/3 devreye girer.
- TTK m.783 · 2. Karşılık
Düzenleyenin çek bedelini ödemek için muhatap nezdinde, düzenleyenin emrine tahsis edilmiş olarak bulunan tutardır. Karşılığın varlığı çekin düzenlenmesinin ön koşuludur.
Türk Medeni Kanunu
- TMK m.219 · II. Edinilmiş mallar
Edinimin bedeli olarak eşin verdiği emek, para ya da diğer malvarlığı unsurlarıdır. Karşılığın edinilmiş mallardan verilmesi, edinimin edinilmiş mal sayılmasının dayanağıdır.
- TMK m.798 · 3. Harap olma veya kamulaştırma
Sigorta tazminatı veya kamulaştırma bedeli gibi malın yerine geçen değerdir. İntifa hakkı bu değer üzerinde devam eder ve sahibi bu değerden yararlanma hakkını korur.
Avukatlık Kanunu
- Av. K. m.48 · Avukata çıkar karşılığında iş getirme
Aracılığın bedeli olarak vaat edilen ya da verilen ücret veya herhangi bir çıkardır. Ücret ile sınırlı değildir; maddi olmayan bir menfaat de çıkar kapsamında değerlendirilebilir.
Vergi Usul Kanunu
- VUK m.288 · Karşılıklar
Hasıl olan veya hasıl olması beklenen, ancak miktarı kesin olarak belirlenemeyen ve işletme için bir borç niteliği taşıyan belli zararları karşılamak amacıyla hesaben ayrılan tutardır. Karşılık, gerçekleşmiş bir borcun ödenmesi değil, ileride doğabilecek bir zararın muhasebe kaydıyla ayrılmasıdır.
Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun
- Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun m.2 · Temel ilkeler
Ücret, bağış, katkı payı, huzur hakkı ve benzeri adlar altında yapılan her türlü ödemedir. Adı ne olursa olsun, karşılığın fiilen bir ödeme niteliği taşıması yeterlidir.
Bankacılık Kanunu
- Bankacılık Kanunu m.143 · Varlık yönetim şirketi
Varlık yönetim şirketinin, işlemleri nedeniyle doğmuş veya doğması beklenen, ancak miktarı kesin olarak belli olmayan zararlarını karşılamak için ayırdığı tutardır. Ayrılan karşılığın tamamı ayrıldığı yılda kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider sayılır.
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
- AATUHK m.31 · Üçüncü şahısların hakları ve mecburiyetleri
Yararlananın tasarruf karşılığında malı veya hakkı kazanmak için verdiği bedel ya da edimdir. Yararlanan bu karşılığını alacaklı idareden geri isteyemez.
Karıştırılan kavramlar
Karşılık ile amortisman arasındaki fark nedir?
Karşılık, miktarı kesin olmayan bir borç veya zararın ayrılmasıdır.
Amortisman, bilinen bir değer kaybının dönemlere dağıtılmasıdır.
Madde metni amortisman kayıtlarına ilişkin özel hükümleri saklı tutar; amortisman için ayrı hükümler uygulanır, karşılık hükmü bunların yerine geçmez.
Karşılık ile kesin borç arasındaki fark nedir?
Karşılık, miktarı kesinleşmemiş ileri tarihli bir zarar için ayrılır.
Miktarı belli ve doğmuş bir borç doğrudan borç olarak kaydedilir.
Miktarı kesinleşmiş borç için karşılık ayrılamaz; karşılık yalnızca tutarın belirsiz olduğu hallerde söz konusu olur.
Yeniden kurulma ile karşılık üzerinde devam arasındaki fark nedir?
Malın fiziken onarılıp yeniden yararlanılabilir hâle getirilmesi; intifa hakkı yenilenen malın üzerinde yeniden kurulur.
Malın fiziken yok olması veya kamulaştırma gibi bir sebeple elden çıkması; intifa hakkı malın yerine geçen karşılık üzerinde devam eder.
Birinci hâlde hak yeniden doğar, ikinci hâlde mevcut hak karşılık üzerine kayar; hakkın konusu değişir ama hakkın varlığı sürer.
Kamu görevlisinin organda görev alması ile organda görev alıp karşılık alması arasındaki fark nedir?
Kamu görevlisinin dernek veya vakıf organında görev alması, d bendinde unvanını kullanarak yapıldığında yasaktır.
Aynı görevin e bendi kapsamında ücret, huzur hakkı veya başka adla karşılık alınarak yürütülmesi ayrıca yasaklanmıştır.
Unvan kullanılmadan görev alma d bendinde yer almaz; ancak karşılık alındığında e bendi devreye girer. İki yasak birlikte ihlal edilebilir.
Kamu hizmetiyle bağlantılı karşılık ile genel bağış arasındaki fark nedir?
b bendi, kamu kurum ve kuruluşlarının sunduğu hizmetle ilgili olarak karşılık alınmasını yasaklar.
Hizmetle bağlantısı olmayan genel bağış ve yardım faaliyetleri bu bentle doğrudan yasaklanmış değildir.
Yasak, hizmet bağlantısı kurulabildiği ölçüde uygulanır; bağlantı yoksa b bendi uygulanmaz.
Karşılık ayırma yükümlülüğü ile genel gider arasındaki fark nedir?
Varlık yönetim şirketinin, işlemleri nedeniyle doğmuş veya doğması beklenen ancak miktarı kesin belli olmayan zararlar için ayırdığı karşılık.
Kesin miktarı belli olan giderler bu maddedeki karşılık kapsamında değildir.
Ayrılan karşılığın tamamı ayrıldığı yılda kurumlar vergisi matrahında gider olarak kabul edilir.
İlgili konular
- Avukatların birlikte veya avukatlık ortaklığı şeklinde çalışmalarıAvukatlık Hukuku
- Mülkiyet ve kişisel mallarMedeni Hukuk
- Sona ermesiMedeni Hukuk
- Birden fazla ortağa ait esas sermaye payı, bu pay üzerinde çeşitli haklar, ek ödeme ve yan edim yükümlülükleriTicaret Hukuku
- Bono veya emre yazılı senet, çeklerin düzenlenmesi ve şekliTicaret Hukuku
- Kalemlere ilişkin ilkeler ve değerleme ilkeleriTicaret Hukuku
Örnek kararlar
3 karar- 2016/36 E., 2016/187 K., 14.12.2016İlgili madde: TMK m.219
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/467 E., 2024/199 K., 24.04.2024İlgili madde: TMK m.219
- Ceza Genel Kurulu, 2014/19 E., 2015/309 K., 13.10.2015İlgili madde: Av. K. m.48
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Diğer malî kurumlar
- Amortisman kayıtları
- Kişisel malların gelirleri
- Takdir edilecek bedel
- Varlık yönetim şirketi
- Sermayenin yarısından fazlası
- Aracılık
- Tasarruf hakkı
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.