Menfi tespit davası nedir?

Takipten önce açılan davada borçlu, takibin durdurulması için ihtiyati tedbir isteyebilir; mahkeme alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat karşılığında bu tedbiri verebilir.

Takipten sonra açılan davada takibin ihtiyati tedbirle durdurulması mümkün değildir; borçlu yalnızca icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir.

Takibin durdurulması talebi yalnızca takip öncesi davada mümkündür; takip sonrası davada ancak paranın alacaklıya verilmemesi talep edilebilir.

Ödeme yapılmadan önce veya ödeme yapılmamış olarak sürdürülen dava menfi tespit davasıdır.

Borç ödendikten sonra menfi tespit davası kanun gereği istirdat davasına dönüşür ve ödenen paranın geri alınması istenir.

Ödeme gerçekleşmişse dava istirdat davası olarak devam eder; ödemenin hangi tarihte yapıldığı sürenin başlangıcını belirler.

Süresinde itiraz eden üçüncü kişi, bu itirazın aksini alacaklı idarenin açacağı genel mahkeme davasında beklemek durumundadır.

İtiraz süresini kaçıran üçüncü kişi, bir yıl içinde menfi tespit davası açmak ve bu davada borçlu olmadığını ispat etmek zorundadır.

Süresinde itiraz eden için alacaklı idare bir yıl içinde dava açıp itirazın aksini ispat ederek üçüncü kişinin cezalandırılmasını ve borcun ödenmesine hükmedilmesini isteyebilir. Süresini kaçıran kişi kendisi dava açmak zorundadır.

Madde, üçüncü kişiye bir yıllık menfi tespit davası yolunu tanır.

Amme borçlusu bakımından bu yol tanınmamıştır; Yargıtay içtihadı da bu yönde kabul edilmektedir.

Menfi tespit davası yalnızca üçüncü kişiler için açılabilir; amme borçlusu bu maddeye dayanarak menfi tespit davası açamaz. (Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2024/1304 E., 2024/1429 K., 26.06.2024)

Menfi tespit davası açma hakkı bulunan ödeme emri itirazcısı, ikinci fıkranın kapsamı dışındadır.

Menfi tespit davası açma hakkı bulunmayan itirazcı, ikinci fıkranın birinci grubundadır.

Yalnızca dava açma hakkı bulunmayan itirazcı bakımından haksız çıkma zammının tahsilinden vazgeçilir.

Üçüncü kişi, bildirimden itibaren yirmi gün içinde dava açtığına dair belgeyi icra dairesine verirse, cebri icra işlemleri kararın kesinleşmesine kadar durur.

Üçüncü kişi itirazda bulunur ama dava açıp belgeyi sunmazsa, takip işlemleri durmaz.

Yalnız belgenin sunulması cebri icranın durmasını sağlar; davanın kaybedilmesi hâlinde üçüncü kişi dava konusunun en az yüzde yirmisi tutarında tazminata mahkûm edilir.