Tasarruf nedir?
Kısaca
Tasarruf, 9 kanunda 13 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.262 · olağan yönetim: Bir malın hukuki varlığını doğrudan etkileyen işlemlerdir; malın devri, rehni veya başka bir hakkın konusu olmasını kapsar.
- TTK m.977 · verilebilecekleri hâller: Gemi veya ipotek üzerinde hak doğuran, değiştiren ya da kaldıran işlem.
- AATUHK m.73 · haczin neticeleri: Malın hukuki akıbetini etkileyen işlemler; devir, rehin, kiralama gibi malvarlığı üzerindeki hukuki işlemleri kapsar.
Kanunda nerede geçiyor
13 maddeden 12'iTürk Ticaret Kanunu
- TTK m.356 · C) Kanuna karşı hile
Maddede onay ve tescilden önce yapılan ödemeler dahil her türlü tasarruf geçersiz sayılmıştır. Sözleşmeden doğan ödeme yükümlülüğünü yerine getirmek amacıyla yapılan edimler de bu kapsama girer.
- TTK m.977 · V- Şerhler — 1. Verilebilecekleri hâller
Gemi veya ipotek üzerinde hak doğuran, değiştiren ya da kaldıran işlem. Şerhten sonra yapılan tasarruflar, şerhle korunan hakkı ihlal ettikleri ölçüde geçersiz kabul edilir.
- TTK m.1114 · 3. Eşya üzerinde tasarruf yetkisi a) Genel olarak
Eşyanın satılması, rehnedilmesi veya kullanılması yoluyla eşyanın hukuki durumunun değiştirilmesidir. Madde, eşyanın malikinin hakkına yapılan bu müdahaleyi kapsar.
Türk Medeni Kanunu
- TMK m.262 · B. Yönetim ve tasarruf — I. Ortaklık mallarında — 1. Olağan yönetim
Bir malın hukuki varlığını doğrudan etkileyen işlemlerdir; malın devri, rehni veya başka bir hakkın konusu olmasını kapsar. Olağan yönetim sınırları içinde yapılan tasarruf, ortak mal üzerinde eşin tek başına yapabildiği işlemdir.
- TMK m.553 · II. Tereke malları üzerinde tasarruf
Bir malın mülkiyetinin başkasına geçirilmesi ya da o mal üzerinde intifa, rehin gibi sınırlı ayni hakların kurulmasıdır. Madde bu işlemleri, vasiyeti yerine getirme görevlisi açısından sulh hâkiminin yetkisine bağlar.
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
- AATUHK m.33 · Tasfiye halinde mesuliyet
Tasfiye sonucunda elde edilen malvarlığı üzerinde yapılan her türlü işlem anlamına gelir; dağıtım dışında kalan fiilî ya da hukuki işlemleri de içerir. Maddede sınırlı sayılmamıştır.
- AATUHK m.73 · Haczin neticeleri
Malın hukuki akıbetini etkileyen işlemler; devir, rehin, kiralama gibi malvarlığı üzerindeki hukuki işlemleri kapsar. Maddi fiiller bu kavramın tam kapsamında değerlendirilmez.
Gelir Vergisi Kanunu (GVK)
- GVK m.79 · Yabancı parası ile ödenen faiz ve temettüler
İratın sahibi tarafından yabancı para olarak kullanılması, yani elden çıkarılması ya da değerlendirilmesidir. Madde, tasarrufun yabancı para olarak yapıldığı hali ayrıca sayar.
Gecekondu Kanunu
- Gecekondu Kanunu m.11
Taşınmaz üzerinde satış, devir, ayni hak tesisi gibi hukuki işlemlerle malikin yetkisini kullanmasıdır. Madde, tasarrufu amaç bakımından sınırlandırır; tasarrufun geçersizliğinin hangi sonuçla doğacağı maddede açıkça düzenlenmemiştir.
Olağanüstü Hal Kanunu
- Olağanüstü Hal Kanunu m.27 · Mahalli idarelere ait yetkiler
Mahalli idare organlarının karar dışında tesis ettiği idari işlemlerdir. Maddede kararlarla birlikte anılır ve onay kapsamına girer.
Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu
- Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu m.33 · Yasak faaliyetler
Malın hukuken devri, rehni veya benzeri biçimde üzerinde hak doğuran ya da hakkı değiştiren işlemlerdir. Maddede alım, satım ve rehin örnek olarak sayılmış, ‘gibi’ ifadesiyle sınırı açık bırakılmıştır.
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
- Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.52 · IV – Şekil
Mali hakların devri, kullanım izni verilmesi veya bu haklar üzerinde yapılan diğer işlemlerdir. Madde, tasarrufun hem sözleşme hem tek taraflı işlem biçiminde yapılabildiğini ima eder; şekil şartı her iki durumda da aranır.
Terim 1 kanunda daha geçiyor.
Karıştırılan kavramlar
Tahsil / kayda intikal / tasarruf: fark nedir?
İratın fiilen tahsil edildiği veya yabancı para olarak kayda alındığı hal.
İratın yabancı para olarak tasarruf edildiği hal.
Her üç halde de çevirme tarihi, ilgili olayın gerçekleştiği gündür; hangi halin söz konusu olduğu çevirme gününü belirler.
Olağan giderleri karşılayan tasarruf ile diğer tasarruflar arasındaki fark nedir?
Olağan giderleri karşılayacak ölçüdeki tasarruflar, vasiyeti yerine getirme görevlisi tarafından sulh hâkiminin yetkisi alınmadan yapılabilir.
Bunun dışında kalan devir ve sınırlı ayni hak kurma işlemleri, sulh hâkiminin yetki vermesine bağlıdır.
Yetki alınmadan yapılan olağan gider niteliğindeki tasarruf geçerlidir; olağan giderin dışındaki bir devir ise yetki olmadan yapıldığında hükme aykırılık doğurur.
Tasarruf yasağı ile nitelik değiştiren işlem yasağı arasındaki fark nedir?
Alım, satım, rehin gibi hukuki tasarruflar, ürünün hukuki akıbetini değiştirir ve doğrudan mülkiyet ya da rehin hakkını etkiler.
Ürünün niteliğini değiştirecek işlemler ise ürünün fiziksel ya da kalite yapısına dokunur ve hukuki devir içermeyebilir.
Her iki hal de mudi izni olmadıkça yasaktır; birinci hal hukuki tasarruf, ikinci hal fiili müdahale olarak ayrı ayrı değerlendirilir.
Şerhten önceki tasarruf ile şerhten sonraki tasarruf arasındaki fark nedir?
Şerh tarihinden önce yapılan tasarruflar, bu maddenin ikinci fıkrası kapsamında değildir.
Şerh tarihinden sonra yapılan tasarruflar, şerhle teminat altına alınan hakkı ihlal ettikleri ölçüde geçersizdir.
Şerhten sonraki tasarruf, şerhli hakkı ihlal ettiği oranda hükümsüz olur; ihlal etmeyen kısım geçerli kalır.
İradi tasarruf ile cebri icra, ihtiyati haciz veya iflas yoluyla tasarruf arasındaki fark nedir?
Malikin ya da ipotek sahibinin kendi iradesiyle yaptığı tasarruf.
Cebri icra, ihtiyati haciz veya iflas idaresi eliyle yapılan tasarruf.
Metin her iki halde de aynı sonucu bağlar; şerhli hak, bu yollarla yapılan tasarruflara karşı da korunur.
Olağan yetki ile zorunluluk halindeki tasarruf arasındaki fark nedir?
Kaptanın olağan durumda eşya üzerinde tasarruf yetkisi yoktur; eşya malikinin veya taşıtanın tasarruf alanındadır.
Yolculuğun devamı için zorunluluk bulunduğunda kaptan, eşya üzerinde satma, rehnetme veya kullanma yoluyla tasarruf yapabilir.
Zorunluluk yoksa tasarruf maddeye dayanamaz ve kaptanın işlemi geçerli bir yetki olmadan yapılmış sayılır.
İlgili konular
- Vasiyeti yerine getirme görevlisiMedeni Hukuk
- Yönetim ve tasarrufMedeni Hukuk
- Pay bedellerinin ödenmesi ve temel ilkelerTicaret Hukuku
- Amme alacağının tahsiline imkan bırakmamak maksadiyle yapılan tasarruflarVergi ve Vergi Usul Hukuku
- Borçlu elinde haczedilen mallara karşı istihkak iddialarıVergi ve Vergi Usul Hukuku
- Gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı, diğer kazanç ve iratlarVergi ve Vergi Usul Hukuku
Örnek kararlar
3 karar- 1. Hukuk Dairesi, 2024/809 E., 2025/289 K., 03.02.2025İlgili madde: 775 s. K. m.11
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/1745 E., 2024/3050 K., 29.05.2024İlgili madde: 775 s. K. m.11
- 3. Hukuk Dairesi, 2023/1855 E., 2024/60 K., 08.01.2024İlgili madde: AATUHK m.73
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Butlan
- Hüsnüniyet
- Bölge valisi
- Lisanslı depo işletmesi
- Olağan gider
- Olağan yönetim sınırı
- Tahsis amacı
- Alt lisans
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.