Yüzde usulü nedir?
Kısaca
Müşteriden alınan servis bedeli veya benzeri paraların işçilere ücret niteliğinde dağıtıldığı ücret ödeme biçimidir. Yalnızca madde metninde sayılan işyeri türlerinde ve işverenin bu usulü uyguladığı işyerlerinde söz konusu olur.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
6 maddeİş Kanunu
- İş K. m.37 · Ücret hesap pusulası
Ücretin, işyerinde elde edilen gelirden alınan yüzdelerle belirlendiği ödeme biçimidir. Bu usulde ayrıca her hesap pusulasının genel toplamını gösteren belge düzenlenmesi m.52 kapsamında gerekir.
- İş K. m.44 · Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma
Otel, lokanta, eğlence yeri gibi yerlerde müşteriden alınan servis payının işçilere dağıtıldığı ücret biçimidir. Bu usulde ulusal bayram ve genel tatil ücretini işveren öder (m.46 metninde ayrıca düzenlenmiştir).
- İş K. m.46 · Hafta tatili ücreti
Müşterilerden toplanan servis bedeli gibi paraların ücrete eklenerek ödendiği çalışma biçimidir. Bu usulde hafta tatili ücretini işveren öder.
- İş K. m.51 · Yüzdelerin ödenmesi
Müşteriden alınan servis bedeli veya benzeri paraların işçilere ücret niteliğinde dağıtıldığı ücret ödeme biçimidir. Yalnızca madde metninde sayılan işyeri türlerinde ve işverenin bu usulü uyguladığı işyerlerinde söz konusu olur.
- İş K. m.52 · Yüzdelerin belgelenmesi
Otel, lokanta, eğlence yeri ve benzeri yerlerde müşterilerin hesap pusulasına eklenen ya da ayrıca alınan servis bedelinin işçiler arasında paylaştırıldığı ücret uygulamasıdır. Madde metni bu usulün tanımını 51. madde üzerinden kabul eder.
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
- Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.51
Servis karşılığı veya başka adlarla müşteriden alınan ve işçilere dağıtılması gereken paraların toplandığı ücret ödeme biçimidir. Bu usulün uygulandığı işyerleri madde metninde sayılan otel, lokanta, eğlence yerleri ve benzeri yerlerdir.
Karıştırılan kavramlar
Kanunun kapsamındaki işyeri ile yüzde usulü işyeri arasındaki fark nedir?
Bu Kanun kapsamındaki işyerlerinde çalışma, madde hükmüne tabidir.
Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde ulusal bayram ve genel tatil ücreti işveren tarafından ödenir.
Yüzde usulünde ücretin ödeme kaynağı ve biçimi ayrı düzenlenmiştir; çalışma iznine ilişkin kurallar yine bu madde ile birlikte uygulanır.
Genel hal ödeme ile yüzde usulü arasındaki fark nedir?
Sabit ücretli işçide hafta tatili ücreti, çalışılmayan günün ücreti olarak tam ödenir.
Yüzde usulü işyerlerinde hafta tatili ücretini işveren öder.
Yüzde usulü işçinin ücret hesabı ayrı bir yöntemle yapılır; ödeme sorumlusu işverendir.
Yüzde usulü para ile bahşiş arasındaki fark nedir?
Servis karşılığı ya da hesap pusulasına eklenen paralar, işverenin toplayıp dağıttığı yüzde usulü paralardır. Bunlar işverenin kontrolü altında toplanır.
Müşterinin işverenin kontrolü dışında, doğrudan işçiye verdiği bahşiş, bu düzenlemenin kapsamı dışındadır.
Yüzde usulü paralar m.51 kapsamında eksiksiz dağıtılır ve belgelenir; doğrudan verilen bahşiş için işverenin bu yükümlülükleri doğmaz.
Yüzde usulü işyeri ile diğer işyerleri arasındaki fark nedir?
Madde metninde sayılan türde ve yüzde usulünün uygulandığı işyerleri, m.51 ve m.52 yükümlülüklerine tabidir.
Sayılan türde olmayan veya yüzde uygulamayan işyerleri bakımından bu yükümlülükler doğmaz.
Yalnızca yüzde usulü uygulanan sayılan işyerlerinde para dağıtım ve belgeleme yükümlülüğü söz konusudur.
Genel kural ile yüzde usulü işyeri arasındaki fark nedir?
Genel kuralda ücretin ödenmesi işyerinin ödeme düzenine göre yapılır.
Yüzde usulü işyerinde genel tatil ücreti işveren tarafından işçiye ödenir.
Yüzde usulü işyerinde ödeme yükümlüsü ve ödemenin yapılış biçimi ayrı bir kurala tabidir.
Yüzde usulü işçi ile aylık ücretli işçi (m.49) arasındaki fark nedir?
Yüzde usulü işçinin genel tatil ücreti, madde ve m.49 ile hesaplanır.
Aylık ücretli işçi hakkında m.49 ikinci hükmü gereği genel tatil ücretinin uygulanması kısıtlı bir durumdur.
Hesaplama yöntemi ve ödeme düzeni işçinin ücret biçimine göre değişir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2015/3352 E., 2019/569 K., 16.05.2019İlgili madde: İş K. m.44
- Hukuk Genel Kurulu, 2015/2244 E., 2018/1353 K., 25.09.2018İlgili madde: İş K. m.51
- Hukuk Genel Kurulu, 2015/2883 E., 2018/675 K., 04.04.2018İlgili madde: İş K. m.51
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.