TBK Madde 240III. Önalım hakkı — 1. İleri sürülmesi
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Bu madde, sözleşmeden doğan önalım hakkının hangi hallerde kullanılabileceğini ve hangi hallerde kullanılamayacağını düzenler. Birinci fıkra, önalım hakkının doğması için taşınmazın satışının ya da ekonomik bakımdan satışa eşdeğer her türlü işlemin yapılmasını koşul olarak koyar. İkinci fıkra, mirasın paylaşımında özgüleme, cebri artırma ve kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi ya da benzer amaçlarla edinme hallerinde önalım hakkının kullanılamayacağını belirtir.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Önalım hakkı, taşınmazın satışı ya da ekonomik bakımdan satışa eşdeğer her türlü işlemin yapılması hâllerinde kullanılabilir.
Taşınmazın, mirasın paylaşımında mirasçılardan birine özgülenmesi, cebrî artırma yoluyla satışı ve kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi ve bunlara benzer amaçlarla edinilmesi hâllerinde önalım hakkı kullanılamaz.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, "III. Onalım hakkı / 1. İleri sürülmesi" kenar başlıklı yeni bir maddedir. Tasarının iki fıkradan oluşan 239 uncu maddesinde, sözleşmeden doğan onalım hakkının kul lanılabileceği ve kullanılamayacağı durumlar düzenlenmektedir. Maddenin birinci fıkrasında kullanılan "taşınmazın satışı ya da ekonomik bakımdan satışa eşdeğer her türlü işlem" şeklindeki ibare, satış ve onunla eşdeğerli bütün hukukî işlemleri kap samaktadır. Böylece, onalım hakkı taşınmaz satışında ve ekonomik bakımdan satışa eşdeğer işlem ler yapılması hâlinde kullanılabilecektir. Meselâ, bir gayrimenkul yatırım ortaklığına ait hisselerin bütünüyle devri hâlinde bu işlem, fıkra anlamında ekonomik bakımdan satışa eşdeğer işlem niteliğinde sayılabilecektir. Ancak, bir taşınmazın anonim veya limited şirkete aynî sermaye olarak konul masında onalım hakkı kullanılamayacaktır. Maddenin ikinci fıkrasında ise taşınmazın, mirasın paylaşılması kapsamında mirasçılardan birine özgülenmesi, cebrî artırma yoluyla satışı ve kamusal yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacıyla kazanılması hâllerinde, onalım hakkının kullanılamayacağı düzenlenmiştir. Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 216c maddesi göz önünde tu tulmuştur.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Ekonomik bakımdan satışa eşdeğer işlem
- Sözleşmeden doğan önalım hakkı
- Cebri artırma yoluyla satış
- Kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi amacıyla edinme
- Mirasın paylaşımında özgüleme
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeye özel soru
Bir taşınmaz maliki, taşınmazını üçüncü bir kişiye sattığında veya ekonomik bakımdan satışa eşdeğer bir işlem yaptığında; hak sahibine bu taşınmazı öncelikli olarak satın alma yetkisi veren ve dava yoluyla kullanılan yenilik doğurucu hak aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Alım (iştira) hakkı
- B) Geri alım (vefa) hakkı
- C) Ön alım (şufa) hakkı
- D) Taşınmaz satış vaadi
- E) Sınırlı ayni hak
Bu maddeyle ilgili 1 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl