Aksi kararlaştırma nedir?

Ortaklığın devamı sırasında karşılıksız kazanılan malların ortaklığa dâhil edilmesi için ortaklar arasında yapılan anlaşmadır. Kararlaştırma yoksa bu mallar kişisel mal sayılır.

Taraflarca, sözleşmede ya da tasarrufta, önce ölenin mirasçılarına geri isteme hakkı tanınmadığını ya da bu hakkın farklı kurulduğunu gösteren hükümdür. Varsa bu kayıt geri isteme hakkını ortadan kaldırır.

Tarafların sözleşmeyle maddedeki varsayılan kuraldan farklı bir düzen kurmasıdır. Madde, aksi kararlaştırılmadıkça uygulanır niteliktedir.

Tarafların uzatılan sürenin başlangıcını maddedeki kuraldan farklı belirlemek için yaptıkları açık ya da yorumla anlaşılabilir anlaşma. Bu anlaşma, madde hükmünün yerine geçer.

Tarafların, dönemsel edimli bağışlamanın bağışlayanın ölümünden sonra da sürmesini sözleşmeyle öngörmesidir. Bu irade açıkça yapılmalıdır; aksi yönde bir anlaşma yoksa hüküm kendiliğinden işler.

Tarafların hakemin sorumluluğu konusunda tahkim sözleşmesiyle farklı bir düzen kurmalarıdır. Bu düzen, maddedeki sorumluluk kuralını tamamlayıcı ya da değiştirici nitelikte olabilir.

Tarafların tebligat usulü konusunda sözleşme ile Tebligat Kanunu'ndan farklı bir yöntem seçmesidir. Bu anlaşma, tebligatın hangi usulle yapılacağına ilişkin bir tercih niteliğindedir ve tahkim gibi yargılama dışı yollarda daha çok gündeme gelir.

Tarafların gider yükünü birinci fıkradan farklı biçimde paylaştırmak üzere yaptıkları sözleşmedir. Bu anlaşma, kanunun varsayılan düzenini değiştirir.

Tarafların sözleşmeyle tedavi giderlerinin sigortacı tarafından ödenmeyeceğini veya bu yükümlülüğün farklı biçimde düzenleneceğini kabul etmeleridir. Madde buna ancak sözleşmesel bir hükümle izin verir; kendiliğinden bir yasak alanı yoktur.

Tarafların gizlilik kuralından sapmak istemeleri hâlinde bunu açıkça kararlaştırabilmelerini ifade eder. Maddenin kendi metninde bu kararlaştırmanın açık olması şartı aranmamakla birlikte, uygulamada yorumla gizliliğin kaldırılamayacağı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2025/255 E., 2026/11 K., 21.01.2026)

Tarafların harcın kime ait olacağı konusunda yaptığı sözleşmesel düzenlemedir. Bu anlaşma varsa madde metnindeki sıra uygulanmaz.

Taraflar arasında fotoğraf çektirme yetkisini sınırlayan ya da kaldıran bir anlaşmanın yapılmasıdır. Aksi kararlaştırılmışsa birinci fıkradaki yetki doğmaz.