Delil tespiti nedir?

4 maddede geçiyor

Kısaca

Henüz açılmamış ya da görülmekte olan bir davada ileride kullanılacak bir vakıanın, keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık dinletilmesi gibi bir delil yoluyla önceden tespit edilmesidir. Tespit, esas hakkındaki yargılamanın yerine geçmez ve bu aşamada işin esasına ilişkin değerlendirme yapılmaz.

Bağlam: HMK m.404

Kanunda nerede geçiyor

4 madde

Hukuk Muhakemeleri Kanunu

  • HMK m.400 · Delil tespitinin istenebileceği hâller

    Henüz inceleme sırası gelmemiş bir vakıaya ilişkin keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık ifadesi gibi işlemlerin, davanın asıl incelemesinden önce yapılmasını sağlayan geçici hukuki korumadır. Dava açılmış olması şart değildir; ileride açılacak davaya yönelik olabilir.

  • HMK m.401 · Görev ve yetki

    Henüz yargılama sırasında ortaya çıkmasını beklemeden, ileride kullanılacak bir delilin şimdiden tespit altına alınmasıdır. Madde bu işlemin görev ve yetki kurallarını düzenler, tespitin esasını ve şartlarını düzenlemez.

  • HMK m.402 · Delil tespiti talebi ve karar

    Bir vakıanın ileride ispatında kullanılmak üzere, delilin kaybolma veya zorlukla gösterilme tehlikesi varken önceden tespit edilmesidir. Dava açılmadan ya da dava sırasında yapılabilir.

  • HMK m.404 · Delil tespiti kararında uygulanacak hükümler

    Henüz açılmamış ya da görülmekte olan bir davada ileride kullanılacak bir vakıanın, keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık dinletilmesi gibi bir delil yoluyla önceden tespit edilmesidir. Tespit, esas hakkındaki yargılamanın yerine geçmez ve bu aşamada işin esasına ilişkin değerlendirme yapılmaz.

Karıştırılan kavramlar

Delil tespiti ile ihtiyati tedbir arasındaki fark nedir?

Delil tespiti, ileride veya görülmekte olan bir davada kullanılacak delilin zamanından önce toplanıp güvence altına alınmasını amaçlar.

İhtiyati tedbir, dava konusuna yönelik geçici bir korumadır ve m.389 vd. hükümlerine tabidir.

Dava konusu hakkın korunması için ihtiyati tedbir, delilin korunması için delil tespiti istenir; aynı koruma ihtiyati tedbirle zaten sağlanıyorsa delil tespiti yoluna gidilemez.

HMK m.400

Yürütmenin durdurulması ve delil tespiti ile esas hakkındaki dava arasındaki fark nedir?

Yürütmenin durdurulması ve delil tespiti talepleri madde gereği nöbetçi daireye gelir.

Esas hakkındaki davanın incelenmesi madde kapsamında sayılmamıştır.

Esas hakkındaki dava, nöbet döneminde görülmez ve ara kararla yetinilir.

2575 s. K. m.87

Keşif ve delil tespiti ile diğer adli işlemler arasındaki fark nedir?

Keşif ve delillerin tespiti, madde metninde sayılan işlerdir ve istisnai zamanda yapılabilir.

Madde metninde sayılmayan diğer adli işlemler ile genel duruşma işleri, bu maddenin kapsamında değildir.

Sayılmayan işlemler için istisnai zamanda işlem yapılabilmesi bu maddeye değil, ayrı bir düzenlemeye dayandırılmalıdır.

HMK m.148

Olağan delil tespiti ile acele hâlde delil tespiti arasındaki fark nedir?

Olağan delil tespitinde karar, tespit yapılmadan önce dilekçeyle birlikte karşı tarafa tebliğ edilir ve karşı taraf tespit sürecine katılabilir.

Acele hâlde karşı tarafa tebligat yapılmadan tespit yapılır; karşı taraf tespitten sonra, kendiliğinden yapılan tebliğ ile haberdar olur.

Acele hâlde karşı tarafın tespit öncesi bilgilendirilmesi ve tespit sırasında hazır bulunması olanağı ortadan kalkar; bunun yerine tespit sonrası itiraz yolu açılır.

HMK m.403

Diğer geçici koruma ile ihtiyati tedbir ve delil tespiti arasındaki fark nedir?

Diğer geçici korumalar kendi özel kanunlarında düzenlenmiş olabilir.

İhtiyati tedbir ve delil tespiti HMK m.389-405'te genel olarak düzenlenmiştir.

Diğer geçici korumalara HMK m.389-405 doğrudan uygulanmaz; yalnızca özel hüküm yoksa ve niteliğine uygun olduğu ölçüde kıyas yoluyla uygulanır.

HMK m.406

Çatma delil tespiti ile genel delil tespiti yetkisi arasındaki fark nedir?

Çatmadan doğan delil tespitinde yetki, çatmanın meydana geldiği yere bağlanmıştır.

Genel delil tespitinde dava açılmadan önce esas davaya bakacak mahkeme, keşif veya bilirkişi incelemesi yapılacak şeyin bulunduğu yer ya da tanığın oturduğu yer sulh mahkemesi esas alınır.

Çatma olayında yer ölçütü, genel kurallardan farklı olarak deniz ticareti mahkemesini öne çıkarır.

TTK m.1292

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. Ceza Genel Kurulu, 2017/1165 E., 2019/263 K., 26.03.2019
    İlgili madde: HMK m.400, HMK m.401, HMK m.404
  2. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulu , 2013/1 E., 2014/1 K., 21.02.2014
    İlgili madde: HMK m.400, HMK m.401, HMK m.404
  3. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi, 2025/1165 E., 2025/1222 K., 09.10.2025
    İlgili madde: HMK m.400, HMK m.401, HMK m.404

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.