Duruşmalı inceleme nedir?
Kısaca
Duruşmalı inceleme, 3 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- HMK m.356 · duruşma yapılması ve karar verilmesi: Bölge adliye mahkemesinin istinaf dosyasını taraflar huzurunda duruşma açarak incelemesidir.
- CMK m.305 · yargıtayda hükmün açıklanması: Yargıtay'ın dosyayı taraflar huzurunda duruşma yaparak incelemesi halidir.
- Av. K. m.144 · disiplin kurulunda duruşma: Avukatın talebi üzerine ya da disiplin kurulunun gerekli görmesiyle yapılan, sözlü yargılamanın yapıldığı incelemedir.
Kanunda nerede geçiyor
4 maddeCeza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.299 · Duruşmalı inceleme
Yargıtay'ın temyiz incelemesini dosya üzerinden değil, ilgililerin hazır bulunabileceği bir duruşma yaparak yürütmesidir. Kural olarak temyiz incelemesi dosya üzerinden yapılır; duruşmalı inceleme ancak bu maddede aranan koşullarla gerçekleşir.
- CMK m.305 · Yargıtayda hükmün açıklanması
Yargıtay'ın dosyayı taraflar huzurunda duruşma yaparak incelemesi halidir. Madde yalnız bu inceleme türünde uygulanır, duruşmasız işlerde uygulanmaz.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.356 · Duruşma yapılması ve karar verilmesi
Bölge adliye mahkemesinin istinaf dosyasını taraflar huzurunda duruşma açarak incelemesidir. Kanun kuralı olarak bu yöntemi öngörür; duruşma yapılmadan karar verilmesi ancak 353. maddede sayılan hâllerde mümkündür.
Avukatlık Kanunu
- Av. K. m.144 · Disiplin kurulunda duruşma
Avukatın talebi üzerine ya da disiplin kurulunun gerekli görmesiyle yapılan, sözlü yargılamanın yapıldığı incelemedir. Avukatın isteği bu konuda bağlayıcıdır; kurul talebi reddedemez gibi okunmamalı, metin yalnızca isteğin varlığında duruşmalı yapılmasını öngörür.
Karıştırılan kavramlar
Evrak üzerinden inceleme ile duruşmalı inceleme arasındaki fark nedir?
Varsayılan yol olarak inceleme dosya üzerinden yapılır ve ilgili duruşmaya çağrılmaz.
Avukatın istemi veya kurulun gerekli görmesi halinde inceleme sözlü duruşmada yapılır.
Duruşmalı yolda gizlilik kuralı devreye girer ve duruşma kamuya kapalı yapılır.
Duruşmalı inceleme ile dosya üzerinden inceleme arasındaki fark nedir?
Kural olarak istinaf incelemesi duruşmalı yapılır ve taraflara duruşma günü tebliğ edilir.
353. maddede sayılan hâllerde duruşma yapılmadan, dosya üzerinden karar verilebilir.
Duruşma yapılmadığında taraflara duruşma günü tebliği gerekmez; duruşma yapıldığında tebliğ zorunludur.
Dosya üzerinden inceleme ile duruşmalı inceleme arasındaki fark nedir?
Kural olarak Birlik disiplin kurulu disiplin davalarını dosya üzerinde inceler.
İşten veya meslekten çıkarma ya da işten yasaklanma kararlarında ilgili avukatın isteği üzerine veya kendiliğinden duruşma yapılabilir.
Ağır cezalar bakımından duruşma talep edilebilir veya kurul kendiliğinden duruşma yapabilir; diğer cezalarda duruşma zorunlu değildir.
Duruşmalı inceleme ile dosya üzerinde inceleme arasındaki fark nedir?
Duruşma yapılan işte ilgililer çağrılır, ifadeleri ve delilleri dinlenir ve taraflar gelmese bile karar verilir.
Duruşma yapılmayan işte icra mahkemesi dosya üzerinden inceleme yapar ve kararını on gün içinde verir.
Duruşma yapılmazsa on günlük karar süresi işler; duruşma yapılırsa bu süre bağlı değildir ve duruşma takvimi belirler.
Duruşmalı inceleme ile evrak üzerinde inceleme arasındaki fark nedir?
Duruşmalı incelemede mahkeme tarafları ve delilleri dinler, ifadeler tutanağa geçer.
Evrak üzerinde incelemede mahkeme dosya içeriğiyle yetinir ve taraf dinlenmez.
Madde yalnız duruşmalı incelemeye uygulanır; evrak üzerinde karar verilen hallerde tutanak ve tanık dinleme zorunluluğu doğmaz.
Evrak üzerinde inceleme ile duruşmalı inceleme arasındaki fark nedir?
Madde, kurul incelemesinin evrak üzerinde yapılacağını açıkça belirtir.
Duruşma yapılıp yapılmayacağı maddede düzenlenmemiştir; bu konuda madde metni sessizdir.
Kurul incelemesi yazılı belgeler üzerinden yürür; sanığın dosyayı inceleme hakkı ise ayrıca tanınmıştır.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 2018/96 E., 2023/222 K., 27.12.2023İlgili madde: CMK m.299
- Ceza Genel Kurulu, 2011/149 E., 2011/167 K., 12.07.2011İlgili madde: CMK m.299
- 2. Ceza Dairesi, 2023/20612 E., 2025/22102 K., 08.12.2025İlgili madde: CMK m.299
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.