Takdir yetkisi nedir?

Mahkemenin geniş bağlantının varlığını ve birleştirmenin yerinde olup olmadığını kendi değerlendirmesiyle belirleme yetkisidir. Maddede bağlantının hangi hallerde kabul edileceğine dair bir ölçüt konmamıştır; bu nedenle karar her olayda somut duruma göre verilir.

Cumhuriyet savcısının belirli koşullarda kamu davasını açmamak konusunda kanunun tanıdığı sınırlı seçim hakkıdır. Kanun bu hakkı mecburiyet ilkesinin istisnası olarak tanır ve sınırları madde metninde çizilmiştir.

Cumhuriyet savcısının kamu davası açılmaması konusunda, kanunda belirtilen koşullar yerine kendi değerlendirmesiyle karar verebildiği hâldir. Bu hâllerde madde hükmü uygulanmaz.

Yargıtay'ın, koşul gerçekleştiğinde bile duruşmalı inceleme yapıp yapmayacağına kendi değerlendirmesiyle karar verme yetkisidir. Madde 'uygun görmesi halinde' ifadesiyle bu yetkiyi tanır.

İdarenin şartlar gerçekleşmiş olsa bile başvuruyu kabul edip etmeme konusundaki serbest değerlendirme yetkisidir. Bu yetki, kanunda aranan şartların varlığına bağlı değildir ve idarenin olumsuz karar verebilmesine imkân tanır.

Şartların tamamlanmış olmasına rağmen yetkili makamın talebi kabul edip etmemekte serbest olmasıdır. Ret, şartların eksikliğine değil, kamu yararı değerlendirmesine dayanabilir.

Hâkimin, olayın özelliğine göre, cezada indirim yapması veya cezayı tamamen kaldırması arasında seçim yapma yetkisidir. Bu yetki hâkime bırakılmıştır ve genel zorunluluk hâlinde yoktur.

Hâkimin kanunda öngörülen şartların gerçekleşip gerçekleşmediğini değerlendirmesi ya da hukuki sonucu olayın gereklerine göre belirlemesi yetkisidir. Kanun koyucu, somut olayda ne yapılacağını hâkimin değerlendirmesine bırakmış olur.

Zararın gerçek miktarı tam olarak ispat edilemediğinde hâkimin olayların olağan akışı ile zarar görenin aldığı önlemleri dikkate alarak miktarı belirleyebilmesi. Bu yetki yalnız miktar bakımından vardır; zararın varlığının ispatı yerine geçmez.

Kovuşturma veya disiplin cezası uygulanmasına gerek olup olmadığına Bakanlığın karar vermesidir. Madde bu karar için bir ölçüt veya süre öngörmez; karar Bakanlığın değerlendirmesine bırakılmıştır.