Hasılat nedir?
Kısaca
Hasılat, 7 kanunda 16 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- GVK m.68 · mesleki giderler: Serbest meslek faaliyetinden elde edilen toplam gelirdir.
- VUK m.207 · yabancı nakliyat kurumlarının hasılat defteri: Yabancı nakliyat kurumunun Türkiye'de taşımacılık faaliyeti sonucunda elde ettiği gelirdir.
- İİK m.85 · taşınır ve taşınmaz malların haczi: Taşınmazın kira, ürün veya benzeri gelirleridir.
Kanuna göre anlamı
- 5602 s. K. m.3/1-cŞans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanun
Hasılat: Şans oyunlarının oynatılması karşılığı iştirakçilerden tahsil edilen tutardan Katma Değer Vergisi düşüldükten sonra kalan tutarı
- 5738 s. K. m.2/1-cSpor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunlarının Özel Hukuk Tüzel Kişilerine Yaptırılması Hakkında Kanun
Hasılat: İdare tarafından müşterek ve sabit ihtimalli bahis oyunlarının oynatılması karşılığında iştirakçilerden tahsil edilen tutardan katma değer vergisi düşüldükten sonra kalan tutarı
Aynı terim her kanunda o kanunun uygulanması bakımından ayrı tanımlanır; tanım yalnız kendi kanununda bağlayıcıdır.
Kanunda nerede geçiyor
16 maddeGelir Vergisi Kanunu (GVK)
- GVK m.9 · Vergiden muaf esnaf:
Onuncu bent kapsamında elde edilen satış tutarıdır. Yıllık hasılat sınırının aşılması, muafiyetin sona ermesine yol açar.
- GVK m.18 · Serbest meslek kazançlarında
Eserin yayımlanması, satılması, devredilmesi veya kiralanması yoluyla elde edilen gelirdir. Bu istisna kapsamında hasılat, eser sahibinin eseri değerlendirmesinden doğan tutarları ifade eder.
- GVK m.21 · Gayrimenkuller ve haklarda
Kiraya verme karşılığında bir takvim yılı içinde elde edilen toplam kira bedelidir. İstisna haddinin hesabında brüt hasılat esas alınır.
- GVK m.39 · İşletme hesabı esnasında ticari kazancın tesbiti
Hesap dönemi içinde elde edilen gelirdir. Maddeye göre tahsil edilen paralar ile tahakkuk eden alacaklar hasılat sayılır; yani nakdi tahsilat ve tahakkuk birlikte hasılat kapsamına girer.
- GVK m.55 · Kazancın zirai işletme hesabı esasına göre tespiti
Hesap dönemi içinde para ile tahsil edilen veya alacak olarak tahakkuk eden gelirlerdir. Tahsil edilmemiş ama tahakkuk etmiş bedeller de hasılata dahildir.
- GVK m.58 · Hasılattan indirilemiyecek giderler
İşletmeden elde edilen brüt gelir toplamıdır. Gider indirimi bu brüt tutar üzerinden hesaplanan kazancın tespitinde ilk adımdır.
- GVK m.68 · Mesleki giderler:
Serbest meslek faaliyetinden elde edilen toplam gelirdir. Giderler bu tutardan indirilir.
- GVK m.82 · Arızi kazançlar
Alınan para ve ayınlarla diğer yollarla elde edilen ve para ile temsil edilebilen menfaatlerin tümünü ifade eder. Hâsılat, gider indirilmeden önceki brüt tutardır.
Vergi Usul Kanunu
- VUK m.207 · Yabancı nakliyat kurumlarının hasılat defteri
Yabancı nakliyat kurumunun Türkiye'de taşımacılık faaliyeti sonucunda elde ettiği gelirdir. Yalnızca Türkiye'de elde edilen tutarlar kayda konu olur; yurt dışında elde edilen gelirler bu kapsama girmez.
- VUK m.210 · Serbest meslek kazanç defteri
Serbest meslek faaliyetinden alınan ücrettir. Maddede hasılat tarafına ücretin alındığı tarih, miktar ve ödeyenin adı yazılır.
Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanun
- Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.3 · Tanımlar
Şans oyunlarının oynatılması karşılığı iştirakçilerden tahsil edilen tutardan Katma Değer Vergisi düşüldükten sonra kalan tutardır. Brüt tahsilat değil, KDV düşülmüş tutar esas alınır.
- Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.4 · İştirakçilere ödenebilecek ikramiye tutarı
Şans oyunlarından elde edilen toplam gelir. İkramiye sınırının hesabında karşılaştırma ölçüsü olarak kullanılır; ikramiye toplamı aynı dönemdeki hasılatla kıyaslanır.
İcra ve İflas Kanunu
- İİK m.85 · Taşınır ve taşınmaz malların haczi
Taşınmazın kira, ürün veya benzeri gelirleridir. Madde, taşınmaz haczedildikten sonra icra dairesinin bu gelirlerin idare ve işletmesine müdahale etmemesini öngörür.
Milli Piyango Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
- Milli Piyango Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.53 · Vergi Muafiyeti
İdarenin oyun ve çekilişlerden elde ettiği gelirlerin toplamıdır. Muafiyet bu gelir kaleminin tamamını kapsar.
Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanun
- Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanun m.23
Müessesenin faaliyetleri sonucunda elde ettiği gelirlerdir. Muafiyet, bu gelirler ile muamelelerin tümünü kapsar.
Devlet Tiyatroları Personeli Hakkında Kanun
- Devlet Tiyatroları Personeli Hakkında Kanun m.14
Devlet Tiyatrosunun faaliyetlerinden, özellikle bilet satışı gibi gelir kalemlerinden elde ettiği gelirdir. Maddenin vergi, harç ve resim muafiyeti bu gelirleri ve muameleleri kapsar.
Karıştırılan kavramlar
Istisna haddi içindeki hasılat ile haddi aşan hasılat arasındaki fark nedir?
Yıllık hasılatın istisna haddi içinde kalan kısmı vergiden müstesnadır.
İstisna haddini aşan hasılat, beyan edilmemiş ya da eksik beyan edilmişse istisna kapsamında değerlendirilemez.
Haddin üzerinde hasılat varsa beyanın tam yapılması istisnadan yararlanmanın ön koşuludur.
Hasılat / gider çıkarılmadan önceki ham tutar / değerleme sonucu tutar: fark nedir?
Ham tutarlar, tahsil ve tediye esasına göre kaydedilir.
Değerleme hükümleri uygulanarak emtia ve varlıklar VUK'a göre değerlenir.
Kazanç, değerleme sonrası tutarlar üzerinden hesaplanır; ham kayıtlar tek başına sonucu belirlemez.
Hâsılat ile safi kazanç arasındaki fark nedir?
Hâsılat, alınan para ve ayınlarla diğer suretlerle elde edilen ve para ile temsil edilebilen menfaatlerin tümüdür.
Safi kazanç, hâsılattan madde hükmüne göre indirilebilen giderlerin düşülmesiyle bulunan tutardır.
Vergi matrahı hâsılat değil safi miktar üzerinden belirlenir; tevsik edilmeyen giderler indirilemez.
Gider kaydı ile hasılat kaydı arasındaki fark nedir?
Gider tarafına yapılan giderin türü ve tarihi yazılır.
Hasılat tarafına ücretin alındığı tarih, miktar ve ödeyen yazılır.
Her iki tarafın kayıt unsurları farklıdır; eksik unsur kaydın eksik sayılmasına yol açabilir.
Vergi, harç ve resim yükümlülüğü ile müessesenin hasılat ve muameleleri arasındaki fark nedir?
Genel hükme göre kamu kurumları da harca tabi işlemler yapabilir.
Müessesenin hasılat ve muameleleri her türlü vergi, harç ve resimden muaftır.
Bu işlemler için harç veya resim ödenmez; yargılamada harç muafiyetinin kapsamı uygulamada tartışılmıştır.
Hasılat ile net hasılat arasındaki fark nedir?
Hasılat, iştirakçilerden tahsil edilen tutardan KDV düşülerek bulunan tutardır.
Net hasılat, hasılattan vergi, eğlence vergisi ve süresi içinde ödenen ikramiyeler düşüldükten sonra kalan tutardır.
Ödenen ikramiyeler net hasılattan indirilir; bu nedenle ikramiye ödemesinin zamanı ve süresi net hasılat hesabını etkiler.
İlgili konular
- Esnaf muaflığı, diğer muaflık ve istisnalarVergi ve Vergi Usul Hukuku
- Diğer müesseselerin tutacakları özel kayıtlar ve serbest mesleklerde defter tutmaVergi ve Vergi Usul Hukuku
- Hacizİcra ve İflas Hukuku
- Gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı, diğer kazanç ve iratlarVergi ve Vergi Usul Hukuku
- Ticari kazançVergi ve Vergi Usul Hukuku
- Ücretler ve serbest meslek kazançlarıVergi ve Vergi Usul Hukuku
Örnek kararlar
3 karar- 2018/135 E., 2021/71 K., 13.10.2021İlgili madde: 5602 s. K. m.4
- 1989/6 E., 1989/42 K., 07.11.1989İlgili madde: GVK m.21
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/475 E., 2023/638 K., 21.06.2023İlgili madde: İİK m.85
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Şans oyunları
- Arızi kazanç
- İşletme hesabı esası
- Gider
- İstihlâk
- Muamelat
- İlgili kurum ve kuruluş
- İlgili mevzuat
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.